Congolese volksschilderkunst in de spotlights bij Mu.ZEE

Groot feest in Mu.ZEE eerder deze maand. Het kunstmuseum aan de zee opende een gloednieuwe, permanente vleugel die gewijd is aan het oeuvre van Raoul Servais, de homegrown filmregisseur die dit jaar 90 wordt. De voortreffelijke vaste collectie, de al bestaande Ensor- en Spilliaertafdeling en Raoul Servais, dat moeten voldoende redenen zijn voor een trip naar Oostende. En toch ging mijn belangstelling dit keer helemaal naar die andere expo in Mu.ZEE: “Een gesprek tussen kunstcollecties uit Kinshasa en Oostende”.

 

Maître Syms - une culture qui fait honte a une famille Bantoue (2000)

Maître Syms – une culture qui fait honte a une famille Bantoue (2000)

 

Met de expo gaat Mu.ZEE een dialoog aan tussen de eigen collectie Belgische kunst en een privécollectie met werken uit Kinshasa. Muurschilderingen, gerecycleerde instrumenten, maskers, maquettes, hoezen van Congolese rumbaplaten en medailles van inheemse stamhoofden worden er gelinkt met werk van Belgische kunstenaars. Dat de inhoudelijke overeenkomsten tussen de Afrikaanse en Belgische werken wat mij betreft niet altijd even duidelijk zijn, maakt helemaal niks uit. Het zijn sowieso de Congolese stukken die alle aandacht naar zich toe zuigen. En dat geldt al zeker voor de prachtige selectie volksschilderkunst uit Kinshasa.

 

Sim Simaro - Les règles du jeu (2007)

Sim Simaro – Les règles du jeu (2007)

 

De ‘peintre populaire’ of volksschilder is een autodidact die in zijn schilderijen uitdrukt wat op de straten van Kinshasa (en andere grote Congolese steden) wordt gefluisterd. Hij vat de tijdsgeest en de maatschappelijke grondstroom met humor en rake metaforen, iets waar academisch gevormde kunstenaars kennelijk niet in slagen. De volksschilder is inderdaad een meester in dubbele bodems, die hij versterkt met felle kleuren en een bijwijlen karikaturale vormgeving. Dat zien we mooi bij het werk ‘Les règles du jeu (foot)’ van Sim Simaro. Het werk toont apen en andere wilde dieren die een voetbalwedstrijd spelen. Maar eigenlijk gaat het schilderij over het dagelijkse leven. Er zijn dringend nieuwe regels nodig om richting te geven aan de samenleving. En er is nood aan betrouwbare scheidsrechters die toezien op de naleving van die regels.

 

Turbo Lusavuvu Makaya - L'évangile du Congo (2013)

Turbo Lusavuvu Makaya – L’évangile du Congo (2013)

 

Corruptie, seks, kolonialisme en onderdrukking zijn vaak weerkerende thema’s. Wat de peinture populaire extra bijzonder maakt is het gebrek aan streven naar uniciteit en authenticiteit. Volksschilders schilderen snel, met goedkoop materiaal, en ze kopiëren thema’s die bij het publiek in de smaak vallen. Zodra een onderwerp succes heeft, wordt het onophoudelijk gereproduceerd tot het weer uit de gratie valt. Volksschilders zien zich daarom eerder als ambachtsman dan als kunstenaar, en hun werk moet vooral discussie losmaken. Het schilderij als statussymbool past niet in hun plaatje.

In dit blogbericht ga ik dieper in op het werk ‘L’évangile du Congo’ van Turbo Lusavuvu Makaya: klik hier.

De tentoonstelling ‘Een gesprek tussen kunstcollecties uit Kinshasa en Oostende’ loopt nog tot 14 oktober 2018 in het Mu.ZEE in Oostende. Klik hier voor alle info.

 

Sim Simaro - Le grand Marché (2014)

Sim Simaro – Le grand Marché (2014)

 

 

Author: David De Pooter

Art crunches: Fred Eerdekens, Marcel Broodthaers, conceptuele kunst

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op