4 boeken over Banksy, welke moet u absoluut gelezen hebben?

De kans is klein dat de naam Banksy u iets zegt, de kans dat u een van zijn werken heeft gezien is echter groot. Sommige werken van deze street artist zijn namelijk verheven tot iconen, en zijn nauwelijks nog van ons collectief geheugen te wissen.

Criticasters genoeg, niettemin. Sommigen zien in hem geen volwaardige kunstenaar, hooguit een cartoonist die als canvas de stadsmuren heeft verkozen. Maar Banksy doet veel meer dan graffiti ‘s:  video’s, (pop-up) installaties (zie onze video van de week), maatschappijcriticus, om er maar enkele te noemen.

Sommigen vinden hem een op sensatie- en winstbejag hunkerende nar. Ze vergeten dat Banksy zijn (of haar?) anonimiteit nauwlettend bewaart, en nagenoeg geen euro (of Britse Pond) aan zijn werk verdient.

Dat Banksy een levende legende aan het worden is bewijst het aantal boeken dat al over hem geschreven zijn. Op Amazon tel ik er al een vijftiental (de kalenders met Banksy-werken niet inbegrepen). Nu, veel ‘schrijvers’ van deze boeken lijken eerder te teren op zijn succes om er zelf een cent mee te verdienen.

Welke boeken dan wel lezen? We namen er vier voor u door (na een preselectie op basis van de feedback op Amazon):

Banksy in New York “ van Ray Mock is een van de laatst verschenen boeken over Banksy. In oktober 2013 kondigt Banksy aan een maand in New York te werken. De auteur beschrijft in een soort dagboek zijn dagelijkse zoektocht naar de sporen die de street artist heeft achtergelaten – en dat zijn er nogal wat. Hij is overigens niet de enige ‘Banksy hunter’, mensen nemen zelfs verlof om op zoek te gaan naar zijn werk…

Het is ook een gevecht tegen de tijd, gezien het meeste werk de dag erop al is weggeveegd of overschilderd. Niettemin, elk werk dat wordt ontdekt geniet meteen van algemene publieke belangstelling. Mensen schuiven aan voor een foto naast een werk van Banksy! Het boek toont ook aan dat Banksy veel meer is dan een straatcartoonist.

Sommige van zijn ‘interventies’ hebben veel weg van installaties, en vaak zijn deze naast maatschappijkritisch ook zelfrelativerend. Een voorbeeld van dat laatste: op een dag verkocht een arme man (Banksy zelf?) aan Central Park werken van Banksy voor een paar Dollar het stuk (terwijl echte werken van Banksy in de honderdduizenden waard zijn). Or bestaat geen zekerheid of het al dan niet echte Banksy’s waren. De man zelf rept er geen woord over…

You are an acceptable level of threat and if you were not you would know about it” van Gary Shove gooit het over een andere boeg. Gezien er nagenoeg niets over de man (of vrouw) geweten is, beslist hij dan maar wat te verzinnen. Dat geeft hij ook toe bij aanvang van het boek. Niet meteen een interessant uitgangspunt…

Maar er staan wel een aantal interessante anekdotes in, die de kunstenaar verder typeren. Zo werd Banksy ooit uitgenodigd op een televisieprogramma over kunst, en stuurde er een dakloze naartoe opdat hij er te eten en drinken kon krijgen – het koste de programmamakers wat tijd vooraleer te beseffen dat dit Banksy niet was! Of, wanneer hij vernam dat een van zijn werken op een vrachtwagen voor 600,000$ was verkocht, luidde zijn antwoord “I can’t believe you idiots buy this shit”.

Zoals Shove zelf opmerkt: Banksy klopt niet zozeer op de gesloten deuren van de kunstmarkt, hij haalt ze gewoon neer.

Planet Banksy, the man, his work and the movement he inspired” van KET is tevens een beetje misleidend. Over de man is niets geweten, dus valt er niet veel te vertellen. Maar het interessante aan dit boek komt uit het tweede deel in de titel: aan de hand van talrijke voorbeelden toont de auteur aan hoe invloedrijk Banksy is voor andere street artists, hij heeft inderdaad een beweging in gang gebracht.

Banksy, wall land Peace” heeft de grote verdienste door de man zelf geschreven te zijn. Verwacht geen uitgebreide analyse van zijn eigen werk, of enige biografisch gemijmer, maar wel een collectie controversiële, confronterende, maatschappijkritische gedachten. Zijn schrijven is net als zijn kunst. Over hem hoeft niets geschreven te worden, want hij is zijn kunst. Zoiets.

Het begint al bij de eerste pagina, waar normaal de copyrights van het boek vermeld staan. Banksy: “Copyrights are for loosers”. Heerlijk toch?

Maar de quote die hem denk ik het meeste typeert is deze:

The greatest crimes in the world are not committed by people breaking the rules but by people following the rules. It’s people who follow orders that drop bombs and massacre villages. As a precaution to ever committing major acts of evil, it is our solemn duty never to do what we’re told, this is the only way we can be sure.

Of je het ermee eens bent of niet, het toont aan dat de man (of vrouw) nadenkt over wat hij doet. Zijn graffiti ‘s zijn geen spontane uitbarsting van vandalisme, maar zorgvuldig geplande uitingen van zijn meningen.

Overigens, ook in zijn eigen boek laat hij ruimte voor zelfkritiek toe. Hij publiceert er een mail van een vooraanstaande kunstcriticus, waarin hij uitlegt waarom Banksy geen kunstenaar is. De brief staat in het boek. Geen commentaar van Banksy. Het is aan de lezer om zijn eigen antwoord te formuleren.

Ook de structuur van het boek verhult iets over het ‘mysterie Banksy’. De talrijke foto’s van zijn werken zijn thematisch geordend, waarbij opvalt hoe Banksy steeds een tijd hetzelfde thema uitpluist: de aapjes, de ratten, zijn acties in musea (hilarisch!), de politie (de tongzoenende bobby’s!), zijn werk aan de Palestijnse muur (en de kritiek die hij erover kreeg van Palestijnen, terwijl hij juist hun toestand wou aankaarten).

Dus welk boek moet u nu absoluut hebben over Banksy’s werk? Als u er slechts een kan of wil kiezen, dan toch het werk dat hij zelf heeft geschreven. De gedachten erin werken even inspirerend als zijn werk – al ben je het niet met alles eens.

Wat is jouw favoriete Banksy? Laat het ons weten in de comments!

Frederic De Meyer

Frederic De Meyer

Art crunches: Bernard Frize, Banksy, Zou, Chinese art, MadC, Dan Witz
Frederic De Meyer

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

2 Comments

  1. Ik ben een groot bewonderaarster van Banksy, waar kan ik deze 4 boeken kopen

    Post a Reply
    • Christiane, ikzelf heb ze via Amazon UK gekocht.. Op bol staan er 3 te koop, de ‘Banksy in New York’ zou ik niet meteen aanraden, de andere twee zeker wel!

      Post a Reply

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op