‘Schaamte’ als thema voor kunst, een mooie rondreis @ Museum Dr. Guislain

guisain_schaamteEen aantal dagen geleden bezochten we de tentoonstelling van ARPAÏS du bois in het Museum Dr. Guislain, waar tevens de tentoonstelling rond het thema ‘Schaamte’ liep. Maar vooreerst een full disclosure: we hebben een zwak voor dit museum. Niet enkel biedt de locatie -een psychiatrisch instituut- een uiterst gepaste omkadering voor het presenteren van kunst (heeft kunst niet per definitie als missie om buiten de randjes kleuren?), maar daarbovenop bieden de tentoonstellingen rond specifieke thema’s een mooie gelegenheid om met een groot aantal diverse kunstenaars kennis te maken.

Daarbovenop: de thema’s van de tentoonstellingen hebben steeds een relatie met de psychiatrie. Op zich een onuitputtelijke inspiratiebron om tentoonstellingen rond te organiseren, zo blijkt. Maar voor de bezoeker vormt dit tevens een mooie gelegenheid om veel bij te leren over de thema’s die er aan bod komen. De tentoonstellingen hebben veelal ook een pedagogische missie.

Maar goed, nog tot 29 mei kan u er gaan kijken naar een tentoonstelling over ‘schaamte’. Een moeilijk te vatten begrip, gezien de talrijke oorzaken die schaamte kan hebben, en de evenveel symptomen met dewelke ze kunnen waargenomen worden.

Wie met zo’n beperkte voorkennis door de tentoonstelling loopt (dat was ons geval) zal zich af en toe wel afvragen waarom bepaalde werken voor de tentoonstelling werden geselecteerd. Aan de uitstekende uitleg bij elk van de werken zal het niet liggen, maar niettemin lijken bepaalde keuzes een beetje bij het haar getrokken. Het beste voorbeeld van wat we bedoelen: wat heeft het –overigens bloedmooie- portret van het meisje uit Borremans’ Gone uit 2003 met schaamte te maken? We zien er geen spoor van op haar gezicht.

schaamte_michael-borremans-gone--gallery-antwerpen-honte-expo-guislain

© Michaël Borremans, Gone

 

De structuur van de tentoonstelling helpt wel een beetje: de werken zijn ondergebracht in vijf grote thema’s (Paradijs / De blik / verhullen & onthullen / publieke schaamte / schaamte & stigma). Maar wat nog meer helpt is de catalogus die is de tentoonstelling meekreeg. Daarin wordt de context waar de werken in passen, of eerder het denkpatroon waaruit de selectie werd gemaakt, veel duidelijker.

De eerste hoofdstukken bieden een ‘wetenschappelijke’ kijk op het fenomeen schaamte. Een greep uit onze losse notities:

  • Mooiste definitie van schaamte komt van Louis Tas: schaamte komt voort uit een gebrek aan empathie met onszelf;
  • Meest gangbare verklaring voor het fenomeen: schaamte komt voort uit het besef van buiten de algemeen gangbare normen te treden (met een daad, of een houding). Het gevoel is universeel, maar de aanleiding tot schaamte hangt af van de opvoeding en maatschappelijke factoren;
  • Juist daardoor speelt, volgens Norbert Elias, schaamte ook een beschavende rol;
  • Er is een fijne scheidingslijn tussen schaamte en schuldgevoel…

Mocht psychologie niet je ding zijn, geen probleem. In het boek wordt het thema ook intuïtiever en persoonlijker besproken, door schrijvers van diverse achtergronden. Zeer de moeite.

Maar de bezoeker van de tentoonstelling staat nu voor een dilemma. Moet hij de tentoonstelling gaan bezoeken zonder eerst de achtergrond gelezen te hebben in het boek? Dan zal hij zoals ons af en toe verbaasd staan over de selectie werken die er te zien zijn. Of kan hij beter het boek lezen terwijl hij de tentoonstelling bezoekt? Mogelijks de beste optie, maar enkel voor bezoekers met voldoende tijd hiervoor. Het boek lezen voordat je de tentoonstelling bezoekt? Dan mis je een beetje het verrassingseffect, waar elke tentoonstelling het toch een beetje om te doen is.

Ah, maakt niet uit. Gaan kijken en het boek lezen!

 

(lezers van TheArtCouch genieten 15% korting op het boek ‘Schaamte’ via de Lannoo shop. Click hier om te genieten van deze korting: https://www.lannooshop.be/en/theartcouch)

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op