Over eenzaamheid en “alleenigheid”: de hoogtepunten van Kunstenfestival Watou 2017

Er wordt wel eens gezegd dat kunstenaars, schrijvers, dichters een inherente eenzaamheid met zich meedragen. Ik geloof dat dit een kenmerk is van de mens an sich. Het is een gevoel dat onlosmakelijk verbonden is met onze individualiteit en het onvermogen om ons te connecteren met wat buiten onszelf ligt. Beeldende kunstenaars, poëten, schrijvers lijken die zware gevoelens net te cultiveren in hun creaties. Kunst komt dikwijls niet voort uit een gelukzalig gevoel en legt vaak de diepste emoties bloot die zich schuilhouden in de donkere krochten van onze ziel. Kunstenfestival Watou 2017 toont er ons de schoonheid van.

Katrin Dekoninck

Eenzaamheid lijkt misschien een voor de hand liggend thema, maar hoe vertaal je het in beeldtaal? Een gevoel als eenzaamheid valt vaak moeilijk met woorden te beschrijven en laat zich nog minder gemakkelijk in beeld brengen.

Bij eenzaamheid denken we aan alleen zijn, maar niets is vaak minder waar, zo stelt ook de inleidende tekst van het kunstenfestival. Alleen en eenzaam zijn geen synoniemen. Ook in groep kan een gevoel van eenzaamheid je overvallen. Katrin Dekoninck bewijst die stelling met haar sculptuur.

Twee figuren zitten elk aan een kant van een bed dat doormidden lijkt gezaagd. Een sterke breuklijn scheidt en isoleert de figuren van mekaar. Elk zit op zijn eigen eiland, vermoeid, gebukt onder mentaal leed en overgeleverd aan zichzelf. De breuklijn in het bed is een metafoor voor de scheiding tussen beide individuen die ooit zo dicht bij elkaar stonden. De personages, man en vrouw, zitten met hun ruggen naar elkaar gekeerd. Communicatie blijkt onmogelijk of onwenselijk. Een universeel en herkenbaar gegeven… Dat is meteen ook de sterkte van Dekonincks werk. Ze brengt haar subjecten herkenbaar in beeld en weet emoties als schaamte, angst, negativiteit, maar ook eenzaamheid markant te vertolken.

katrin-de-coninck

 

Hans Op de Beeck

Opvallend veel video-installaties dit jaar. Bewegende beelden lijken de kunstscène steeds meer in te palmen. Als ik slechts één herinnering zou mogen overhouden aan Watou 2017, dan is mijn keuze resoluut en zonder dralen gemaakt: Dance van Hans Op de Beeck. Op de Beeck raakt met zijn video thema’s aan als machtsverhoudingen, -misbruik en machteloosheid, de nietigheid en objectivering van het individu.

Dance begint met het in beeld brengen van een innig, maar stil moment tussen een man en een kind. Alles lijkt erop dat we getuige zullen zijn van een alledaags familietafereel tot op het moment dat de man piano begint te spelen en de jongen zingt.  Er doet zich een verschuiving voor in de ruimte: plots zien we 800 mannen en vrouwen. Ze staan gerangschikt in een grote hangar en zijn opgesteld als pionnen op een schaakbord, als een groep gevangenen. Deze individuen raken elkaar aan, maar staan vooral onwezenlijk op hun eigen eiland te wachten. Ze ontdoen zich van hun eigen kleding, douchen en trekken gezamenlijk een grijze overall aan die zorgt voor uniformiteit. Het is een collectief gebeuren dat allerminst vreugde uitstraalt en een act die refereert aan gruwelijke gebeurtenissen uit het verleden. Het narratief balanceert op een dunne lijn tussen individueel en collectief leed.

Wanneer je buitenkomt uit de donkere cinemaruimte lijken woorden tekort te schieten. De video brengt een soort catharsis-effect en een gelaten ontnuchtering teweeg. Met deze beklijvende vertoning bewijst Op de Beeck dat poëzie ook kan gevonden worden in de afwezigheid van woorden.

hans-op-de-beeck-1-courtesy-watou

hans-op-de-beeck-2-courtesy-watou

(foto’s courtesy Watou)

Javier Pérez

In een van de ruimtes van de Douviehoeve word je plots overvallen door een mysterieuze melodie die je onmiddellijk terugvoert naar de muziekdoosjes met tollende ballerina’s uit je kindertijd. De muziek maakt deel uit van een visueel beminnelijke installatie. Twee languitgerekte witte nachthemden die tot op de grond hangen, draaien rond in cirkels. De zoomen slepen op de vloer waar met rood zand twee cirkels zijn aangebracht die samen een acht vormen. In tegenstelling tot de cirkels raken de hemden elkaar nooit.

Net als de negligés bewegen we ons, letterlijk en figuurlijk, voort doorheen ons leven dat gekenmerkt wordt door ontmoetingen en relaties met individuen die ons nooit volledig tegemoet kunnen komen.

De cirkelvormige figuren en bewegingen houden nooit op, maar kennen geen begin en ook geen einde. De neerliggende acht staat tevens voor oneindigheid. Het samenkomen van al deze symbolen zorgt voor een ontuiputtelijke bron van betekenissen. Pérez maakt hier ook in andere werken dankbaar gebruik van.

De kunstenaar weet met krachtige symbolen een subtiel kinetisch werk te creëren. De combinatie van contrasterende materialen en beelden zoals in dit geval de zachte, beweeglijke onderhemden tegenover het harde rood en ruwe zand waarmee een achtvorm op de grond werd ‘uitgesmeerd’, zorgt voor een zeker harmonie. Het werk is niet te stroperig, noch te cru.

javier-perez

 

Mieke Teirlinck

Psychisch lijden en de zwaarte van het leven, dat is wat de schilderijen van Mieke Teirlinck uitademen. De kunstenares brengt diepmenselijke emoties in beeld: een jongetje met wezenloze uitdrukking dat bovenaan de trap wacht, angstig en geïsoleerd; een kind dat in bed ligt met open ogen en een pop onder de arm; een ouder koppel dat elkaar omhelst, maar voelen ze elkaar ook aan? Haar schilderijen dragen telkens een zeker mysterie over zich en verplichten je het beeld in vraag te stellen. Teirlincks werk is een directe representatie van de condition humaine in haar meest rauwe vorm, zonder in te boeten aan subtiliteit.

Het schildertechnisch talent van Mieke Teirlinck is onmiskenbaar. Haar schilderijen zijn fotorealistisch, maar vooral filmisch van sfeer en uitwerking. De pasteuze toets uit haar vroegere schilderijen lijkt te hebben plaatsgemaakt voor zachte, wazige overgangen waardoor het beeld nog enigmatischer wordt. De werken baden in een blauwig, haast hypnotiserend licht dat de kille emoties die ze afbeeldt nog sterker onderlijnt. Zelfs wanneer twee figuren elkaar omarmen, lijkt de hoop ver zoek en de eenzaamheid des te meer prangend.

mieke-teirlinck-4

mieke-teirlinck-2

 

 

Kunstenfestival Watou onderzoekt haar thematiek op holistische wijze, puurt haar uit om haar uiteindelijk tot de essentie te herleiden. Aan het einde van het parcours  wordt duidelijk dat eenzaamheid hand in hand gaat met concepten als vergankelijkheid en fragiliteit. Of is er een flexibele causaliteit mee gemoeid?

Het kunstenfestival Watou 2017 is nog te bezoeken tot en met 3 september. Klik hier voor meer info!

Author: Wouter Verbeke

Share This Post On

1 Comment

  1. Volledig akkoord met jou hoogtepunten

    Post a Reply

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op