Complex en toegankelijk… ontdek het nieuwste werk van Joke Raes

Bestaat er in de artistieke praktijk zoiets als geestelijke zwervers? Kunstenaars die zich in hun werk niet gebonden voelen door een welomlijnd territorium, die zich naar gebieden begeven waar het toeval of een plotse ingeving hen toe verleidt, die zich zoveel als mogelijk ontdoen van verwachtingen en verplichtingen om zich van volledige vrijheid van handelen te verzekeren? Kunnen kunstenaars geestelijk wat nomaden geografisch doen?

Mocht zo’n term als geestelijke zwerver van toepassing zijn op kunstenaars, Joke Raes zou er een mooi voorbeeld van vormen…

Ze viel me reeds op tijdens de tentoonstelling van de laureaten van het HISK een maand geleden. Daar bracht ze een editie in een oplage van 11 met verschillende lagen. In de bovenste laag van elk van hen bevindt zich een stuk van een –denkbeeldige- kaart en een uitnodiging om in 20-02-2020 op een bepaalde locatie af te spreken. Elkeen die het stukje puzzel bezit is dus onlosmakelijk en op een vreemde manier met de ander verbonden. In de andere lagen bevinden zich op onder meer muziek geïnspireerde tekeningen in beperkte oplage, en in de onderste een originele tekening.

joke-raes-hisk

 

Deze zorgvuldig uitgekiemde constructie is in zekere zin toonaangevend voor het werk van Joke. Haar werk kan weliswaar alle mogelijke vormen en uitingen aannemen, maar is niettemin coherent. Haar drang naar experimenteren en vernieuwing bracht haar reeds vroeg in haar carrière tot performance art, waar de invloed van haar ervaring in de toneelwereld nog uitgesproken merkbaar was, naar bevreemdende installaties in het Amazonenwoud in Peru, in de Rode Zee in Egypte en in de botanische tuin in Gent (bekijk de video’s onderaan om je er een beeld van te vormen), via organisch ogende sculpturen uit gevonden natuurlijke materialen, naar de tekeningen waar ze nu volop mee bezig is.

Het resultaat van dit experimenteren is werk dat complex maar tegelijk toegankelijk is. Een onachtzame kunstminnaar zal in eerste instantie versteld staan van de diversiteit in het nog prille maar rijke oeuvre van Joke, het gebruik van de meest diverse materialen –soms krijgt ze afvalmaterialen van bedrijven- en de cryptische boodschappen waarmee ze haar werk bezielt. Wie wat meer de tijd neemt ontdekt echter een coherentie in het behandelen van de thema’s die haar na aan het hart liggen.

“De èchte natuur kan men in de toekomst misschien nog enkel in kunst zien”, vertelt ze me tijdens mijn bezoek. Een boutade, ongetwijfeld, niettemin sprekend voor haar visie op de wereld. Mens en natuur zijn in een soort conflict verwikkeld, waarbij de mens tracht de natuur te manipuleren, die langzamerhand verdwijnt. Het verklaart haar installatie in het Amazonewoud, waar ze gedaantes liet verschijnen en verdwijnen in de dikke begroeiing. Het verklaart de licht surrealistische installatie in de botanische tuin in Gent, drie kasten waarin assemblages met verschillende materialen elk op een specifieke manier een boodschap brengen.

Dit conflict is lang niet het enige thema dat ze aankaart, maar misschien wel de belangrijkste, want het vertaalt zich in een heel sterk organisch aspect van haar werk. In haar sculpturen, zeer duidelijk, maar vooral ook in haar tekeningen, zelfs in deze die niet noodzakelijk rechtstreeks uit dit thema voortkomen.

Neem bijvoorbeeld de tien tekeningen die ze maakte naar aanleiding van de tentoonstelling ‘Bypass’, gecureerd door Eva Steynen. Eva vroeg aan zeven kunstenaars om werk te maken geïnspireerd op de tien Duino elegieën van Rainer Maria Rilke. De mystieke –niet noodzakelijk religieuze- gedichten werden reeds op talrijke verschillende manieren geïnterpreteerd, in zekere zin bieden ze een vorm van ultieme vrijheid aan kunstenaars die er zich door willen laten inspireren, en tegelijk biedt het richtlijnen, denkpistes, aanknooppunten.

Voor Joke resulteert het in een spel tussen organische wortels, als symbool voor het onderbewuste, en vertakkingen, als symbool voor de realiteit. Het geheel is vaak stormachtig –de elegieën van Rilke werden hem in een storm ingefluisterd-, een kolkende wind van tegenstrijdige gevoelens:

Lovers, if Angels could understand them, might utter
strange things in the midnight air. For it seems that everything’s
trying to hide us. Look, the trees exist; the houses
we live in still stand where they were. We only
pass everything by like a transposition of air.
And all combines to suppress us, partly as shame,
perhaps, and partly as inexpressible hope.

(uit de tweede elegie, Rainer Maria Rilke)

 

Joke bouwt een volstrekt eigenzinnig, maar bijzonder rijk en intrigerend oeuvre. Het kan op sommigen misschien een wat huiveringwekkende impact hebben, haar werk heeft vaak iets duisters en sombers, gevaarlijk en dreigends, maar, om Rilke te citeren: ‘every angel is terrible’…

joke_raes1

joke_raes2

joke_raes3

joke_raes4

(foto’s © Joke Raes)

Blijf ons volgen om meer over haar evolutie te vernemen, Intussen kan je haar werk bekijken van 27 januari tot 26 februari op de tentoonstelling Bypass van galerij Eva Steynen, en van 16 tot 19 februari op de Belgian Art and Design (BAD) beurs in Gent. Of verder haar werk ontdekken op haar website!

 

 

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op