7 tips & tricks bij de aankoop van een kunstwerk

Kunst ervaren heeft wat ons betreft eerst en vooral met passie en intuïtie te maken. Wat niet wegneemt dat er een markt is voor kunst. Zonder deze zou er wellicht geen kunst gemaakt worden, of tenminste veel minder. Zoals elke markt is de kunstmarkt onderhevig aan regels, al zijn die in deze markt misschien wat onduidelijker, alleszins complexer.

In deze reeks vragen we advocaat Oliver Lenaerts om een antwoord op vragen waar kopers en verkopers van kunst mee zitten. Deze week:

Waar moet je op letten bij de aankoop van een kunstwerk ?

OL:  Kunst kopen is vaak impulsief, maar heeft juridische gevolgen. Daarom doe je er goed aan rekening te houden met volgende zaken als je een aankoop overweegt:

  • Factuur: Als koper heb je een zekere onderhandelingsmarge over de aankoopprijs, maar denk ook aan de BTW. Meestal zal de galerie 21 % BTW aanrekenen. Het is echter mogelijk om overeen te komen dat de verkoop rechtstreeks plaatsvindt tussen jou en de kunstenaar, waardoor je slechts 6% BTW zal betalen. Die mogelijkheid tot rechtstreekse aankoop bij de kunstenaar kan echter enkel indien het contract tussen kunstenaar en galeriehouder niet exclusief is. Bovendien spreekt de galeriehouder met de kunstenaar meestal een minimumprijs af, wat je ruimte biedt tot onderhandeling, zeker wanneer je meerdere aankopen overweegt bij dezelfde galerie of handelaar.
  • Certificaat. Zorg er steeds voor dat er een certificaat van authenticiteit wordt meegeleverd bij je aankoop. Het is het bewijs dat je een authentiek stuk hebt gekocht. De factuur is slechts een bewijs van een aankoop van een kunstwerk, geen bewijs van de afkomst ervan. Het zou niet de eerste keer zijn dat een kunstenaar naderhand bepaalde werken niet langer erkent als de zijne. Met een certificaat heb je dan een document in handen dat recht geeft op een schadevergoeding, mocht de kunstenaar naderhand de herkomst ervan ontkennen.
  • Auteursrechten. Vergeet ook niet aan de galeriehouder te vragen of of het werk geen inbreuk uitmaakt op andermans auteursrecht.  Veel hedendaagse kunstenaars gebruiken publiek fotomateriaal, zo stellen ze zich zo bloot aan klachten van fotografen en andere rechthebbenden van de beelden. Denk bijvoorbeeld aan de zaak Tuymans. Bij klachten van die aard wordt vaak gevraagd dat het werk uit de handel wordt gehaald of zelfs vernietigd. Contractuele indekking tegen dergelijk risico is dus aangewezen.
  • Consumentenwetgeving. Wanneer je kunst koopt is de consumentenwetgeving veelal van toepassing, maar enkel wanneer een bedrijf of organisatie jou een werk verkoopt. Een bedrijf dat van een ander bedrijf koopt (zogenaamde business-to-business) valt hier niet onder. Deze regeling is tevens alleen van toepassing bij verkopen via veiling of kunsthandelaren, maar niet op de traditionele galeries, omdat deze meestal intermediëren tussen de verkopende partij (de kunstenaar) en de koper. In het vakjargon spreken we hier van een lasthebber. Bij een veilingverkoop stipuleren de algemene verkoopsvoorwaarden vaak dat het veilinghuis niet aansprakelijk is indien er sprake is van inauthenticiteit. Veilinghuizen kunnen zich echter niet beroepen op de ambiguïteit van het toeschrijvingsapparaat om hun aansprakelijkheid te ontlopen ten aanzien van een consument. Als je een kunstwerk koopt dat naderhand niet authentiek blijkt te zijn, kan je dus steeds schadevergoeding eisen van het veilinghuis.
  • Online kopen. De consumentenwetgeving laat ook toe om af te zien van de aankoop als je een kunstwerk gekocht hebt op afstand (bijvoorbeeld via een webshop). Je hebt steeds het recht om binnen een termijn van 14 dagen af te zien van jouw aankoop bij online aankopen. Kunst kopen is soms een impulsieve handeling, wat extra juridische bescherming is dan mooi meegenomen.
  • Prijszetting. Er is echter geen wettelijke mogelijkheid om op jouw beslissing terug te komen wanneer blijkt dat je een prijs hebt betaald die ver boven de marktprijs ligt. Als consument heb je dus geen verhaal tegen galeriehouders die aan prijsinflatie doen, tenzij je kan aantonen dat de galeriehouder of kunsthandelaar misbruik heeft gemaakt van jouw gebrek aan kennis en expertise. Een andere mogelijkheid is om in de koopovereenkomst een uitdrukkelijke waarborg in te lassen van de verkoper over de waardering van het werk.
  • Eigendomsoverdracht. In principe ben je eigenaar van een werk van zodra er overeenstemming is over de prijs en het kunstwerk. Het risico op verlies is gekoppeld aan de eigendomsoverdracht. Dit betekent dat het risico op verlies of beschadiging van het kunstwerk na verkoop maar voor de levering bij de koper ligt.  Het is dus aangewezen om je kunstwerk onmiddellijk mee te nemen of een garantie te krijgen van de galeriehouder dat ze op haar kosten en risico het kunstwerk zal leveren bij je thuis of elders.

Heeft u een juridische vraag in verband met de aankoop, verkoop of het bezit van kunst? Stuur het ons door!


Oliver Lenaerts is advocaat gespecialiseerd in kunstrecht.

Hij is oprichter van Contour, een advocatenkantoor dat zich richt op alle actoren van de kunstwereld, en heeft een brede juridische ervaring die geschikt is voor het vinden van oplossingen voor problemen waarmee de beoefenaars en liefhebbers van kunst geconfronteerd worden.

Author: The ArtCouch

Share This Post On

1 Comment

  1. Dank voor deze informatie over het aankopen van een kunstwerk. Goed dat je een schadevergoeding kan aanvragen van het veilinghuis, mocht het kunstwerk niet authentiek zijn. Ik ga binnenkort naar een kunstveiling en neem mijn oom mee, omdat hij een echte kunstkenner is.

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op