Moet kunst een verhaal vertellen? een gesprek met Bart Ramakers

Moet kunst een verhaal vertellen? Het is slechts een van de onderwerpen die we bespraken met fotograaf Bart Ramakers, in een gesprek dat ons van de Griekse mythologie naar Goethe, van Stanley Kubrick naar Enki Bilal zou voeren.

Voor wie zijn werk kent mag het niet verbazen dat Ramakers deze vraag positief beantwoordt. Zijn eigen werk bulkt van referenties naar sprookjes, Bijbelverhalen en andere ijkpunten van ons cultureel erfgoed. Zijn eigen verleden als student geschiedenis en als reclamemaker zal er niet vreemd aan zijn. Dat zijn vader leraar was zal verder de pedagogische insteek van zijn werk ongetwijfeld hebben beïnvloed.

Niet dat Ramakers zelf te koop loopt met alle culturele referenties die in zijn werken vervat liggen. Aan nieuwsgierige mensen die het absoluut willen weten zal hij het met plezier vertellen (een boeiende ervaring, sowieso). Maar dat is zeker niet noodzakelijk wat hem betreft. Wanneer een toeschouwster haar eigen levensverhaal herkent in een omgekeerd hangende naakte vrouw, omringd door vreemde mannen die geen enkele aandacht aan haar benarde positie besteden (uit ‘Caught in a Tale’), zal hij haar niet tegenspreken. Het staat ieder vrij om uit de kunst van Ramakers een eigen verhaal te verzinnen, of er elementen uit hun eigen leven in te herkennen. Daar geven de creaties van Ramakers per slot van rekening genoeg brandstof voor.

De werken van Ramakers mogen dan nog een oorsprong vinden in het collectief onbewuste, ze zijn daarom niet meteen vatbaar. Was het niet Braque die zei: het enige dat er toe doet in kunst is datgene dat niet verklaard kan worden? Het zou perfect van toepassing kunnen zijn op Ramakers, die slechts met tegenzin en achteraf een uitleg tracht te verzinnen voor zijn kunst. Grotere kunst hoeft geen verklaring.

Dat komt onder meer door de ontwikkeling die zijn werk van idee naar uitvoering ervan doorloopt. De vele brainstorm-sessies met medewerkers die het oorspronkelijke idee te verduren krijgt (we hopen er zelf ooit eens mee te maken) voegen talrijke lagen toe aan het idee, nieuwe dimensies, nieuwe invalshoeken, nieuwe referenties. Daarbovenop speelt Ramakers graag met vaststaande concepten, draait of buigt ze om, voegt er wat anachronismen aan toe, een vleugje ondeugdelijkheid –of is het maatschappijkritiek?-, en talrijke symbolen uit ons collectief onderbewuste (de appel!). Het heeft veel weg van een alchemistische formule.

Soms ontdekt hij zelf pas achteraf elementen ter verklaring van zijn werk.

 

Op de kijker heeft het alleszins een fascinerende indruk. Wat verhult de glimlach van de centrale figuur in ‘War of Roses’? Hoe moeten we de mysterieuze gezichtsuitdrukking van de vrouw in ‘When a Lovely Flame Dies’ interpreteren? We kunnen gerust een tijdje doorgaan. Elke foto roept meer vragen op dan het antwoorden geeft. Het brengt de kijker uit evenwicht, en daar is het Ramakers uiteindelijk om te doen.

Ramakers is nog lang niet uitgepraat – noch in ons gesprek, noch in zijn kunst. Hij loodst ons doorheen alle ideeën waarop hij op dit ogenblik aan het broeden is. We mogen ons verwachten aan duivelse taferelen, schaakpartijen en machines om de toekomst te verbeteren. Wij kijken er alvast naar uit!

 

(meer werk van Bart Ramakers kan je op zijn website ontdekken, of in de twee boeken die hij heeft gepubliceerd. Wie zijn werk in ‘levende lijve’ wil zien in België zal zich moeten reppen: hij is dit jaar nog te zien in Herentals, Brussel en Gavere, maar daarna zal hij uitsluitend nog in het buitenland te zien zijn)

 

Frederic De Meyer

Art crunches: Bernard Frize, Banksy, Zou, Chinese art, MadC, Dan Witz
Frederic De Meyer

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op