Een ode aan de kunst! … en aan Joost Zwagerman

lannoo_zwagerman_boekDat wijlen Joost Zwagerman naast begenadigd romanschrijver ook een passionele kunstminnaar was, zal intussen wel algemeen geweten zijn. Dat hij in deze passie een speciale interesse ontwikkelde voor het thema stilte, misschien minder. Hoe beeld je stilte in de plastische kunsten uit? Het vormt een fascinerend onderzoeksdomein, dat hem onder meer werd ingefluisterd door wat Luc Tuymans ooit zei: ‘Schilderijen moeten, willen ze effect hebben, de immense intensiteit van de stilte hebben, een opgevulde stilte of leegte’. Hoe lang zou Joost niet over zo’n boeiend gegeven hebben nagedacht?

Maanden, jaren wellicht. En godzijdank liet sporen na van dit denken. Er was het boek met essays, ‘De stilte van het licht’ dat ik eerder reeds besprak. Er was de tentoonstelling die hij cureerde twee jaar voor zijn overlijden, waarin stilte in de kunst een centraal thema vormde. Nu is er ook een catalogus, ‘De keuze van Joost Zwagerman, Ode aan de kunst’. Niet dè catalogus van de tentoonstelling, maar een gewijzigde versie, waarin enkele accenten werden verlegd op basis van de input van mensen die met hem hadden samengewerkt. Aan enkele keuzes die hij maakte voor de tentoonstelling wordt nu het alternatief geboden, andere keuzes worden teruggeschroefd…

Dat de man een eclectische smaak had (de selectie leest als een bloemlezing van de moderne kunst in de Lage landen) wordt dankzij dit boek ook duidelijk. Dat kan ook niet anders, wanneer men een zoektocht in de kunst aanvangt met een centraal thema raak je naar mijn gevoel automatisch geïnteresseerd in kunstenaars die zich buiten jouw comfortzone bevinden. Dat maakt het juist zo boeiend. Zwagerman was overigens zo ver in zijn zoektocht geraakt dat hij de stilte in de kunst in talrijke categorieën kon onderverdelen, soms heel poëtische… ‘noodgedwongen stilte’, ‘afwezige stilte’, ‘planetaire stilte’, ‘zelfgezochte stilte’… het zijn er maar enkele.

De selectie aan werken wordt verrijkt met reflecties van de man zelf, maar ook met flarden briefwisseling tussen hem en de kunstenaars die hij contacteerde voor de tentoonstelling, maakt dat het niet enkel een ode is aan de kunst, maar ook in grote mate een ode aan Joost Zwagerman. Helemaal niets mis mee, overigens. Dat de man kon schrijven bewijst zijn schitterend verwoorde bevinding bij de fotografie van Rob Nypels. Ik laat het laatste woord aan hem:

Het lijkt alsof de fotograaf bevreesd is dat de dingen door zijn blik averij oplopen. Uitsluitend door te kijken kun je die dingen al beschadigen. Daarom kijkt Rob Nypels heel zachtjes. De dingen kijken net zo zachtjes terug. Er mag niets stuk gaan.

 

Nypels kijkt zo zachtjes en zachtaardig dat alles wat hij fotografeert er verlegen van lijkt te worden.

 

lannoo_nypels

Rob Nypels, Ubaye, Barcelonnette ‘Dassault Airplane 2’ (2014)

 

De keuze van Joost Zwagerman, Ode aan de kunst’, is uitgegeven door Terra-Lannoo en is beschikbaar op de webshop van Lannoo, of in de betere boekwinkel.

Frederic De Meyer

Frederic De Meyer

Art crunches: Bernard Frize, Banksy, Zou, Chinese art, MadC, Dan Witz
Frederic De Meyer

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op