‘Jan Hoet, de luchtkunstenaar’, een veelzijdige blik achter het werk van een complexe man

hoet_boekIn een vorig bericht hadden we het over het boek met interviews die Jan Hoet aflegde met kunstcriticus Hans den Hartog Jager. Hoewel Hoet er zichzelf veelvuldig kan relativeren, zijn we toch op zoek gegaan naar een neutraler beeld van de rol en de invloed die Hoet heeft gehad (of nog steeds heeft) in de kunstwereld.

Dat vonden we in het boek “De luchtkunstenaar” van journalist Jan Haerynck.

Het boek is slim opgesteld. Per grote (en kleinere) tentoonstelling die onder Hoet vorm kreeg, en die niet in chronologische volgorde worden behandeld, bekomen we de mening van een hele resem kunstenaars, medewerkers en critici (pro en contra Hoet, ‘als je geen vijanden hebt, heb je niet geleefd’, placht hij te zeggen). Het resulteert in een zeer divers beeld van de intussen twee jaar geleden overleden curator, al heeft deze werkwijze als klein nadeel dat sommige opinies regelmatig terugkomen doorheen de hoofdstukken.

hoet_documentaMaar de reconstructies van hoe tentoonstellingen als Documenta IX, Chambre d’amis of Over the Edge tot stand kwamen en –soms langzaam en met controverse omgeven- hun plaats veroverden in de recente kunstgeschiedenis bieden ongemeen boeiende lectuur. Niet enkel omdat het personage Jan Hoet in al zijn complexe facetten belicht wordt, maar vooral omdat de controverses die hij veroorzaakt boeiende visies oplevert over de aard van de kunst (moet een kunstenaar eerst en vooral een ondernemer zijn, zoals Wim Delvoye poneert? Of moet de zuiverheid en naïviteit van een Panamarenko primeren?), en de rol van een curator erin (coach? publiciteitsagent? of is hij zelf een soort kunstenaar?).

'Over the edge' met werk van Jan Fabre

‘Over the edge’ met werk van Jan Fabre

We gaan hier het boek niet overdoen, uiteraard. Het was er ons eerst en vooral om te doen de culturele erfenis van Hoet te verstaan. Het boek biedt hier geen eenduidig antwoord op, maar tussen de regels door hebben we toch een antwoord gevonden op de vraag.

Documenta IX en Chambres d’amis zijn op zich belangrijke evenementen geweest in die zin dat ze een wenteling hebben betekent in hoe een tentoonstelling tot stand komt, maar de breuk die Hoet heeft veroorzaakt ligt op een veel subtieler niveau:

  • Er wordt vaak Hoet verweten dat hij kunst wou populariseren. Zoals Stefan Kuipers terecht aangeeft is dit echter niet noodzakelijk, welk doel bereik je hiermee? Maar door dit te doen, bereikte Hoet wel een ander doel. Zoals Hans Hertog den Jager aangeeft in zijn boek “Het streven” wordt in de recente kunstgeschiedenis langzaam de muren tussen kunstenaars en de maatschappij gesloopt. Misschien was Hoet de eerste wel die dat inzag, alleszins heeft hij bijgedragen tot het slopen van deze muren. Dit kwam ook tot uiting in de samenwerking die hij opbouwde met instanties buiten de kunstwereld.
  • Wat Hoet als curator het meeste typeert is de ongebreidelde vrijheid die hij aan de kunstenaars uit zijn tentoonstellingen gaf. Hij was het niet steeds eens met wat ze deden, en menigeen boorde hij deskundig de grond in, maar hij gaf ze wel de ruimte om in alle vrijheid te experimenteren. De curator stond niet boven de kunstenaars, hij was hun dienaar. Niet zeker of de huidige lichting curatoren bereid zouden zijn dezelfde risico’s te nemen, maar Hoet heeft hier alleszins een inspirerend precedent geschapen.
  • Marlène Dumas' portret van Jan Hoet

    Marlène Dumas’ portret van Jan Hoet

    Je mag van Hoet denken wat je wil, maar waar iedereen het over eens zal zijn is de grenzeloze nieuwsgierigheid waarmee hij de kunstwereld verkende, en zijn drang om het ‘breder publiek’ even nieuwsgierig te maken, om de verwondering en het ontzag die zijn ontdekkingen hem brachten, met zoveel mogelijk mensen te delen. Het vormt een mooi uitgangspunt voor iedereen die met kunst te maken heeft…

Maar wat met de titel van het boek: ‘De luchtkunstenaar’? Voordat we het boek lazen vreesden we een stellingname: Hoet, de verkoper van gebakken lucht? Niet meteen, zo begrijpen we na onze lectuur. Hoet was zelf geen kunstenaar, maar door via zijn tentoonstellingen de kunstwereld te orkestreren bedreef hij kunst op een ander niveau, een meta-niveau, vanuit het perspectief van een allesomvattende waarnemer.

Nu goed, dat is onze interpretatie. In ieder geval biedt het boek een mooi eerbetoon aan een complex persoon wiens sporen nog steeds merkbaar zijn in de kunstwereld.

 

‘Jan Hoet, de luchtkunstenaar’ is uitgegeven bij uitgevrij De Bezige Bij, IBN 978 90 234 83267

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

2 Comments

  1. Kunstprofeet, charlatan, entertainer … Jan Hoet was het n beetje allemaal, maar hij was misschien het fijnst als underdog. Toen ‘zijn’ collectie het nog moest stellen met een verdiepje in het museum voor schone kunsten. Het was een tijd van weinig geld en grote dromen. Zelfs de muren van het museum moesten er aan geloven met Chambres d’Amis en Ponton Temse. Documenta IX was een climax. Als student reisde ik met mijn laatste centen naar Kassel. Met een tentje op de camping en blikjes uit de Aldi. Die hadden ze daar gelukkig ook. Drie dagen genoten van de grootste namen. 20 jaar later ging er terug heen. Deze keer met het vliegtuig, tussen 2 business trips in. Dat tentje was ondertussen een kamer in het centrum, de laptop bij de hand. Maar het was hetzelfde niet. Ik voelde enkel leegte. Letterlijk lege zelen en displays. Hoogstens met 2 vliegen gevuld. Geen Mertz, Bacon of Delvoye. Ja, charlatan of entertainer, ik mis Jan Hoet wel.

    Post a Reply
  2. WIE ZICH DE LAATSTE 50 JAAR IN BELGIE VOOR EIGENTIJDSE KUNST HEEFT INGEZET EN DEZE BEELDENDE KUNSTSECTOR ALS EEN BEDRIJF ERVAART MAG ONGETWIJFELD JAN HOET ALS DE MEEST GEDREVEN EN SUCCESRIJKE MANAGER VAN DAT BEDRIJF BESCHOUWEN; ZONDER HEM HAD BELGIE MOMENTEEL NIET OP DE INTERNATIONALE MARKT VERTEGENWOORDIGD GEWEEST.
    BOVENDIEN IS ZIJN TERECHTE POPULARISERENDE UITSTRALING TOT HEDEN ZICHTBAAR.
    ANDERZIJDS MOET ZIJN EDUCATIEVE WAARDE ECHTER GENUANCEERD TE WORDEN; WANT SENSIBILISERING VAN NIEUWSGIERIGHEID, VERWONDERING, INNOVATIE KUNNEN NIET ALS ZIJN EXCLUSIVITEIT WORDEN AANZIEN. DAAR WAAR ER IN EEN TOENEMEND AANTAL KUNSTACADEMIES (BEDOELD WORDT DEELTIJDS KUNSTONDERWIJS) MET PRIORITEIT DEZE
    EN ANDERE WAARDEN WORDEN ONDERWEZEN AAN DUIZENDEN LEERLINGEN VAN ALLE LEEFTIJDEN EN DIVERSE DISCIPLINES.
    JONAS WILLE,MFA/UA
    (ex-dir. BKO.KUNSTSCHOOL
    chief-con. A.gence de la Q.ualité de l’A.rt)

    Post a Reply

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op