Blockbusters uit ‘beyond Klimt’, de Wiener Secession in BOZAR

In 1918 stierven drie boegbeelden van de Wiener Secession, schilders Egon Schiele en zijn mentor Gustav Klimt, en architect Otto Wagner. Het einde van een tijdperk. En meteen de opleving van een variëteit aan kunstbewegingen in Centraal-Europa tussen 1914 en 1938. Beyond Klimt zoomt in op deze vele kunststromen die na WO I en de val van Oostenrijks-Hongaarse rijk over de grenzen heen tot stand kwamen.

Bozar brengt heel wat kunstenaars in beeld waarvan ik zelf nog nooit gehoord had. In dat opzicht is de expositie wat mij betreft zeker geslaagd.

Johanna Staude, Gustav Klimt uit 1918

Het onafgewerkte portret van Johanna Staude kon mijn blik vangenHaar afwezige ogen met een sprankel van gecontroleerd verlangen, geven die typische Klimt spanning weer tussen afstand en beschikbaarheid. Verwacht niet om veel Klimt en Schiele te zien, deze porties zijn beperkt.

Squatting Men, Egon Schiele

Wat gebeurde er na de golden boys?

In de macht van muziek brengt Oskar Kokoschka, geboren in Oostenrijk en student van Klimt, zijn gevoelsleven op expressionistische manier tot uiting. Een smeuïge combinatie van enerzijds warme kleuren voor de mansfiguur en anderzijds koelere tinten voor de vrouw met trompet. Een uitbeelding  van Kokoschka’s emoties naar aanleiding van een onbeantwoorde liefde. Strijd tussen de seksen waarbij de vrouw de man betovert en tot wanhoop drijft.

De macht van muziek, Oskar Kokoschka uit 1919

Twee sculpturen van toch wel uiteenlopend formaat trokken eveneens mijn aandacht tijdens de drukbezochte vernissage. Enerzijds het ingetogen bronzen beeldje Vestaalse maagd van Ivan Mestrovic (geboren in Zagreb). Geschoold in Wenen tijdens de Secession trok hij nadien onder andere naar Parijs en kwam onder invloed van Franse expressionisten.

Vestaalse maagd, Ivan Mestrovic uit 1915

Een beeld waar je echt niet om heen kan, is de 200 kilo bronzen reus van Anton Hanak (geboren in Brno). Hieronder deel ik de passage uit een voordracht van Hanak, die de emoties rond deze laatste mens (Ecce Homo) mooi beschrijft.

De laatste mens, Anton Hanak, gerealiseerd tussen 1917 en 1924

And when we pause and our eyes have been freed from blindness, we see the image that is actually most familiar to us, but which has almost been erased by the war. Behold the Man! […] Without something to hold on to above and below, entirely impotent, he has been deserted by everything that once surrounded him. Mankind has forgotten about Man‘ (Anton Hanak, ‘Ich über mich’, lecture held at the Vienna Urania in 1925)

 

Kubisme, expressionisme en een dame

Kubisme zien we in werk van Tsjechische Josef Capek, die niet alleen schilder maar ook dichter was. Zijn politiek kritische gedichten hebben hem uiteindelijk het leven gekost in de concentratiekampen.

De drinker, Josef Capek

Egger-Lienz (geboren in Oostenrijk) was één van de weinige oorlogschilders die ook aandacht vroeg voor de ellende van de achtergebleven vrouwen. De uitzichtloosheid staat op hun expressieve gezichten te lezen.

Oorlogsvrouwen, Albin Egger-Lienz uit 1919

Ik wil eindigen met het werk van een Joodse dame, Marie-Louise Von Motesiczky (geboren in Wenen). Zij was eerst een leerlinge van de Duitse expressionist Max Beckmann en in latere fase van Oskar Kokoschka. Dit zelfportret heeft ze geschilderd op 20 jarige leeftijd! Tijdens WO II vluchtte ze naar Engeland om daar haar eigen delicate stijl in portretten en stillevens verder te ontwikkelen.

Zelfportret met kam, Marie-Louise Von Motesiczky uit 1926

Beyond Klimt, nog tot 20 januari 2019 in Bozar, klik hier voor alle info.

 

 

Share This Post On

1 Comment

  1. Mijn vrouw en ik wisten niet van deze expo en we gingen gewoon naar Bozar om te zien wat er was. Aanvankelijk waren we iets teleurgesteld, omdat we ‘gelokt’ waren met de naam Klimt en er maar twee werken van Klimt te zien waren. De nadruk ligt dus duidelijk op ‘beyond’ en niet op ‘Klimt’.

    Dat gezegd hebbend, was de ‘teleurstelling’ snel voorbij toen we verder gingen in de expo. Het is een les kunstgeschiedenis over het interbellum. Naast bekende kunstenaars zagen we nogal wat namen, die voor ons onbekend waren (zelfs voor mijn echtgenote, die kunstopleiding aan St. Lucas (en beyond!) heeft genoten. De getoonde schilderijen zijn vooral verwerking van de gruwelen die de respectievelijke artiesten hebben ervaren in WO I. Opvallend vond ik het schilderij waar een slagveld na de slag werd verbeeld: overal gesneuvelde soldaten. Alle behoefte aan nationalistische heroïek, zoals die in de 19e eeuw bestond, was weg. De rauwe werkelijkheid van dood een verderf bleef over.

    De expo is echt een bijzondere aanrader. Verwacht dus niet veel Klimt, het gaat over de tijd jusit ná Klimt.

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op