Licht en duisternis in de werken van Vadim Vosters en Joncquil bij Light Cube

Vadim Vosters

Licht is altijd een van de voornaamste preoccupaties geweest in de kunst. Schilders hebben zich al ‘altijd’ beziggehouden met het capteren van licht, of het creëren van sfeer door de afwezigheid ervan. Zonder licht geen kunst. Het is een gevoeligheid die blijft voortleven. Ook in het werk van Vadim Vosters draait het allemaal rond licht.

vosters-1

(foto: Wouter Verbeke)

We kennen de werken van Vadim Vosters als taferelen die zich afspelen in barokke decors, doorspit van enige absurditeit zoals je in een droom zou kunnen ervaren. De ruimtes worden opengebroken, een verwilderde natuur baant zich een weg naar binnen… Steeds opnieuw weet hij diezelfde onheilspellende sfeer op te wekken in zijn doeken, zo ook in de tentoonstelling “la nuit je deviens fou” bij Light Cube.

(foto: Wouter Verbeke)

 

Vosters schilderijen dragen stuk voor stuk de titel Museum. Je waant je inderdaad in een museum, na sluitingstijd en helemaal op je eentje. Op elk doek vind je kunstwerken terug uit de recente kunstgeschiedenis: Maman van Louise Bourgeois, de mosselpot van Marcel Broodthaers, Jeff Koons Balloon Dog, Paul McCarthy’s Tomato Head, een karkas van Francis Bacon, … Vaak duiken er ook figuren met fakkels op die lijken rond te zwerven in de verlaten musea. Er treedt een soort van instant herkenning op tussen het personage en de kijker, als in een lucide droom.

vosters-3

(foto: Wouter Verbeke)

 

De werken doen me in zekere zin ook wel denken aan de 19e-eeuwse schilderijen die het Parijse salon in beeld brachten. De vergelijking kan een antwoord bieden op de vraag waarom de kunstenaar net die kunstwerken in zijn schilderijen integreert: brengt hij een bloemlezing, of net niet? Zijn de werken metareflexief en doet hij onderzoek naar de aard van de kunst? We hebben er het raden naar en dat is goed zo.

vosters-4

 

Zijn doeken zijn oversaust met een donkere, semitransparante en blinkende massa als een sluier die het schilderij afschermt van inkijk. Toch zijn er hier en daar zijn er uitsparingen; stroken die ons binnen laten gluren in het schilderij. Wat Vosters doet met licht is niet enkel fascinerend, het is beeldbepalend en heeft een sterke invloed op de verhalen die zijn werken doen ontstaan. Wat opmerkelijk is aan deze werken is dat bepaalde delen letterlijk en figuurlijk zijn opgelicht met fosforpoeder. Hierdoor krijg zijn de delen die licht representeren niet enkel helder weergegeven, maar geven ze ook effectief licht in het donker.

vosters-5

 

Licht, duisternis en het spanningsveld daartussen; dat is waar het om te doen is. Het is een spanning tussen wat zichtbaar is en wat onttrokken is aan het zicht en dit alles op twee niveaus. Enerzijds ten opzichte van het personage die baadt in de duisternis van de ruimte waarin hij zich bevindt. Hij neemt enkel waar wat hij zelf oplicht. De rest is louter aanwezig, maar niet waarneembaar en bijgevolg onbetrouwbaar. Anderzijds op het niveau van de toeschouwer, die het tafereel gadeslaat en de alwetende verteller lijkt te zijn, maar evenmin kan doordringen in de psyché van de personages.

Vadim Vosters schildert als het ware droomscènes waarin de sfeersetting dirigeert door ontzettend slim om te springen met licht en duisternis. Het is een kunst op zich om zoveel suspense en omsluierd verhaal te concentreren in een schilderij. Weinigen doen het hem na.

 

Joncquil

Tegelijkertijd loopt er bij Light Cube een expo met de werken van de Nederlander Joncquil. Hij houdt er zijn eerste Belgische solotentoonstelling: Aap, Zwaan, Maan. Duistere werken in grisailles, zonder al te veel kleurtint, meestal eenvoudig maar raak geschilderd. Joncquil is in de eerste plaats een verteller.

joncquil-1

(foto: Wouter Verbeke)

Hoewel Joncquils schilderijen kunnen beschouwd worden als op zichzelf staand, worden ze vaak gepresenteerd als een grote installatie. Van tentoonstelling tot tentoonstelling krijgen ze een andere schikking ten opzichte van elkaar en zorgen ze voor een wisselend, maar voortdurend narratief. Er ontstaat een interactie tussen de werken; ze treden met elkaar in dialoog en altereren het ‘oorspronkelijke’ verhaal.

Het doet me denken aan een literaire theorie: die van de macro- of hypertekst. Het is een theorie die voornamelijk draait rond bundels kortverhalen en stelt dat de betekenis van het geheel groter is dan de som van de delen. De combinatie van alle kortverhalen genereert extra betekenissen. Ook de volgorde is hier van belang: andere volgordes zorgen voor andere betekenissen. Dit is exact wat er gebeurt met en tussen de werken van Joncquil.

joncquil-2

(foto: Wouter Verbeke)

Joncquils werken zijn doorspit met steeds terugkerende symbolen, vooral dieren, zoals de aap die staat voor mannelijkheid, een zwaan, konijn, uil en slang, maar ook de maan die op haar beurt een centrale aantrekkingspool vormt. De symbolen hoeven niet per se een vaste betekenis te hebben. Het is aan de toeschouwer om ze te interpreteren en er zijn eigen verhaal van te maken.

De schilderijen zijn vaak eenvoudig opgezet en tot he point. Hij grijpt terug naar grisailles op een met kleur geprepareerde ondergrond en laat de figuratie hieruit door ‘toeval’ ontstaan. De kunstenaar weet immers nooit precies op voorhand wat hij zal schilderen. Licht speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van de figuratie. Een filmische, licht dramatische belichting zorgt voor een clair-obscur effect waarbij het onderwerp alle aandacht krijgt.

 

Maar joncquil is niet enkel een schilder. Hij is ook een performer, maakt video-installaties en sculpturen of assemblages. Zijn sculpturen zijn bijzonder spitsvondig en bevatten een flinke dosis humor. Tegen een wit paneel hangt een ronde schijf in tin met nuances die onmiddellijk doen denken aan een maanlandschap en getiteld: Men who wanted to be the moon and succeed it. Grappig als je weet dat de schijf gemaakt werd van gesmolten tinnen soldaatjes.

 

Een beetje verder vinden we een grote kraal gemaakt met struisvogeleieren: Eggs for Pearls. De eieren die traditioneel gezien verwijzen naar nieuw leven worden hier aan een touw geregen tot een reuzensieraad. Hang daar een schilderij naast van een aap die naar de kraal loert als een op goud beluste ekster en het geheel krijgt een heel andere betekenis. Joncquil nodigt ons uit om er het onze van te denken.

joncquil-6

 

Met zijn expo Aap, Zwaan, Maan wil Joncquil ons terugvoeren naar de beginselen van de kosmos, een genesis, op zoek naar de mysteries van alle begin een universele ongrijpbare waarheid. Aan de hand van zijn symbolen creëert zo een eigen mythologie.

Twee tentoonstellingen die je niet mag missen! Nog tot 14 mei 2017 te bezichtigen bij Light Cube, Ronse. Klik hier voor meer info.

Author: Wouter Verbeke

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op