Spelen met ruimte, dimensies en existentiële vragen… Benjamin Moravec bij Deweer Gallery

Galerij Deweer biedt alweer minstens twee goede redenen om een omwegje te maken naar Otegem. Het werk van de Spanjaard Enrique Marty laat ik nog wat nazinderen, laat me eerst even bezinnen over het werk van Benjamin Moravec.

Nous n’avions pas fini de nous parler d’amour”, luidt de titel van de tentoonstelling. Het citaat komt uit het gedicht ‘Le condamné à mort’ dat Jean Genet schreef ter nagedachtenis van een terdoodveroordeelde vriend (en minnaar) met wie hij in de gevangenis zat, en die hij de laatste veertig dagen van zijn leven elke dag van Gitannes mocht voorzien, met medewerking van een omgekochte cipier.

Ik heb de kunstenaar niet gevraagd naar de reden voor deze titel. Het is dus –hoe heerlijk- even speculeren.

Er is uiteraard de expliciete verwijzing naar een van de centrale thema’s van zijn laatste werken. Geïntrigeerd door ontwikkelingen als augmented reality, artificial intelligence en allerhande technologieën die onontkomelijk onze menselijke integriteit in de nabije toekomst zullen aantasten, stelt hij een even onvermijdelijke als poëtische vraag: zal de mens, in welke vorm dan ook, nog in staat zijn lief te hebben in de toekomst? Laat staan een besef van liefde te behouden? Kan de transhumane mens überhaupt nog gevoelens koesteren?

Smeekt de terdoodveroordeelde uit het gedicht niet om nog eenmaal een allesverslindende passie te mogen kennen vooraleer te sterven? Misschien alludeert de kunstenaar hiermee op het feit dat de strijd reeds verloren is.

Een echt antwoord formuleert Moravec echter niet op de vraag. Het werk is zeker niet ontdaan van sensualiteit, waaruit je zou kunnen afleiden dat er nog hoop is, dat de ‘nieuwe mens’ nog wel degelijk onderhevig zal zijn aan passie. Maar geen van de modellen kijkt ons recht in de ogen, en de omgeving waarin de taferelen zich afspelen lijken tegelijk irreëel en herkenbaar. Bevinden we ons op de ‘point of no return’, een spilmoment tussen twee werelden, de ‘singulariteit’ waar onder technologieguru’s zo druk over gespeculeerd wordt? Is het pleit daadwerkelijk beslecht?

 

moravec2

(gallery Deweer view)

Veel van de symboliek die Benjamin gebruikt lijkt naar dit kantelmoment te alluderen. De schildersezel van de kunstenaar, poort naar een onwerkelijke, imaginaire wereld, maar ook symbool voor de zelfstandig denkende, creatieve mens; de rots die opvallend veel voorkomt, in de Joodse symboliek staat het voor standvastigheid, in een Griekse variant voor realiteit; en dan de combinatie: de schildersezels lijken vaak in de rots te zijn geschoven, of erin te zijn vergroeid. Er is ook het spel met dimensies, het beeld in het beeld waarmee Moravec ‘een andere realiteit wilt oproepen waarin de kijker zich kan projecteren en spiegelen’. De stap zetten van deze naar de volgende wereld.

Maar hier dus mijn speculatieve interpretatie van de relatie tussen het gedicht en de werken. Beeld je even in dat je met een heel goede vriend in de gevangenis zit, en die in de laatste veertig dagen voor zijn executie dagelijks een beperkte tijd zou kunnen spreken. Waar zou je het over hebben? Welke urgente onderwerpen zou je met hem bespreken?

Je zou hem uiteraard laten vertellen over het leven dat hij heeft gehad, de plaatsen die hij heeft bezocht (vandaar de landschappen in het werk van Moravec?), de vrouwen die hij heeft liefgehad (vandaar de vrouwelijke aanwezigheid?). Je zou het hebben over de toekomst uiteraard, die je vriend niet meer zal kennen (het ongrijpbare licht?), je zal net als kunstenaars je verbeeldingskracht moeten laten spreken om je er een idee van te vormen (de schildersezels?).

Snel zal de realiteit en het speculeren zich vermengen tot een onverstaanbare, ondoorgrondelijke wirwar aan mogelijke betekenissen. Maar onvermijdelijk zal je tot de conclusie komen dat alles, het verleden net als de toekomst, absurd is. Dat het leven zelf surreëel is.

Precies het effect dat het werk van Benjamin op mij heeft gehad, maar ik werd er alvast niet moedeloos van, wel integendeel.

(alle beelden © Benjamin Moravec)

moravec4

moravec3

moravec1

(gallery Deweer view)

moravec5

moravec_nude

moravec6

 

Erg boeiend werk, en dan heb ik het nog niet eens over de tweede tentoonstelling van Enrique Marti gehad. Meer hierover binnenkort!

De tentoonstelling loopt nog tot 21 mei bij Deweer Gallery, klik hier voor alle info!

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op