10 kunstboeken voor onder de Kerstboom

It’s that time of the year… tijd om zich voor te bereiden op het kopen van kerstcadeaus. Ken je iemand die gek is op kunst? Een mooi kunstboek is het op een na mooiste dat je hem of haar als cadeau kan geven (na een kunstwerk zelf, uiteraard). Hierbij alvast onze tips, die nuttig kunnen zijn als je op zoek bent naar mooie en/of interessante kerstcadeaus voor kunstliefhebbers.

Voor alle duidelijkheid: dit is een persoonlijke selectie van schrijvers bij TheArtCouch. Het is dus niet gebaseerd op alles wat dit jaar gepubliceerd werd… Onze excuses alvast voor de boeken die we afgelopen jaar niet hebben gelezen of doorgenomen, en dus ook niet konden beoordelen en in het lijstje opnemen.


Boeiende verhalen achter meer dan 100 kunstenaars in België!


Een nieuw kunstmagazine dat hoofdzakelijk focust op de verhalen achter kunstenaars die actief zijn in Vlaanderen, het bleek volgens vele lezers hoognodig en een echte toegevoegde waarde voor de kunstliefhebbers.

Intussen verschenen drie nummers met tijdloze verhalen in 2019, die je onmiddellijk kan verkrijgen, en verschijnen er drie nummers in 2020, waarop je nu alvast kan intekenen.

Klik hier voor alle info!


Monografieën


ROA, CODEX

Lannoo Publishers, 352p, ISBN 9789401461672

ROA is as much a project as a person“, zo opent professor RJ Rushmore het recent verschenen boek ‘Codex‘, gewijd aan het werk van de Belgische street artist ROA (hijzelf heeft een hekel aan de term overigens, dus laten we het verder uit dit artikel).

In een tijdperk waar de straatkunst meer en meer de straat -en dus, in zekere zin, zijn ziel- verlaat om in de maintream kunstwereld te belanden, vormt ROA alleszins een uitzondering. De mediaschuwe kunstenaar mag dan nog af en toe -maximum twee maal per jaar- een tentoonstelling in een galerij houden, de rest van zijn tijd doet hij waar hij toe voorbestemd is: kunst maken in de openbare ruimte.

Om je te vergewissen van hoe omvangrijk dit oeuvre reeds is, volstaat het het boek Codex door te nemen, dat onlangs bij Lannoo verscheen. Het reeds lijvige boek bevat niet eens alle werken van ROA, het betreft hier een selectie. Maar het biedt alvast een indringend beeld van hoe divers en consequent het werk van ROA wel is, zowel in zijn murale schilderijen als in zijn galerij-installaties. Dat komt door zijn onderliggende thema, uiteraard. ROA schildert dieren uit de directe omgeving van waar de werken gemaakt zijn, in een al dan niet vergevorderde staat van ontbinding, waar vaak de ingewanden en skeletten in het gezicht van de kijker lijken te spatten. Maar, zoals Kathy de Nève fijntjes aangeeft in haar analyse, gaat het werk van ROA niet zozeer over de dieren die worden afgebeeld, maar in essentie gaat het over de mens, in de breedste definitie van het woord.

Ronny Delrue, Correspondances #1

Uitgeverij Hannibal, 288p, ISBN 978 94 6388 706 9

Een boek waarin de tactiliteit van het tekenen nog tastbaar is, dat hebben wij graag. Correspondances #1 van Ronny Delrue verwent ons met bijna driehonderd pagina’s gestolde emoties en bespiegelingen op papier, flarden uit zijn journal dessiné, zorgvuldig geselecteerd door Philippe Van Cauteren, directeur van het S.M.A.K. In dit eerste deel gaat het om de correspondentie met zichzelf, de neerslag van een koortsachtige, nimmer halt houdende stream of consciousness – voor de kunstenaar zowel mentale reddingsboei als springplank naar schilderijen en sculpturen.

In een tweede boek (dat op komst is), krijgen we de correspondentie te zien/te lezen die Delrue onderhield met zes internationale kunstenaars. Altijd in dezelfde intieme, doch ietwat rauwe, ruwe schriftuur die de niet verbloemt, maar de fracturen en rupturen in de geest blootlegt – onomwonden zelfontleding met pen, potlood en aquarel. Tekenen dat gestuwd wordt door het denken en voelen, denken en voelen dat gevoed wordt door het tekenen. Een vruchtbare verwevenheid, en een mooie mijlpaal in het oeuvre van Ronny Delrue.  (Annelies Vanbelle)

Peter De Koninck, The Grand Tour

Het Vijfde Huis, 196p, no ISBN

Ze hebben iets theatraals en monumentaals, de etsen van Peter De Koninck. Dat komt door het formaat, uiteraard, vaak overstijgen ze de twee meter in breedte en/of lengte, maar ook door de aparte techniek die hij hanteert en het centrale thema in zijn oeuvre.

De techniek zal ik niet proberen uit te leggen, maar Eric Rinckhout schetst er een goed beeld van: “Peter De Koninck maakt eerst een ets die als basis dient, experimenteert met tegendruk, zeefdruk en suikerets, past een aantal chemische of mechanische procédés toe, gebruikt soms een verweerde zinkplaat om in druk ‘pokdalige’ effecten te sorteren, en test meerdere inkleuringen uit” (uit het boek van Peter De Koninck The Grand Tour). Het zijn dus verschillende etsen die bovenop elkaar worden geperst, en die de werken een speciale, nagenoeg schilderachtige diepgang geven. Een uiterst minutieus en secuur werk, waar vanalles in verkeerd kan lopen. Een slopend procédé ook. Hij werkt vaak twee of drie maand lang aan een enkel werk.

Het monumentale gevoel dat zijn werk opwekt komt ook door zijn centrale thema: oude, vaak leegstaande of verwaarloosde gebouwen die hij niettemin statig en waardig weergeeft, als waren ze herrezen om een laatste maal hun oorspronkelijke bestemming te vervullen. 

Ondanks het coherent aangehouden centrale thema valt het op hoe rijk en divers zijn gehele oeuvre wel is, wat waarschijnlijk het resultaat is van zijn ontembare drang naar experimenteren. Op een tentoonstelling zal je dat effect van coherentie en verscheidenheid niet onmiddellijk kunnen vaststellen, daarvoor is het oeuvre al te omslachtig geworden. Wie het toch met eigen ogen wil ontdekken kan dit alleszins in dit knappe nieuwe boek: The Grand Tour – Het gewicht van de geschiedenis. Het biedt een bijzonder boeiende ontdekkingstocht doorheen een oeuvre dat garant staat voor een multitude aan visuele en intellectuele prikkels. (Frederic De Meyer)

Hervé Martijn, View master

Hervé Martijn, 120p, ISBN 9789463965804

Het vergt een scherpe gevoeligheid om een kunstenaar in al zijn facetten te begrijpen, om te doorgronden waar de diepere wortels van zijn kunst zich bevinden en dit begrip, dit inzicht te vertalen in een zinderende, verhelderende tekst. Voor zijn nieuwste monografie nodigde Hervé Martijn Wouter Verbeke uit om de tekst te verzorgen, je zou kunnen zeggen: om de schilderijen van Martijn met woorden te illustreren. Het helpt uiteraard dat Wouter de evolutie in het werk van Hervé al enige tijd nauw volgt, het helpt tevens dat hij er een leerling van was, maar dan nog lijkt het me een uitdaging om zo penetrant een oeuvre te doorgronden. Zelf volg ik het werk van Hervé reeds ruime tijd, niettemin heeft Wouter me tot nieuwe inzichten over zijn praktijk gebracht, wellicht het meest wanneer hij stelt:

“Zijn schilderijen bevinden zich vaak op metaniveau, nu eens expliciet dan weer latent. Het zijn metaschilderijen die vertellen over de kunst en het schilderen en over hoe de kunstenaar zelf de aard en de voltrekking van zijn kunst percipieert.”

Het boek vormt een mooie symbiose tussen een begenadigd schilder en een al even begenadigde kijker.

Shirin Neshat, I will greet the sun again

Ed schad, ISBN: 978-3-7913-5875-8

Enkele jaren geleden zocht ik naar een passend beeld voor een workshop creatief schrijven toen ik de zoekterm Arabische kalligrafie intikte. Enkele seconden later toverde google de mooiste resultaten tevoorschijn. Ik wilde mijn cursisten de schoonheid van taal tonen zonder dat ze er een woord van begrepen. Wist ik veel dat deze zoekterm me sindsdien niet meer zou loslaten. Ik werd getroffen door het beeld van twee vrouwenhanden, rijkelijk voorzien van kalligrafische tekens. Haar handen vormden een kom waarin twee onbeschreven kinderhandjes lagen. Het contrast tussen beiden handen raakte me diep. Het kind – nog maar net op deze wereld – moest zijn levensverhaal nog schrijven. De moeder droeg al een gans leven mee in kalligrafische schoonheid neergeschreven. Achteraf kwam ik pas te weten dat het de foto ‘Building’ betrof van de Iraanse kunstenares Shirin Neshat en haar zoontje Cyrus. Plots kregen de onbegrijpelijke teksten voor mij een andere betekenis, werden ze doordrongen van nostalgie en heimwee. Neshat had immers net voor de opkomst van de Ayatollahs Iran verruild voor Amerika.

Al meer dan dertig jaar vormen ballingschap en ontheemding de rode draad in het werk van deze kunstenares. Foto’s, performances, video en film vormen een getuigenis van iedereen die het moederland moest ontvluchten. Net zoals vluchtelingen overal ter wereld opduiken, is dit ook het geval met de werken van Neshat. Haar werk vond onderdak in tientallen collecties, maar het was wachten tot 2019 op een overzichtstentoonstelling. Nog tot februari loopt in The Broad (Los Angeles) de tentoonstelling I will greet the sun again. Wie echter geen tijd heeft om naar LA te vliegen kan zich de tentoonstellingscatalogus aanschaffen om kennis te maken met leven en werk van deze dame. (Yves Joris)


Over kunst


Mirjam Kooiman Nathalie Maciesza, De kunstmeisjes

J.M. Meulenhoff, 264p, ISBN 9789029092746

Vijftig kunstwerken om langer dan twintig seconden naar te kijken, staat op de cover te lezen van het boek geschreven door drie Nederlandse kunsthistorici. Ja we trekken even over grens op zoek naar de favoriete kunstwerken van Mirjam, Nathalie en Renee. De drie jongedames werken in de kunstsector en delen hun liefde en kennis voor kunst via hun blog de Kunstmeisjes. Klinkt bekend in de oren? 

Ik volg hen al een tijdje op Instagram tijdens hun ontdekkingstocht doorheen het kunstlandschap. Aan variatie geen gebrek: de brug van Monet, de spin van Bourgeois en de naakten van Eva Räder passeren de revue. Natalie houdt van de oude meesters, Renee van de jaren ’60 en Miriam van fotografie en hedendaagse kunst.

En diezelfde afwisseling zit ook in hun top 50 uit Nederlandse musea. Gezwind hoppen ze over de TL- buizen van Dan Flavin naar een Bambi film van Broersen & Lukacs. Je komt te weten dat ijdele Rembrandt al heel erg zijn tijd vooruit was met zijn selfies, ja zelfs met getuite lippen. Ontdek het mooiste achterwerk in olieverf. En waarom heeft kindeke Jezus in godsnaam een sixpack? Je aandacht blijft inderdaad langer dan 20 seconden hangen door de knisperende petites histoires. Neem dus je tijd om te snoeperen van ieder werk. Een doos pralines eet je toch ook niet in één keer op? (Gwendolina Willems)

Barbara Baert, De uil in de grot

Peckelmans Pro, 256p, ISBN: 9789463370882

Het concept lijkt eenvoudig: nodig een paar bekende vrienden met verschillende achtergronden uit om een stuk te schrijven over hun lievelingskunstwerk. Het zou, in het geval van dit boek, reeds voldoende interessant materiaal hebben opgeleverd. Barbara Baert nodigde kunstenaars, kunstkenners, schrijvers en filosofen (en zelfs een eenzame theoloog) uit die niet enkel bevlogen kunnen schrijven, maar daarbovenop ook diepzinnig kunnen nadenken over het werk dat ze uitkozen, wat resulteert in een keuze die even divers -en eigenzinnig- blijkt te zijn als hun achtergrond.

Ze had het daarbij kunnen laten, en snel en makkelijk een populair boekje gepubliceerd hebben. Maar dat is zonder haar analytische geest en haar ontembare drang om (haar) kennis te delen gerekend. Elk stukje neemt ze als uitgangspunt om zelf over het gekozen werk te gaan nadenken, puttend uit haar grenzeloos lijkende eruditie en, zo vermoed ik toch, in dezelfde adem ladingen vol nieuwe kennis opdoende.

Ze noemt het procédé zelf een ‘dialoog’, maar verwacht je niet aan een interview met vraag en antwoord. Haar inbreng in de dialoog is een ferm uitgesponnen repliek op de gedachten en reflecties uit het oorspronkelijke stuk, waarbij ze vaak start met associaties die op het eerste zicht gewaagd lijken, maar uiteindelijk nooit zinloos blijken te zijn.

Als we in deze steeds duisterder lijkende tijden al een lichtpuntje kunnen ontwaren, dan biedt het boek van Barbara Baert er alleszins een weg naartoe. Enkel een open geest, en een ongeremde nieuwsgierigheid, zal ons tot een broodnodige, tweede Verlichting leiden.

Een boek om te koesteren, en regelmatig ter hand te nemen. (Frederic De Meyer)

Koen De Vos, De geniale stad

Ambo/Athos, 352p, ISBN 9789026349690

Kan een stad op zich geniaal genoemd worden? Uiteraard niet, tenzij je als definitie aanhaalt dat een geniale stad in een eeuw tijd tientallen genieën ziet geboren worden die tot enkele eeuwen erna nog steeds resoneren en van invloed zijn, in die eeuw zelf tot in alle uithoeken van de wereld zijn invloed uitoefende, en als bakermat kan gezien worden voor een wending die de mensheid in haar geheel voorgoed een nieuwe richting deed uitslaan: de Renaissance. Als deze benaming al van toepassing kan zijn op een stad, dan zal er maar een enkele stad zijn die hier aanspraak op kan maken: het Firenze van de XVe eeuw.

In zijn boek ‘De geniale stad’ gaat Romaans filoloog en creativiteitsadviseur Koen De Vos op onderzoek uit naar de exacte omstandigheden die het mogelijk maakten om in een enkele stad zoveel genieën op zo’n korte tijd te ‘produceren’. Het blijkt alleszins geen toeval te zijn, zo betoogt hij, eerder een ideale samenloop van omstandigheden en evoluties, die reeds latent aanwezig waren, en culmineerden in een ideal storm waarvan de rimpelingen nog steeds duidelijk voelbaar en zienbaar zijn in de hedendaagse maatschappij.

De geschiedenis van een stad, en hiermee de kiemen van de Renaissance, in een 300-tal pagina’s levendig en kleurrijk te schetsen, het is een prestatie van formaat. Dat hij zijn initiële ambitie met zoveel overtuiging waar maakt, komt mede door zijn achtergrond als hedendaags denker over creativiteit en innovatie. Zijn betoog is dan ook doorspekt van voorbeelden en kennis uit de laatste decennia, en biedt hierdoor juist een heel originele inkijk in de omstandigheden die het mogelijk maakten om zoveel geniën in een enkele stad tot bloei te laten komen. 


Wildcard


IMAGINE HUMAN RIGHTS. Artists celebrate the Universal Declaration”

Revolver Publishing, ISBN: 9783957634320

De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens dateert van december 1948. Na de tweede wereldoorlog zou alles mondiaal veranderen… althans op papier. Iedereen is het er blijkbaar over eens dat menswaardigheid, gelijkheid onder de mensen, vrijheid van meningsuiting, recht op een eerlijk proces enzovoort basisbeginselen van een menselijke samenleving zijn.

28 kunstenaars van over heel de wereld publiceren een passend werk naast een artikel uit de Verklaring die in de zes talen is uitgegeven. Een prachtig verzorgde uitgave waarin twee Belgen zijn opgenomen: Philip Aguirre y Otegui en Koen Vanmechelen.  Verder ook werk van Pascal Marthine Tayou, Erwin Wurm, Jenny Holzer, Francis Alÿs en nog vele groten. De uitgever van het boek merkt terecht op dat men de Bijbel in de hotelkamers beter zou vervangen door dit boek aangezien het een teken van respect is voor iedereen, ongeacht de religie die men aankleeft. (Jan Leysen)


De meeste boeken zijn beschikbaar in de gespecialiseerde boekhandel Copyright Bookshop en bij de betere boekenwinkels.

Author: The ArtCouch

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op