Kunst heelt… zowel de kijker als de kunstenaar. Een bezoek aan Koen Soberon

Wat doet het met iemand wanneer hij jarenlang op palliatieve dienst als verpleger werkt, mensen begeleidend die in de laatste dagen van hun leven vaak hun zorgvuldig levenslang opgebouwde maskers laten vallen en de rauwe zuiverheid van hun bestaan onthullen, wanneer de verpleger zelf onderhevig is aan emotionele stress?

Het vormt zijn denken, zijn visie over het leven, over de verhoudingen van de individuele mens tot de maatschappij. Het nodigt uit tot zelfonderzoek, tot zelfrelativering, ongetwijfeld. En, als je kunstenaar bent, zal het je aanzetten om dit parcours, deze transformatie te willen delen via de kunst. Om tegelijk zichzelf te helen, als om andere te helpen op dezelfde weg.

Bij Koen Soberon – de fotograaf – (er schuilt ook een schilder in hem, maar hierover later meer) resulteert dit proces in emotioneel geladen beelden waar de figuur steeds lijkt te zweven in een semi-realiteit. Het lijkt te aarzelen om de materiële staat van zijn persoon prijs te geven, alsof dit bij voorbaat tot een verkeerd, of tenminste partieel beeld zou leiden. Wat telt is niet het oppervlak, maar de substantie erachter, waar gevoelens en sensaties in alle zuiverheid kunnen ontstaan.

Soms hangen de figuren in volle scherpte tussen de twee stadia in, zoals in de reeks ‘beneath the surface’ uit 2015. Soms wordt hun aanwezigheid vertroebeld, bewust verborgen gehouden (?), al is er nog duidelijk sprake van een ‘hier’ en een ‘daar’, en een afgebakende grens ertussen, zoals in de reeks ‘Lost memories’.

soberon_abovethesurfaceweb

Koen Soberon, Beneath the Surface, 2015

Maar het volledige traject van de kunst in wording kan bij Koen Soberon misschien het best ontrafeld worden in zijn reeks ‘Dark night: beyond the layered reality’ uit 2016. De reeks bestaat uit zeven naakte zelfportretten en werd aangevangen op een hoogtepunt van emotionele verwarring in het persoonlijke leven van de kunstenaar.

In het eerste van de zeven werken staat Koen achter een aluminium hek, alsof hij zich wilde distantiëren van ‘de anderen’, aan wie hij de schuld geeft van zijn toestand. Hijzelf draagt iets over zijn hoofd, als om aan te tonen dat hij blind is voor zijn eigen fouten –hij zit nog maar aan het prille begin van de zelfontdekking. Maar de wikkel rond zijn hoofd doet me eerder denken aan een masker, kan het hetzelfde masker zijn dat de stervenden op de palliatieve dienst soms afdoen, om zichzelf eindelijk ‘open te geven’? Vormt dit masker niet de grens tussen de steriele buitenwereld en het rijke –zuivere- gevoelsleven?

De zeven werken evolueren langzaam en subtiel naar een soort kentering, die bij hun ontstaan gelijk liep met wat er in de kunstenaar zelf plaats vond. Hoe precies de wisselwerking tussen de verschillende stadia in het werk en de evoluties in het persoonlijke leven van de kunstenaar liep, is niet helemaal duidelijk. Misschien is het futiel om dit onderscheid te maken en is het beter te spreken van een symbiotische evolutie van beide. Wellicht zijn het in werkelijkheid twee aspecten van eenzelfde geheel.

Koen Soberon, Beyond the layered Reality, 2016 (1/7 en 7/7)

De kijker zal naar signalen zoeken doorheen de zeven werken. Momenten van hoop, van inzicht, van catharsis. Deze signalen liggen echter niet voor het grijpen, en duidelijk zijn ze allerminst. Het is aan eenieder om ze in zichzelf te vinden, de werken willen hierbij helpen.

Op het eerste gezicht hebben de foto’s van Koen Soberon weinig gemeen met de abstracte kleurcomposities uit zijn schilderwerk. Ook hier is er nochtans sprake van een grensgebied, een kantelmoment, waarop Koen na de eerste, fundamentele lagen te hebben gelegd, waarop hij zijn eigen gevoelens projecteert, een soort nulpunt bereikt waarna het werk zich losmaakt van zijn gevoelens en andere sensaties het doek komen vullen, bijna buiten de wil van de kunstenaar om. De werken trachten alleszins hetzelfde effect te sorteren op de kijker, zij het hier aan de hand van abstracte kleurcomposities –hebben kleuren niet een heilzaam effect?- in plaats van meer expliciete figuratieve beelden.

Kunst heelt, zeggen ze wel eens. Dat telt zowel voor de kunstenaar als voor de kijker…

soberon_lost-memories

Koen Soberon, Lost memories, 2016

soberon_shadows

Koen Soberon, Fixing the shadow, 2017

 

Koen zal samen met beeldende kunstenaar Frank Mortier in diens atelier tentoonstellen begin september. Blijf ons volgen om op de hoogte te blijven! Ontdek intussen meer werk van Koen op zijn website, klik hier.

Frederic De Meyer

Frederic De Meyer

Art crunches: Bernard Frize, Banksy, Zou, Chinese art, MadC, Dan Witz
Frederic De Meyer

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op