De zalvende documentaire fotografie van Isabelle Pateer

Bestaat er iets troostelozer dan een verlaten dorp, zeker wanneer de bewoners er gedwongen uit werden gezet? Alle verleden, alle persoonlijke verhalen achterlatend, de baan ruimend voor een economische logica die zich niet mag inlaten met sentimenten. Wat overblijft van het dorpje Doel, dat werd ontruimd voor de uitbreiding van de haven van Antwerpen, biedt een mistroostig tafereel. Fotografe Isabelle Pateer probeert het unheimische gevoel dat op deze site achterblijft te vangen met haar beelden.

De akkers waar vroeger weelderig granen en groenten bloeiden, zijn tot viesgeurende modderpoelen omgevormd. De leegstaande, verlaten huizen voelen spookachtig aan. De bewoners die er zoveel herinneringen hebben achtergelaten en de plek jaren later terug bezoeken, hebben lede ogen, buigen het hoofd, gedragen door een gelaten lichaam. Poses die de een half verdrongen machteloosheid verraden. Verloren figuranten op een plek waar ze niet meer thuishoren.

De aanblik van Doel biedt weinig ruimte voor verheven, optimistische gevoelens over de vooruitgangsgedachte van de mensheid. Eerder een blik op het schrale, grijze landschap dat de mens achterlaat wanneer de economische wetmatigheden de bovenhand nemen. Zelfs de natuurzones die dienen ter compensatie zijn niet overtuigend. Het lijkt een schrale, enigszins giftige grond waar schoonheid nimmer zal gedijen. Een huiveringwekkend toekomstbeeld waarbij alle humaniteit uit het landschap is verdwenen.

Het vergt allicht het geoefende oog van een fotograaf om toch schoonheid te puren uit zo’n desolate omgeving, om deze zelfs een herwonnen waardigheid te verlenen, de absurditeit van dit alles enigszins te sussen. Al is het haar bedoeling niet: Isabelle Pateer wil met haar foto’s liever het collectieve geweten aanvuren dan het oog strelen.

Toch stralen haar foto’s een niet te veronachtzamen esthetiek uit. De blauwige filters versterken de melancholische ondertoon van de beelden. Verlaten maanlandschappen, bijna abstract geworden formaties van rotsen en aarde, die zich om het even waar op deze planeet kunnen bevinden. De troosteloosheid van Doel die uitmondt in een universeel verhaal over de schadelijke consequenties van expansie.

Met deze fotoreeks, waarin af en toe mensen figureren die er hun jeugd hebben doorgebracht, neemt Isabelle ons niet slechts mee naar de concrete setting maar ook naar de emotionele wereld erachter die minder tastbaar is. Ze weet niet enkel een maatschappelijk probleem te duiden en onze gevoeligheid hiervoor aan te wakkeren, maar biedt tegelijk troost bij het schouwspel, door haar betrokkenheid bij de verhalen die ze uitbeeldt, een onbegrensd medeleven voor haar onderwerp.

Door deze specifieke combinatie van engagement, empathie en esthetiek vervult Isabelle Pateer een unieke positie in de documentaire fotografie. Haar werk getuigt van een grote fijngevoeligheid, zowel qua thematiek als qua weergave. In haar reeks Unsettled duidt ze, oordeelt ze misschien op bedekte wijze, maar in zekere zin zalft ze ook.

Meer info: www.isabellepateer.com

Isabelle geeft toelichting over haar reeks aan Frederic De Meyer van TheArtCouch; foto: Annelies Vanbelle

Author: Annelies & Frederic

Share This Post On

1 Comment

  1. Heerlijk artikel. Je wordt meteen geraakt door het thema en de,woorden omvatten meteen het verhaal achter de fotoreeks. De beelden zijn op zichzelf poëtisch. Prachtig!

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op