Ante Timmermans wint het kunstintegratie-project van de Belgian Building Award 2018

Ante Timmermans wint het kunstintegratie-project van de Belgian Building Award 2018. De prijzen werden donderdag 22 februari uitgereikt op Brussels Expo naar aanleiding van de opening van Batibouw.

Bij zijn argumentatie stelde de jury: “Bij een kunstintegratie wordt een kunstenaar gevraagd om een kunstwerk toe te voegen aan een gebouw. Niet zo bij basisschool ‘De Brug’ in Erpe, waar oude lespaviljoenen plaats maakten voor nieuwe volumes. Na een lang proces besluit kunstenaar Ante Timmermans om een van de oude paviljoenen niet te laten afbreken. Leeg en afgesloten heeft het schijnbaar geen functie. Timmermans maakt een statement door niets te creëren. Hij stelt zo kunstintegratie in vraag en cijfert zichzelf weg. Op het gesaneerde schoolterrein ontstaat een vrijplaats die losstaat van de nieuwe logica, een mythische ruimte, een ode aan de verbeelding.”

Naar aanleiding van dit project ontmoetten we de kunstenaar in januari 2017. Lees of herlees hier onze reportage over het verrassende wordingsproces van dit kunstwerk:

De statement van een kunstenaar

Drie jaar geleden werd Ante uitgenodigd om deel te nemen aan een kunst-integratieproject in een herop te bouwen school in Erpe-Mere. Soortgelijke projecten lopen wel in meer scholen, maar worden niet zelden stopgezet door gebrek aan middelen. In het geval van Ante ging het project wel door, en nam het een zelfs een verrassende wending.

Voor hem is het in zekere zin een statement geworden, zo merk ik na ons gesprek over het project. Een daad van verzet, maar ook van bevestiging. Revolutionair en toch behoudsgezind. Simpel en toch subtiel complex.

Onmogelijk om dit uit te leggen zonder een schets te maken van Ante als kunstenaar. Een ruwe schets. Feitelijk drie penseelstreken, maar cruciaal om zijn integratieproject in Erpe-Mere te begrijpen.

Het ‘totaal’-oeuvre

De tekeningen en installaties van Ante kunnen nooit los van elkaar gezien worden. Zijn hele oeuvre is een uiting van één continu denkproces., waarbij de ene gedachte, de ene tekening, naadloos aansluit op de vorige en als bron dient voor de volgende. Onvermijdelijk komen daardoor scherven van het denken terug, om evengoed plots te verdwijnen. Onvermijdelijk komen onophoudelijk nieuwe elementen dit denken verrijken.

Maar juist daarom vormt zijn werk één ondeelbaar geheel, van begin tot heden. Het is een getuigenis, een directe doorslag van zijn persoonlijke evolutie. Het zou me niet verbazen dat mocht er iemand ooit het idee hebben om alle tekeningen, schetsen en anders werk van Ante in miniatuur naast elkaar zou leggen, een soort ideaal fractaalbeeld van de mens zou verschijnen. In al zijn eenvoud en complexiteit.

timmermans_overview

 

Eindeloze inspiratie

Deze ketting aan gedachten –zelf spreekt hij liever van cirkels- wordt ook voortdurend gevoed. Wanneer ik hem ontmoet ligt ‘Het boek der rusteloosheid’ van Pessoa op zijn werkplank. Vreemd dat hij dit nu past leest, zijn tekeningen passen zo goed bij de woorden. ‘Je stagne, tel un lac qui n’existe nulle part, au coeur d’un paysage désert’, is een zin die ik me steeds zal herinneren (ik las het boek eerst in het Frans). Vrij vertaald: “Ik stagneer, als een meer dat nergens bestaat, ten midden van een verlaten landschap”. Was Ante op het moment van het project op zo’n punt gekomen? De idee dat geen vooruitgang meer mogelijk is, dat alles richtingloos is? Dat hij als kunstenaar het centrale punt is van een immense leegte?

Ik zie Kafka en Nietzsche binnen handbereik liggen. Ante haalt tijdens ons gesprek een werk over Beuys boven, en een boek over Constant ‘New Babylon – aan ons de vrijheid’, waar hij nooit over uitgepraat lijkt. Voortdurend op zoek naar nieuwe impulsen, nieuwe ideeën. Het komt met een prijs: het betekent ook dat er nooit een ‘eindpunt’ komt, een punt van tevredenheid. Van rust.

timmermans_lhomme_absurde

 

Kantelmomenten

Kantelmomenten zijn er reeds geweest in zijn werk. Het is de aanblik van het bizarre pad dat zijn buren nalieten op weg van en naar huis die hem de ‘oer-vorm’ gaf als kunstenaar. Recenter: Frieze Londen. Een installatie waar de regieaanwijzingen van Becket’s “Wachten op Godot” in het groot aan de muur hingen. Ante nodigde 5 jonge mensen uit om er een performance te leveren. Hun opdracht bestond eruit om de hele duur van de beurs in een toestand van ‘pauze’ te vertoeven, zowel mentaal als fysiek, net als de pauzes die Becket zoveel in zijn scripts laste.

Fysiek en psychisch een zware opdracht, zo bleek. Er ontpopte zich een vreemde, heel emotionele dynamiek tussen de vijf. Soms barstte er een in huilen uit, wat bij de andere een lachbui ontlokte. Zwaar, intens, verlichtend ook. “Het werk zelf was geen metafoor meer voor het absurde,” vertelt Ante, “het werk werd zèlf absurd”.

timmermans_frieze

 

Erpe-Mere

Terug naar de school in Erpe-Mere. Een tiental kleine gebouwen gaan tegen de vlakte, om ruimte te maken voor twee nieuwe, moderne gebouwen. Wat beslist de kunstenaar, na maanden nadenken? Gewoon een van de kleine gebouwen laten staan. Deze aan de straatkant, goed zichtbaar voor bewoners en passanten. Niet alleen dat: voor een ongedefinieerde toekomst heeft enkel hij de sleutel tot het gebouw, en alles wat erin plaatsvindt, alles wat er al dan niet in wordt gecreëerd, maakt integraal deel uit van het kunstwerk.

Absurd? Denk er even over na. De kunstenaar beslist om nièt te scheppen! Om iets te behouden dat er al stond! Een verzetsdaad tegen de vernietigingsdrang, tegen het moderne imperatief van vooruitgang. Een reddingsdaad ook. Een grondige in vraagstelling van de rol van de kunstenaar, de betekenis van kunst: moet een kunstenaar iets scheppen om wezenlijk een kunstenaar te zijn? Een statement alleszins: kan, màg de mens nog stilstaan, nadenken over waar hij mee bezig is? Een pauze nemen in de maalstroom van de vooruitgang, of wat er voor doorgaat? Mag de kunstenaar leegte scheppen? Mag hij wat via een ongekend (Kafkaiaans?) beslissingsproces is veroordeeld als nutteloos, redden?

Is het absurd? Volgens de kunstenaar alleszins wel, maar aan eenieder om te oordelen. Maar het is zeker niet betekenisloos. Het is een statement.

timmerman_erpe-mere-ante-beeld

timmermans_add2

timmermans_add1

 

Meer werk van Ante Timmermans vind je terug op zijn website, klik hier!

 

Frederic De Meyer

Frederic De Meyer

Art crunches: Bernard Frize, Banksy, Zou, Chinese art, MadC, Dan Witz
Frederic De Meyer

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op