Kantelpunten in de carrière van drie kunstenaars: Jo Michiels, Thomas Vandenberghe en sabine oosterlynck in De Wasserij, Lokeren

In een groepstentoonstelling, al zeker wanneer de kunstenaars er zelf voor kozen om samen tentoon te stellen, heb ik steeds de reflex om naar een rode draad te zoeken, een gemene deler die hen ertoe aanzette om samen hun werk te tonen. Soms is de link niet onmiddellijk zichtbaar. Vaak hoeft het gewoon ook niet, en kunnen werken en kunstenaars in een vorm van symbiose geraken, zelfs al loopt er geen rode draad doorheen hun respectieve werken.

Ik ging deze week langs in De Wasserij in Lokeren, waar drie kunstenaars naarstig aan de opstelling van hun nakende tentoonstelling werkten -steeds een interessante aangelegenheid om over hun werk te praten, de manier waarop ze hun werk tonen zegt soms meer over hun werk dan de werken zelf.

sabine oosterlynck

In sé is sabine een performance artist. Geen evidente kunstvorm, beseft ze zelf. Efemeer in nature laat het niettemin vaak sporen na, die op zich als kunstwerk kunnen staan, los van de herinnering aan de performance zelf. Het resulteert bij sabine in kleinere objecten waar ze het residu van haar performances in een nieuwe vorm verwerkt, al worden haar performances evengoed op foto’s en video’s vastgelegd.

sabine werkt steevast rond de notie van ‘etikettering’. Een begrip die door nieuwe technologieën aan belang inboet, maar de lezers van mijn generatie zullen zich nog herinneren dat die kleine etiketjes met prijzen en data tot voor kort op zowat alle mogelijke producten alomtegenwoordig waren. Het gebruik van etiketten in haar werk komt echter niet vanuit een vorm van nostalgie, voor sabine staan ze eerder symbool voor nutteloze overproductie, de impact van de internationale handel op de natuur, allerhande dingen die mis lopen in onze geglobaliseerde retoriek. Zo niette ze bijvoorbeeld etiketten op bladeren van een boom, met op de etiketten een datum. De datum verwees niet naar een voorspelling van het einde der tijden, zoals ik eerst dacht, maar naar de datum van de performance zelf, het moment waarop ze de papieren etiketten ‘teruggeeft’ aan de boom, die als grondstof diende voor de etiketten. Een gelaagdheid die tot nadenken stemt.

Het werk van sabine, hoewel ernstig op zich, is niet ontdaan van humor, van een bepaalde luchtigheid. Balancerend tussen maatschappijkritiek, zelfrelativering en persoonlijke anekdotiek, biedt haar werk heel wat voer voor ontdekking, voor wie er open voor staat en de tijd neemt om het langer in zich te laten doorsijpelen.

Jo Michiels

Hoewel het uitgangspunt in het recente werk van Jo Michiels ongewijzigd blijft – retro pornobeelden die hij abstraheert door enkel de vlezige kleuren uit de beelden in zijn composities te verwerken – is het duidelijk, voor wie zijn werk kent, dat er een kentering schuilt in de werken. Waar hij vroeger strakke lijnen en vormen op zijn canvas projecteerde, is zijn hand de laatste tijd duidelijk losser, vrijer. Gedurfder wellicht ook. Hij heeft hierdoor ook meer ruimte nodig, getuige zijn beslissing om zijn kleurvlakken aan grotere doeken toe te vertrouwen. Een nog timide ontwikkeling, maar een uitdaging die hij gretig aanneemt.

Ook in de kleinere werken stemt zijn recente werk niettemin tot een bepaalde vrolijkheid, wellicht geïnitieerd door de herwonnen, of eindelijk verworven spontaneïteit waar hij zijn werken mee aanvangt.

Thomas Vandenberghe

Wie het werk van Thomas Vandenberghe kent door zijn kleine, intimistische en heel persoonlijke foto’s staat een verrassing te wachten. De kunstenaar slaat resoluut een nieuwe wending in. Na wat geëxperimenteerd te hebben met grafiek, toont hij in deze tentoonstelling voornamelijk collage’s. Heel verfijnd zijn ze, gevoelig zelfs, en sensitief alleszins prikkelend, net als zijn foto’s dat waren, vreemd genoeg, gezien ze totaal verschillend zijn.

Zelf vindt hij dat hij, door abstracter te gaan werken, meer vrijheid geniet. Alsof hij zich hiermee los haakt uit zijn eigen gevoelssfeer, die doorheen het medium fotografie alsmaar nauwere grenzen begon te kennen, zich door een steeds enger wordend kanaal trachtte te uiten. Maar grafisch en abstract werken biedt hem nieuwe mogelijkheden, een nieuw élan. Verse ademruimte. Duidelijk is hij van iets verlost, al weet hij niet precies van wat.

Hij vreest ergens de reactie van kenners van zijn werk, of van experten in grafische kunsten, maar beseft dat de wending voor de komende tijd onomkeerbaar is. Zijn recente werk is een noodzakelijke tussenstap in een lang proces, dat wellicht nooit een eindpunt zal bereiken. Het gevoel om vooruit te gaan, om te evolueren, primeert boven alles. Het resultaat is alleszins pakkend.

Het bindmiddel

Drie meer totaal verschillende kunstenaars kan je moeilijker bijeenbrengen. Maar is er dan geen bindmiddel? Een rode draad doorheen de tentoonstelling? Het antwoord op deze vraag ligt misschien vervat in de titel die ze kozen voor de tentoonstelling: De tentoonstelling is niet wat we ervan verwachten, maar het is wel een kantelpunt in onze carrière.

Los van de ironische ondertoon van de titel bevat het een onmiskenbare boodschap: de kunstenaars, heel duidelijk voor Thomas en Jo, misschien in mindere mate voor Sabine, hoewel dit zich voortdurend in haar werk voltrekt, bevinden zich volop in een metamorfose, waarbij ze verbaasd, misschien wat verweesd hun recente oeuvre bekijken, goed wetend dat het hen juist verder zal brengen, dat het een noodzakelijke stap is naar het bereiken van een totdusver ongekend doel.

Dit maakt de tentoonstelling des te waardevoller, en dwingender. Kijken naar de evolutie van deze drie kunstenaars, de cruciale stappen die ze zetten en nog wat aarzelend aan het brede publiek tonen, is in zekere zin de essentie zelf van hun kunst ontdekken. De kijker zal het niet onberoerd laten.


De tentoonstelling is niet wat we ervan verwachten, maar het is wel een kantelpunt in onze carrière loopt van 1 december tot 15 december in Kunstcentrum De Wasserij in Lokeren. Klik hier voor alle info.

Bij de opening op 1 december brengt sabine oosterlynck een performance om 14:00.

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op