Goodbye to all that… over de ‘method painting’ van Sam Dillemans

The horror… the horror…

Wanneer Sam Dillemans zijn licht laat schijnen op de gruwelijkheden van de Eerste Wereldoorlog, kan het niet anders dan werk opleveren dat lang blijft nazinderen. De reeks van 150 werken ving hij reeds in 2015 aan, en de tentoonstelling van de werken loopt nog tot 16 december in zijn eigen tentoonstellingsruimte, maar voor wie een blijvende getuigenis wil hebben van de kracht van Dillemans’ werk, tenzij je er een kocht, uiteraard, kwam eerder dit jaar het boek uit met dezelfde naam: ‘Goodbye to all that – paintings of the great war‘.

Wie Dillemans reeds aan het werk zag in diverse reportages kan er niet aan uit, en deze reeks geldt alleszins als ultiem bewijs: naast method acting bestaat nu ook zoiets als method painting. Zich als kunstenaar volstrekt, compromisloos, in hart en nieren inleven in een situatie, er alle aspecten van onderzoeken, zich eindeloos vragen stellen over de beelden die uit dit onderzoek op het netvlies gebrand worden, om ze vorm te geven in benauwende, nietsverhullende schilderijen, een realiteit weergeven die meer is dan de realiteit, die op hetzelfde ogenblik, in dezelfde pennenstreek de ziel van een soldaat, van meerdere slachtoffers, van een heel leger, van een heel volk als het moet, kan samenvatten, de angst, de gruwel, het menselijke bestiale, de waanzin samenpersen in een lichte variatie van kleur of van verfdikte, in alle details die vaak zelfs in grove penseelstreken komen schuilen, hoewel de grove verfstreek evengoed zelf tot een detail kan verworden, de desolaatheid, het onafwendbare van het noodlot, van gebeurtenissen waar de actoren geen vat op hebben, in alle hevigheid uitspuwen op het doek, in een daad van verzet, misschien, van woede die voortspruit uit onmacht, uit onbegrip, uit een fundamentele moeheid waar niet uit te ontwaken valt…

Ik word er lyrisch van, het moge mij vergeven worden. Maar mijn punt is nauwelijks overdreven: om zo’n werk tot stand te brengen kan je niet anders dan over een fenomenaal inlevingsvermogen beschikken, schilderen vanuit een onmetelijke mededogen voor de personages die het werk doorkruisen, compassie voor Het Lijden van zowel vriend als vijand, van slachtoffer zowel als dader -of beeld ik mij dit in?- en gevoed worden door een obsessieve doordenken over het onderwerp, het ten gronde doorvoelen tot de kunstenaar zich daadwerkelijk temidden van het oorlogsgejoel op Flanders Fields bevindt, zijn bajonet ophalend, klaar om de loopgraven uit te kruipen, een onzekere, alvast onwaarschijnlijk absurde dood tegemoet.

Method Painting… het handelsmerk van Sam Dillemans.

Dat de kunstenaar intussen meester is in zijn vakgebied, mag blijken niet enkel uit het feit dat hij je moeiteloos meezuigt in de gevoelens die hij zelf had wanneer hij het werk maakte, deze onmiskenbaar in het werk aanwezig laat zijn, ze er zelfs uit laat spatten, bij manier van spreken, om deze naar de toeschouwer toe te smijten, het ze makkelijk maken om ze zich eigen te maken, of onmogelijk te maken ze te negeren, in een soort magische, transcendentale driehoeksverhouding, een voortdurende weerspiegeling van de gevoelens en emoties die ze onderling enkel maar versterken, maar deze steeds groeiende meesterschap wordt je evengoed gewaar in het gemak waarmee hij zich af en toe, mag ik het zeggen gezien het thema?- nagenoeg ludieke knipogen permitteert, zoals de veelvuldige verwijzingen naar zijn voorgangers uit de kunstgeschiedenis.

Dillemans is een meester. En elke meester heeft zo zijn meesterwerk. Wie dacht dat zijn op Rubens gebaseerde Kruisafneming wel eens aanspraak zou kunnen maken op deze titel (mezelf incluis) moet zijn mening herzien bij het aanschouwen van het werk Goodbye to all this. De 150 voorafgaande werken, het nadenken over het centrale thema, alle gevoelens die op basis ervan opborrelden, culmineren er in een finaal, allesomvattend werk dat de staat van de mensheid -in 1918 net als nu, het verschil blijkt uiteindelijk minimaal, of onbestaand- lijkt samen te vatten. Universeel, intiem, dramatisch en ontzagwekkend, net als het werk waarop het werd geïnspireerd, maar toch zo ontzettend Sam Dillemans…

 

 

 

 


De tentoonstelling Goodbye to all that is nog te bezoeken tot 16 december in de tentoonstellingsruimte Sam Dillemans, klik hier voor alle info.

Het boek, uitgegeven door Manteau, is nog verkrijgbaar online en in de betere boekwinkel.

 

 

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op