Vier boeken over Banksy, welke moet u absoluut gelezen hebben?

Je kan er niet aan uit, tenzij je naar Mars of Jupiter verhuisd bent. Van zodra street-art kunstenaar Banksy iets doet, haalt het de internationale pers. De kans dat je niet een van zijn werken op een of andere manier hebt gezien is nagenoeg onbestaand. Sommige werken zijn uitgegroeid tot ware iconen, en zijn juist daardoor nauwelijks nog uit ons collectieve geheugen te wissen.

Criticasters genoeg, niettemin. Sommigen zien in hem geen volwaardige kunstenaar, hooguit een cartoonist die de stadsmuren als canvas aanziet.  Anderen vinden hem een op sensatie- en winstbejag hunkerende nar. Ze gaan een beetje voorbij aan het feit dat Banksy zijn anonimiteit nauwlettend bewaart, en nagenoeg geen Euro (of Britse Pond) aan zijn werk verdient. Of, indien hij dit doet, doet hij dat alleszins op een heel subtiele manier.

Of je fan bent of niet, je kan niet negeren dat Banksy een maatschappelijke impact heeft en, uiteindelijk, een echt product is van zijn tijd. Het is op zich reeds een prestatie om als kunstenaar bij elk nieuw werk dat je maakt internationaal onmiddellijk herkend te worden door miljoenen mensen, en horden fans te trekken om het werk volledig gratis te tonen, nog net op tijd voor het voorgoed wordt uitgewist…

Om zijn werk, en zijn impact, beter te verstaan namen we vier boeken over Banksy door. Welke kan je best in huis halen? Verneem het hier:

Banksy in New York

In oktober 2013 kondigt Banksy aan een maand in New York te werken. De auteur van Banksy in New York beschrijft in een soort dagboek zijn dagelijkse zoektocht naar de sporen die de street artist heeft achtergelaten – en dat zijn er nogal wat. Hij is overigens niet de enige ‘Banksy hunter’, mensen nemen zelfs verlof om op zoek te gaan naar zijn werk…

Zijn zoektocht is ook een gevecht tegen de tijd, gezien het meeste werk de dag erop al is weggeveegd of overschilderd. Niettemin, elk werk dat wordt ontdekt geniet meteen van algemene publieke belangstelling. Mensen schuiven aan voor een foto naast een werk van Banksy. Het boek toont alleszins aan dat Banksy veel meer is dan een doordeweekse straatcartoonist.

Sommige van zijn ‘interventies’ hebben veel weg van installaties, en vaak zijn deze naast maatschappijkritisch ook zelfrelativerend. Een voorbeeld van dat laatste: op een dag verkocht een arme man (Banksy zelf?) aan Central Park werken van Banksy voor een paar Dollar per stuk (terwijl echte werken van Banksy nu honderdduizenden waard zijn). Er bestaat geen zekerheid in de wereld van Banksy, of het al dan niet echte Banksy’s waren blijft vooralsnog ongekend.

You are an acceptable level of threat and if you were not you would know about it

Dit boek van Gary Shove gooit het over een andere boeg. Gezien er nagenoeg niets over de kunstenaar geweten is, beslist hij dan maar wat te verzinnen. Dat geeft hij ook toe bij aanvang van het boek. Niet meteen een interessant uitgangspunt, om heel eerlijk te zijn.

Maar er staan wel een aantal interessante anekdotes in, die de kunstenaar verder typeren. Zo werd Banksy ooit uitgenodigd op een televisieprogramma over kunst, en stuurde hij er een dakloze naartoe opdat hij er te eten en drinken kon krijgen – het koste de programmamakers wat tijd vooraleer te beseffen dat dit Banksy niet was! Of, wanneer hij vernam dat een van zijn werken op een vrachtwagen voor 600,000$ was verkocht, luidde zijn antwoord “I can’t believe you idiots buy this shit”.

Zoals Shove zelf opmerkt: Banksy klopt niet zozeer op de (uiterst gesloten) deuren van de kunstmarkt, hij haalt ze gewoon neer.

Planet Banksy, the man, his work and the movement he inspired

De titel van dit boek is een beetje misleidend. Over de man is niets geweten, dus valt er niet veel te vertellen. Maar het interessante aan dit boek komt uit het tweede deel in de titel: aan de hand van talrijke voorbeelden toont de auteur aan hoe invloedrijk Banksy is voor andere street artists, hij heeft inderdaad een beweging in gang gebracht, wat overtuigend uit dit boek blijkt.

Banksy, wall and Piece

Dit boek heeft de grote verdienste door de man zelf geschreven te zijn. Verwacht geen uitgebreide analyse van zijn eigen werk, of enige biografisch gemijmer, maar wel een collectie controversiële, confronterende, maatschappijkritische gedachten. Zijn schrijven is net als zijn kunst. Over hem hoeft niets geschreven te worden, want hij is zijn kunst. Zoiets.

Het begint al bij de eerste pagina, waar normaal de copyrights van het boek vermeld staan. Banksy: “Copyrights are for loosers”. Heerlijk toch? Maar de quote die hem denk ik het meeste typeert is deze:

The greatest crimes in the world are not committed by people breaking the rules but by people following the rules. It’s people who follow orders that drop bombs and massacre villages. As a precaution to ever committing major acts of evil, it is our solemn duty never to do what we’re told, this is the only way we can be sure.

Of je het ermee eens bent of niet, het toont aan dat de man (of vrouw) nadenkt over wat hij doet. Zijn graffitis zijn geen spontane uitbarsting van vandalisme, maar zorgvuldig geplande uitingen van zijn meningen.

Overigens, ook in zijn eigen boek laat hij ruimte voor zelfkritiek. Hij publiceert er een mail van een vooraanstaande kunstcriticus, waarin deze uitlegt waarom Banksy geen kunstenaar is. De brief staat in het boek. Geen commentaar van Banksy. Het is aan de lezer om zijn eigen antwoord te formuleren, of zijn mening te vormen.

Ook de structuur van het boek verhult iets over het ‘mysterie Banksy’. De talrijke foto’s van zijn werken zijn thematisch geordend, waarbij opvalt hoe Banksy steeds een tijd hetzelfde thema uitpluist: de aapjes, de ratten, zijn acties in musea (hilarisch!), de politie (de tongzoenende bobby’s!), zijn werk aan de Palestijnse muur (en de kritiek die hij erover kreeg van Palestijnen, terwijl hij juist hun toestand wou aankaarten).


Dus welk boek moet u nu absoluut hebben over Banksy’s werk? Als u er slechts een kan of wil kiezen, dan toch het werk dat hij zelf heeft geschreven, Banksy Wall and Peace. De gedachten erin werken even inspirerend als zijn werk – al ben je het niet met alles eens. Dat hoeft niet, zolang de nieuwsgierigheid geprikkeld blijft…

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

3 Comments

  1. Ik ben een groot bewonderaarster van Banksy, waar kan ik deze 4 boeken kopen

    Post a Reply
    • Christiane, ikzelf heb ze via Amazon UK gekocht.. Op bol staan er 3 te koop, de ‘Banksy in New York’ zou ik niet meteen aanraden, de andere twee zeker wel!

      Post a Reply
  2. zover hoef je niet te gaan… bij Copyright in Gent hebben ze een schitterende keuze… en dan koop je nog eens lokaal…

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X