Gutai, de Japanse avant-garde van de jaren ’50, nog tot 4 november in het Soulages Museum, Zuid-Frankrijk

Het gebeurt niet zo vaak dat er in Europa een overzichtstentoonstelling plaatsvindt over de Japanse avant-garde stroming Gutai. De Antwerpse kunsthandelaar Axel Vervoordt komt ongetwijfeld het dichtste in de buurt, met de solo-tentoonstellingen die hij de laatste decennium regelmatig hield over het werk van de leden van de beweging en de onaflatende steun die hij internationaal biedt aan initiatieven die de beweging meer in de belangstelling will plaatsen.

Het belang van deze stroming kan nochtans nauwelijks onderschat worden. Niet voor niets vond men na de dood van Jackson Pollock in 1956 op zijn tafel enkel exemplaren van het magazine dat door de Gutai-groep werd uitgegeven. Van action-painting tot abstract expressionisme, misschien zelfs van de performance art, de stroming zou uiteindelijk van grote invloed blijken op de Westerse kunst van de jaren 60 en 70.

In de beklemmende na-oorlogse sfeer in Japan valt het nauwelijks te verbazen dat een groep kunstenaars zich wou ontdoen van de keurslijf van de rigide regels die Japanse kunstenaars werden opgelegd. In 1954, onder impuls van de meester Jiro Yoshihara, brak de groep met deze heersende regels. Dit losbreken kan letterlijk worden opgevat, de kunstenaars lieten zich belemmeren door grens noch regels. De ene zal een spel van water en licht creëren door middel van doorzichtige doeken, om de valse verwachtingen die we tegenover de natuur koesteren te benadrukken, de ander zal zich in een kleed van knipperende neonlichten hullen, of zich doorheen een reeks van 8 strak gespannen papieren vellen smijt. Nog een ander za bij de vernissage in Tokyo in de modder met zichzelf vechten. Zo er een leidraad was, dan is het dat het lichaam als penseel dient. Voordat een zweem van hoongelach u overvalt: we spreken hier van de jaren ’50. Marina Abramovic was nog maar een tiener…

De groep werd uiteindelijk ‘ontbonden’ in 1972, met de dood van zijn bezieler. Het maakte de cirkel enigzins rond, zoals de kunstcriticus Alfred Pacquement schreef in de catalogus die het Centre Pompidou uitgaf ter gelegenheid van de tentoonstelling rond Japanse avant-garde: de beweging was gestart vanuit ene vernieuwing in de schilderkunst, om via talrijke omwegen uiteindelijk terug tot de schilderkunst terug te komen. Maar wat een wilde rit heeft het in tussentijd afgelegd…

Wie zich wil verdiepen in de geschiedenis van de Gutai beweging (in afwachting van de volgende tentoonstelling die Vervoordt galerij er ongetwijfeld aan zal besteden) kan tot 4 november terecht in het Musée Soulages in Rodez, Zuid-Frankrijk. Klik hier voor alle info!

(wil je er meer over weten, mis dan zeker de videoreportage onderaan niet – in het Frans)

Kazuo Shiraga, Mud

Murakami, 1960

Yoshiharah

 

 

Frederic De Meyer

Frederic De Meyer

Art crunches: Bernard Frize, Banksy, Zou, Chinese art, MadC, Dan Witz
Frederic De Meyer

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op