Stef Lernous fuift in het kasteel van Gaasbeek

Lege flessen champagne, serpentines over de oude kroonluchters, lingerie nonchalant gedrapeerd over een deurknop, een figurant die ostentatief dollarbiljetten verfrommelt om ze vervolgens op de grond te gooien. Dit is niet de synopsis van een ‘Eyes wide shut’-sequel, maar een sfeerbeeld van de nieuwe tentoonstelling die neergestreken is in het Kasteel van Gaasbeek. Welkom in de wereld van de ‘Goddelijke Decadentie’. (‘Divine Decadence’).

Le présent me dégoûte et le futur me fait peur’. Wie niet beter weet, zou denken dat deze woorden enkele weken geleden uitgesproken werden bij de bomaanslagen in Parijs of Brussel. Niets is minder waar. Dit citaat is afkomstig uit een van de brieven van de excentrieke markiezin Arconati Visconti (1840-1923) en kan gelden als adagium voor de culturele stroming van het decadentisme. Europa was oud en vermoeid geworden. Materialisme bood geen antwoord op het heersende ‘no future’-gevoel. Geloof in de vooruitgang en positivisme maakten aan het einde van de 19e eeuw plaats voor ‘luxe, calme et volupté’: decadentisme leek het enige antwoord om het hoofd te bieden aan deze tijden.

 

Kroniek van een aangekondigd tijdsbeeld
Een van de boegbeelden van deze beweging was Joris-Karl Huysmans (1848-1907).  In zijn werk ‘A Rebours’ (in vertaling ‘Tegen de keer’) dat in 1884 verscheen, beschrijft Huysmans het leven van Jean des Esseintes , een neurotische telg uit een fictief, gedegenereerd adelijk geslacht. Hij ontvlucht Parijs om zich terug te trekken in zijn kluizenaarswoning op het platteland waar hij een kunstmatig paradijs schept. Deze kunstmatige wereld van luxe mondt door haar overdreven zucht naar verfijning uit in een overdaad die onnatuurlijk wordt. Niets mag nog aan de buitenwereld herinneren, maar uiteindelijk haalt de realiteit hem in en Des Esseintes keert illusieloos terug naar de maatschappij die hij oorspronkelijk de rug toekeerde. (…)

De rest van deze recensie kunt u lezen op Het Beeldende Kunstjournaal.

 

gaasbeek_lannooOf je al dan niet naar de tentoonstelling gaat, laat het je niet verhinderen om het boek dat naar aanleiding van de tentoonstelling is uitgegeven aan te schaffen. Vooral de -korte- begeleidende teksten bieden interessant materiaal, dat misschien zelfs best worden doornomen nog voor je een bezoekje brengt. De inleiding van Luc Vanackere biedt een waardevol historisch perspectief aan het onderwerp. De teksten van Pol Dehert en Karel Vanhaesebrouck bieden dan weer een waardevolle poging om de rode draad doorheen verschillende werken uit te leggen. De diversiteit van de tentoonstelling zal de bezoeker die niet is voorbereid sowieso de wenkbrauwen doen fronsen, maar beide experts weten ze met verschillende argumenten handig aan elkaar te knopen -soms via de mond van kunstenaars zelf, zoals Oscar Wilde’s:

Things are because we see them, and what we see, and how we see it, depends on the arts that have influenced us.

Misschien mooier nog is de tekst van Stef Lernous, artistiek directeur van Abbatoir Fermé, aan wie de moeilijke taak werd gegeven het concept achter de tentoonstelling gestalte te geven. Dat het een lastige weg is geweest mag duidelijk zijn, met talrijke zijwegen, gevuld met gekke, vaak ondoenbare ideeën en erg smakelijke humor, want:

Humor, hoe subtiel of grotesk hij ook is, is het enige middel waarmee je decadentie in een tentoonstellingsverband kunt plaatsen of om decadentie uit haar hermetische karakter te wrikken.

Heel mooi is de selectie van schetsen die Lernous maakte met hoe de ruimtes in het kasteel te vullen. Enkel spijtig dat het resultaat ervan niet in het boek is opgenomen, over de ‘enscenering’ van de werken in de ruimtes is veel gebrainstormd, het had dan ook een aparte plaats verdiend in het boek.

Als kers op de taart biedt een vierde tekst een diepgaandere introductie tot het werk van de Italiaanse hedendaagse kunstenaar Roberto Ferri, die een aparte grote zaal kreeg op de tentoonstelling. Een wel heel intrigerende, te ontdekken kunstenaar…

‘Divine Decadence’ is uitgegeven door Lannoo en beschikbaar op de webshop van Lannoo, en in de betere boekenwinkel.

© Gérard Rancinan, Décadence

© Gérard Rancinan, Décadence

 

Author: Yves Joris

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op