Tussen de vouwen schuilt een heel leven, de collages van Brunhilde Borms

Brunhilde Borms droomde ervan om operazangeres te worden. Ze kon niet overdreven goed zingen, maar dat was niet belangrijk. Het was de droom, de aspiratie die telde. Het gevoel dat alles mogelijk is, àltijd. Dat je op elk moment in je leven een kwartslag kunt draaien en een andere weg kunt opgaan. Dat vele wegen parallel kunnen lopen. Dus is ze naast trage uitgever – een uitgever die liefst heeft dat boeken een heel leven meegaan – bestuurder bij De Auteurs, samen met Bram Antheunis behartiger van Coupee Collage Collective én zelf collagekunstenaar. Ook van dat laatste had ze niet per se gedroomd. Maar de kiem was er, van kleins af. 

De wendbaarheid van Brunhilde, haar vermogen om los te laten en te herbeginnen, werd al vroeg op de proef gesteld. Een plotse verhuis als kind zorgde ervoor dat ze alles abrupt moest achterlaten. Ligt hier de link met haar verzameldrang? Haar verlangen om kleine kostbaarheden bij te houden? In elk geval herinnert ze zich de eerste keer dat haar tactiele voorliefde voor papier de kop opstak. Het was tijdens een poppenkastvoorstelling. De ene handpop overhandigde een antiek bankbriefje aan de andere. Het beeld liet de jonge Brunhilde niet meer los, dus raapte ze na de vertoning al haar moed samen om dat wonderlijke ding van dichtbij te gaan zien. Ze kreeg het, en koesterde het nog heel lang.

Van toen af groeide haar collectie aan. Oude biljetten, maar ook tijdschriften, boeken en encyclopedieën, briefpapier, foto’s, afwrijfplaatjes en zelfs postzegels. Als het maar historie in zich draagt, en refereert aan een tijd toen drukwerk nog prijzig was en met de grootste zorg werd vormgegeven. Vondsten vanop rommelmarkten en zolders, die nu aan een tweede leven beginnen in een oude stationskast met talloze lades, haar schatkamer. 

Geen knip- en plakwerk

Waar je de neiging zou hebben om al die papieren juweeltjes ongemoeid te laten en behoedzaam te bewaren, mikt Brunhilde Borms op ontsluiting. Het heeft geen enkele zin dat al die mooie zaken liggen te verstoffen, zij wil ze opnieuw in de wereld brengen, op een andere manier. Intuïtief en associatief scrolt ze door de beelden, die uitgestrooid zijn op de vloer van haar werkkamer. Plots is er daar die ene match, van twee foto’s die blijven haken in haar hoofd. In één gelukkige flits ziet ze hoe ze elkaar kunnen aanvullen en uitdagen. Vormen die in elkaar overlopen, twee werelden die elkaar onverhoeds ontmoeten en wonderwel overeenstemmen.

Door haar opleiding als orthopedagoog en criminoloog is ze ervan overtuigd dat je de zaken altijd kunt bekijken vanuit verschillende invalshoeken, dat wat voor jou geen steek houdt, dat voor anderen precies wel doet. Niet oordelen, als belangrijk devies. Is het toeval dat haar werk vaak uit tweeluikjes bestaat, die toch naadloos in elkaar overlopen? De vlugge, nonchalante passant ziet één foto. Wie naderbij komt en even de tijd neemt, bemerkt de speelse complexiteit. De collages van Brunhilde dwingen je om nogmaals te kijken, om vanzelfsprekendheden los te laten. Wars van de snelle betekenissen die ons gretige brein toekent. 

De beste ontdekkingen zijn toevalstreffers. Serendipiteit heet dat. Zo verliep het ook toen Brunhilde de collagetechniek op het spoor kwam die ze nu volop hanteert. Geen knip- en plakwerk meer in haar atelier, hier wordt geplooid. Uniek is ze hierin, en uniek is hierdoor ook haar werk. De kans dat haar basismateriaal zich ooit nog op dezelfde manier samen schaart, is quasi onbestaande. Deze zelfgecreëerde beperking is haar rijkdom, hieruit put ze haar inspiratie. Voor FOLD/UNFOLD werd er dus enkel gevouwen. Een ware uitdaging, maar gestut door een diepere overtuiging. Brunhilde is gefascineerd door de achterkant van mensen. Dat wat je niet ziet, maar mee je levenspad bepaalt. Je rugzak gooi je toch niet weg? Op dezelfde manier prikkelen haar werken je nieuwsgierigheid. Doelbewust laat ze het vouwproces zichtbaar. Wie goed kijkt, ziet in de coulissen een heel leven. 

Kleine cadeautjes

Ook voor COMPOUND SHADES liet ze zich leiden door haar eigen bescheiden vorm van origami. Kleine cadeautjes lijken het wel, deze vouwwerkjes van slechts één op één centimeter, omzwachteld met kalkpapier en verzekerd met ragfijn naaigaren, die ze vond in een boekje op een New Yorkse rommelmarkt. Ook hier komen twee werelden samen, want het basismateriaal haalde ze uit een vergeelde Chinese graphic novel, een pareltje dat ze ginds oppikte tijdens een reis. 

Brunhilde Borms heeft een zekere schroom om nu met haar werk op het voorplan te treden. Gelukkig maar, zouden we zeggen, want dat is een plaag die vooral de grootste kunstenaars treft. Groot is ze alvast, om in kleine en vergeten dingen waardevolle grondstof te zien en die op te tillen tot een beeldtaal die aantrekkingskracht heeft vandaag. Of het nu haar fotografische diptieken zijn van FOLD/UNFOLD of de aandoenlijke abstracte beeldhouwwerkjes van COMPOUND SHADES, telkens zijn het pakketjes geschiedenis met een hedendaagse twist. Brunhilde Borms heeft ongetwijfeld nog veel in petto, maar met dit werk vertolkt ze nu reeds een unieke stem in de actueel weer erg levendige wereld van de collagekunst. 


Het werk van Brunhilde Borms is vanaf 24 november 2019 te zien tijdens de Wintertentoonstelling in de Verbeke Foundation: meer info.

Foto’s: Jonas Vincken

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op