“Walk through walls”, dè autobiografie van Marina Abramovic

Dat de grootmoeder van de performance art zich op haar 70e geroepen voelt om haar autobiografie te schrijven mag als verontrustend worden gezien. Zeventig is de nieuwe vijftig toch? Zoniet veertig.

Enfin, ze deed het om een reden die ze aan het einde van het boek een beetje onthult. Na een leven van extremen zal ze het, alle ayurvedische kuren ten spijt, vanaf nu wat rustiger aan moeten doen.

En wat een leven was het totdusver!

Haar complexe, hardvochtige persoonlijkheid werd reeds vroeg gevormd. Als dochter van twee oorlogshelden, partizanen onder Tito, bracht ze haar kinderjaren door in relatief grote materiële luxe. Jougoslavie was arm, maar het gezin had een groot appartement en het ontbrak hen aan niets. Behalve dan aan liefde. Tussen de ouders kwam het geregeld tot handgemeen, de vader verdween voor steeds langere tijd met minnaressen, en de kleine Marina bleef achter met een moeder en een tante die haar behoorlijk hardhandig behandelden, zowel fysisch als psychisch.

Pas bij het overlijden van haar moeder, jaren later, besefte ze dat die hardvochtige vrouw de bedoeling had om haar dochter even hard en weerbarstig te maken als zijzelf, de partizaan. Dat is alleszins gelukt, en het mag gerust gezegd dat dit karaktertrek mee aan de basis ligt van het succes van Abramovic.

Maar rond haar 28e probeerde ze hopeloos zich onder het juk van haar moeder te bevrijden. Op de academie beseft ze snel dat werken op twee dimensies geen voldoening brachten voor haar. Haar natuurlijke biotoop als kunstenares was het leven zelf, de performance art. Ze gaat voor het eerst naar het buitenland om er tentoon te stellen, Edinburg, en raakt via omzwervingen in Amsterdam.

We schrijven jaren zeventig. Amsterdam, broeihaard van ideeën en artistieke experimenten. Nieuwe ontmoetingen, onder meer met Ulay, de Duitse kunstenaar met wie ze twaalf jaar lang het leven en de artistieke carrière zal delen. De rest is legende. Ze dreven elkaar naar de top van hun artistieke kunnen, in perfecte symbiose, perfecte harmonie. Ze leefden zelfs een jaar lang tussen (en net als) de aboriginals in Australië om hun bewustzijn te verruimen. Qua bewustzijn deden ze daar ervaringen op die de rationele denkers tussen ons zal verbijsteren. Het had de perfecte relatie kunnen vormen, ware het niet dat het te neer ging onder het gewicht van de laagste van alle menselijke kwalen: jalousie. Van beide kanten overigens.

Marina probeert duidelijk respectvol om te gaan met de relatie die ze met Ulay had. Maar zijn daden in de jaren die volgden op de breuk maken het haar wel moeilijk om niet met enige wrok over hem te spreken. Als lezer volg je haar volledig…

abramovic-rest-ene-006

Marina Abramovic & Ulay

 

Na de breuk volg je vooral haar ontwikkelingen van haar werk, naast persoonlijke anekdotes die een autobiografie per slot van rekening hoort te bevatten. Het overstijgen van fysieke en mentale beperkingen vormt van in het begin van haar carrière een centraal motief. Op het eerste oog zullen sommige performances wellicht geïmproviseerd hebben geleken, maar in het boek wordt duidelijk hoeveel voorbereiding ze vergen. En een ijzeren discipline. Doorheen haar werk leert ze ook verschillende manieren om met pijn om te gaan, iets wat langzamerhand de ‘Abramovic methode’ is gaan worden. De bedoeling is niet enkel de grenzen van de pijn en andere lichamelijke beperkingen te verkennen, maar ze weg te vegen. Iets wat haar aardig is gelukt.

abramovic_balkan-baroque-marina-abramovic_650x435

Marina Abramovic, Balkan Baroque

Wat me nog meer opvalt echter is de manier waarop ze over elk van haar werken spreekt. Ze doet er niet gewichtig over, ook al vindt ze haar werk belangrijk. Ze construeert geen theoretische modellen om uit te leggen waar het in haar werk om gaat, ook al zijn sommigen ervan behoorlijk complex. Ze lijken op een zekere manier geheel natuurlijk te zijn ontstaan. Spontaan.

Dat ligt misschien aan hoe ze kunst in het algemeen bekijkt:

Ik zie het zo: als we kunst zien als iets geïsoleerds, iets gewijds en apart van al het andere, dan is het niet het leven. Kunst moet een deel van het leven zijn. Kunst moet aan iedereen toebehoren.

Het leven zelf als materiaal voor plastische, zij het immateriële kunst. Het leven dat kan worden vervormd, uitgebreid, gefragmenteerd. Waarin kan worden gesneden, gekerfd, uitgewist en herschapen. Het leven als canvas…

Marina Abramovic´: The Artist Is Present Photo by Marco Anelli. © 2010 Marco Anelli

Marina Abramovic´: The Artist Is Present Photo by Marco Anelli. © 2010 Marco Anelli

 

Ah, Marina. Love her or hate her. Wat mij betreft is de keuze snel gemaakt.

 

abramovic-book

(Het boek is tevens in Nederlandse vertaling beschikbaar, uitgegeven door Niigh & Van Ditmar)

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Trackbacks/Pingbacks

  1. Walk trough Walls – Marina Abramovic – Nori Reads - […] https://www.theartcouch.be/boeken/walk-through-walls-de-autobiografie-van-marina-abramovic/ […]

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op