Het schilderen als ontdekkingstocht. Mijmering over de nieuwste werken van Tatjana Gerhard

Het zal menig schilder overkomen, aan een werk beginnen zonder vooropgezet plan, zonder enig idee waar het werk zal eindigen, welk traject het zal afleggen voordat de kunstenaar tevreden een stap naar achter zet en de zucht slaakt waar hij zo lang naar snakte: ‘het is af’, het moment waarop alle twijfels, haperingen en moeilijke beslissingen tijdens de opbouw van een werk komen te vervallen in een afgewerkt schilderij.

Het schilderen als een permanente ontdekkingstocht, wars van regels of plan. Het overkomt Tatjana Gerhard bij elk schilderij. Startend vanuit een aantal gekleurde, nietsbetekenende vlakken bouwt ze laag na laag een beeld, of beter gezegd: laat ze de verflagen zelf tot een beeld verworden. De vrijheid die ze zichzelf geeft in de constructie van het beeld, geeft ze ook de verf op het doek, tot beide verrast voor het eindresultaat komen te staan.

Ook de kijker zal verrast staan, gezien hij in de harmonieus opgebouwde kleurvlakken en de duidelijk figuratieve elementen op zijn minst een zorgvuldig geregisseerde constructie zal vermoeden. Niet dus. Hij staat voor het resultaat van een ongedwongen, grotendeels op toeval berustend proces, waarin beelden vanuit zichzelf lijken te ontstaan. Het verklaart de grenzeloze status van de figuren in de werken, waarvan de contouren naadloos in de ongerijmde omgeving lijken te worden opgezogen. Het verklaart de perspectiefloosheid van diezelfde omgeving ook, waarin geen richting, geen referentiepunt wordt geboden aan de zinzoekende kijker. Het verklaart alleszins waarom de kijker soms de indruk kan krijgen dat het werk van binnenuit, uit het epicentrum ervan is ontstaan.

Het kan verwarring zaaien in het brein van de kijker: er is blijkbaar niet zo gek veel informatie nodig om een figuur te herkennen op basis van wat schamele, partiële gelijkenissen, al zullen de uitdrukkelijk vleselijke kleuren die Tatjana gebruikt daarin helpen, en toch zal het beeld dat de hersenen van deze figuren vormt nooit helemaal compleet zijn, nooit helemaal af.

De werken schommelen zo tussen een weergave van een realiteit die er geen is, en de vorming van een geheel eigen realiteit, binnen het universum van een schilderij zonder twijfel de enige realiteit die er toe doet. Hierdoor prikkelen ze zowel de zintuigen als de hersenen, zwaarwichtig en luchtig, complex en eenduidig. Harmonieus in hun contradicties. Een open uitnodiging aan de kijker om mee op ontdekkingstocht te gaan door het werk, zowel gevoelsmatig als cerebraal.

De vrijheid om een eigen realiteit te scheppen, het blijft een van de meest boeiende aspecten van het kunstenaarschap.

atelierzicht, foto: TheArtCouch
atelierzicht, beginstadium van een werk, foto: TheArtCouch
atelierzicht, foto: TheArtCouch

Werk van Tatjana Gerhard is te zien op de tentoonstelling ‘Highlights for a future’ in het S.M.A.K. Gent, of ontdek meer werk op de website van Tatjana.

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op