“© courtesy the artist”: Mag ik foto’s gebruiken die ik op het internet vind ?

We kennen allemaal het © teken. Juridisch heeft dit echter geen waarde. Iets is auteursrechtelijk beschermd van zodra het origineel is en in een vorm is veruitwendigd (bijvoorbeeld een foto van kunstwerken van een kunstenaar). Daarvoor is geen registratie of enige depot vereist. Dit betekent niet dat het niet nuttig kan zijn om het ‘copyright’ teken te gebruiken. Het is  een aanduiding dat de gebruiker van de foto voorzichtig moet omgaan met de reproductie of mededeling aan het publiek ervan.

TAC: Wat zijn de voorwaarden om gebruik te maken van dergelijke foto’s ?

OL: De basisregel voor auteursrechten is dat je als auteur je auteursrechten uitdrukkelijk moet overdragen opdat een ander die foto kan gebruiken voor bijvoorbeeld het reproduceren ervan in een bedrijfsadvertentie. Een overdracht kan via een verkoop van je rechten of via een licentie (soort van verhuur) van je rechten.  Het antwoord op de vraag of je je rechten wil overdragen is eigenlijk een indicatie voor hoe je met je rechten omspringt:  draag je je rechten over in ruil voor een vergoeding, dan doe je aan actief zelfbeheer. Draag je je rechten niet over, dan kies je voor het passief verdedigen tegen inbreuken op onwettig gebruik ? In feite, hangt dit onderscheid vaak samen met de vraag of je gebruiker kent of niet.

TAC: Wat als je de gebruiker niet kent ?

OL: Dan zit je in het businessmodel dat draait rond de beteugeling van auteursrechtelijke inbreuken. Daar geldt het principe dat je kan vragen om het gebruik van foto’s stop te zetten en mogelijks een schadevergoeding te betalen. Voor een schadevergoeding moet je wel kunnen bewijzen dat je winst hebt gederfd en verlies hebt geleden. In een ideaal scenario, doet de gebruiker aangifte bij een beheervennootschap zoals SOFAM en krijg je – als je lid bent –  je auteursrechten uitbetaald door de beheervennootschap.

TAC: Geldt die regel ook voor het gebruik van foto’s binnen sociale media netwerken?

OL: Het gebruik van foto’s op sociale media kanalen vormt daar een uitzondering op.  Door je te registreren op Facebook, Instagram en andere sociale media kanalen sluit je meestal – onbewust – een gratis licentie af voor het gebruik van de foto’s die je er op post. Zonder die licentie zou het systeem van delen en liken niet mogelijk zijn. Het gaat alleen om een toelating voor het gebruik van andermans foto’s binnen Facebook (of een ander sociaal media netwerk). Het is dus niet juist te stellen dat je foto’s mag plukken van facebook om die dan vervolgens te gebruiken op andere sociale media kanalen of voor je eigen marketing campagnes. 

TAC:  En wat als je de gebruiker van je foto’s kent ?

OL: Je kan dan kiezen voor een verdienmodel waarbij je een vergoeding vraagt telkens iemand foto’s wil publiceren van je werk in tijdschriften en vakbladen. Vaak gebeurt die publicatie echter alsnog ‘courtesy the artist’ omdat de kunstenaar er zelf baat bij heeft dat de foto gepubliceerd wordt. Anders is het wanneer de foto gebruikt wordt in een andere context. Denk aan het gebruik van foto’s door een onderneming voor haar marketingfolders.  

TAC:  Welke opties heb je in dit laatste geval ?

OL: Je kan je aansluiten bij SOFAM die dan auteursrechten voor je int bij de gebruiker op basis van de vooraf overeengekomen tarieven. Een andere mogelijkheid is dat je het beheer van je auteursrechten zelf regelt en je klant een vergoeding voor het gebruik van je auteursrechten factureert. Indien een klant louter foto’s wenst te gebruiken uit je archief kan de factuur voor 100% een uitbetaling in auteursrechten zijn en is de inning via een beheersvennootschap allicht meer aangewezen, al is het perfect denkbaar dat je de tarieven van de beheersvennootschap te laag of te hoog vindt en het beheer liever in eigen handen neemt. In andere woorden, bij welomlijnd opdrachtwerk, kan je beter zelf je auteursrechten innen omdat je dan meer vrijheid hebt om je prijszetting te bepalen.

TAC: waarom is het mechanisme van auteursrechten zo belangrijk ?

OL: Er zit een belangrijk belastingvoordeel aan verbonden. De vergoeding die je krijgt in ruil voor de overdracht van je auteursrechten is fiscaal een roerend inkomen en wordt belast aan een veel voordeliger tarief dan inkomsten in de personenbelasting.  Auteursrechten worden belast aan een vast tarief van 15% wat in de praktijk, na aftrek van kosten, kan dalen tot 8%. Dit is uiteraard veel voordeliger dan het progressief (tot 50%) tarief in de personenbelasting.

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

1 Comment

Laat een reactie achter op Carl Soete Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op