Het landschap dat er geen is. Ontmoeting met Jean-Marie Bytebier

De tentoonstelling van Jean-Marie Bytebier in het museum van Elsene was een succes. Sommigen gingen maar liefst vijf maal kijken. Op zoek naar een verklaring voor dit succes bezocht ik de kunstenaar en, zoals ik nu uit mijn notities kan opmaken, ging het over veel meer dan succes alleen.

In het gesprek kwam ik tot de vaststelling dat er drie essentiële elementen zijn in het werk van Jean-Marie, die misschien als verklaring kunnen dienen voor de aantrekkingskracht van diens werk.

l’Origine(le) du monde, 2015, Acrylic op hout, 29×36 cm, privé collectie; foto: K. Moortgat; © J.M. Bytebier; Galerij van de Weghe

 

Is het een landschap?

There is more than meets the eye. De grauwe, vaak primitief aandoende landschappen, het gebruik van verf als was het aarde -je kan de aarde bijna ruiken op de schilderijen- zullen op menig toeschouwer al een aanzuigend effect hebben. Nochtans zijn het geen bestaande of reële landschappen. Het is een mozaïek van bijeengesprokkelde herinneringen uit Jean-Marie’s vele reizen en wandelingen. Daarbovenop kennen zijn landschappen geen perspectief, worden ze doorklieft door andere elementen, soms hangen ze in brokken aaneen, of worden ze moedwillig omgekeerd opgehangen.

Het is duidelijk dat de kunstenaar met zijn landschappen iets geheel anders bedoelt.

Wat je niet ziet heeft ook invloed

Hier begint het spel met de realiteit. Of eerder: hier start de bevraging naar hoe mensen een bepaalde realiteit ervaren. Het reële is geen neutraal gegeven, het is slechts een willekeurige gewaarwording. Door iets essentieels als een landschap, dat we allemaal als een onbetwistbare, ‘onafhankelijke’ realiteit aanzien, in vraag te stellen, stelt Jean-Marie eveneens de positie van de mens in vraag.

Naar het werk van Jean-Marie kijken, brengt je in zekere zin als mens uit balans.

Onvoorwaardelijke onafhankelijkheid

Maar deze visie maakt ook dat de kunstenaar in essentie onafhankelijk blijft. Als er geen onafhankelijke realiteit bestaat, staat het de kunstenaar uiteindelijk vrij om er zijn eigen interpretatie aan te geven. Ook succes is daarom in sé onbelangrijk, of alleszins irrelevant, tenminste voor Jean-Marie.

Kunst is vrijheid, permanente verbazing, maar bovenal: onafhankelijkheid. Dat voèl je zowaar als je voor een Bytebier staat.

The world turned upside down, 2015, Acrylic op hout, 29x36 cm, privé collectie; foto: K. Mootgat; © J.M. Bytebier; Galerij van de Weghe

The world turned upside down, 2015, Acrylic op hout, privé collectie; foto: K. Moortgat; © J.M. Bytebier; Galerij van de Weghe

Claire-Obscure, 2015, Acrylic op hout, 29x36 cm, privé collectie; foto: K. Mootgat; © J.M. Bytebier; Galerij van de Weghe

Claire-Obscure, 2015, Acrylic op hout, privé collectie; foto: K. Moortgat; © J.M. Bytebier; Galerij van de Weghe

Nu ik over het gesprek reflecteer en zijn werk doorblader komen mij spontaan de woorden van Pessoa op uit het Boek der Rusteloosheid:

Je stagne tel un lac qui n’existe nulle part, au coeur d’un paysage désert”.

Without a trace, 2014, Acrylic op hout, 70x50 cm, privé collectie; foto: K. Mootgat; © J.M. Bytebier; Galerij van de Weghe

Without a trace, 2014, Acrylic op hout, 70×50 cm, privé collectie; foto: K. Moortgat; © J.M. Bytebier; Galerij van de Weghe

Over boeken gesproken: of je de tentoonstelling in Elsene al dan niet gezien hebt, laat het je niet verhinderen het boek AB.ad. in huis te halen dat naar aanleiding ervan is uitgegeven door MER Paper Kunsthalle. Het boek bevat geen teksten, alsof het rechtstreeks naar de essentie wil gaan van het werk zelf. Net als de werken van Jean-Marie bieden de pagina’s een soort collage van de werken, met close-ups die elkaar soms overlappen als waren ze nog in het stadium van het onderzoek, van het wikken en wegen welk beeld te gebruiken.

Het mist zijn effect niet, want hierdoor betrekt het boek de kijker bij de werken, alsof de kijker mee mocht beslissen welke werken op welke manier in beeld te brengen. Het creëert eveneens een specifieke dynamiek bij het doorbladeren ervan. Elke pagina biedt een gedachte om bij stil te staan. Om zich bij te verbazen. Een moment om in zich op te nemen.

Het boek AB.ad. is te koop op de website van MER, alsook bij de betere boekhandelaar. Niet aarzelen!

 

bytebier_boek

 

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op