De visie achter het leven en werk van Sam Dillemans

Achter elke bijzondere kunst schuilt een bijzondere kunstenaar…

Ik bekeek gisteren nog eens de volledige reportage die Woestijnvis in 2007 wijdde aan de Antwerpse kunstenaar Sam Dillemans, ‘The madness is in the detail‘. Een boeiende schets van een kunstenaar pur sang, compromisloos, ruw, behept nochtans met een sensibiliteit die op het eerste zicht niet menselijk lijkt, of, indien het dat wel is, een primitievere vorm ervan, in de zin van zuiverder, essentiëler.

De reportage belicht de vele facetten van zowel de mens als de kunstenaar, hoewel het onderscheid tussen beide hier volstrekt irrelevant blijkt. We zien Sam even enthousiast vertellen over de Oude Meesters, die zijn werk constant begeesteren hoewel hij met het herdoen van een Rubens definitief met hen brak om een eigen weg in te slaan, als over modernere als Van Gogh en Picasso. We volgen zijn blik wanneer hij liefdevol zijn ogen laat glijden over de talrijke boeken waarmee zijn kamer gevuld is, en die hij voor een habbekrats uit de Kringloopwinkel haalt. Dostoïveski (het volledige werk, in de schitterende editie van Van Oorschot) deelt er een wankele kast met Spinoza en Kant. In een torentje boeken wordt Tijl Uilenspiegel ondersteund door een aantal romans van Hugo Claus. Neruda ligt te rusten naast het volledige werk van Victor Hugo…

De nieuwsgierigheid van de kunstenaar is onbegrensd, zo blijkt ook uit de muziek die hem tijdens zijn werk vergezelt, en die hij uitkiest op basis van zijn humeur van het moment, of van het werk waar hij op dat ogenblik aan aan het werken is. In sé is dit verschil wellicht ook irrelevant.

Nieuwsgierigheid kent ook zijn prijs. Zichzelf meten met Oude meesters, geniale schrijvers en briljante componisten kan slechts tot een enkele conclusie leiden: dat je ze nooit zal evenaren. Dat beseft Sam goed genoeg -hij alludeert er vaak op. Maar wat kan je dan doen? In je schulp kruipen en huilen, of rechtstaan en zien hoe ver je kan gaan om je helden te evenaren? De keuze lijkt evident, al gaat het gepaard met veel frustratie, slapeloze nachten en periodes van ultieme vertwijfeling.

In de houding van de kunstenaar wanneer hij over het leven spreekt, over de dingen die hem boeien, over zijn aspiraties, doet hij me vaak denken aan Jacques Brel. De parler-vrai, een onverbloemde kijk op het leven, dezelfde zweem van nostalgie in de ogen, gecombineerd met een onwrikbare vastberadenheid. De blik die alles uit zijn omgeving opneemt, alles verteert en herkauwt, en herverpakt terug in het gelaat van de toeschouwer uitspuwt.  Nothing to loose

Doorheen de reportage werkt Sam aan een van zijn zelfportretten, wat een unieke inkijk biedt op zijn werkwijze, op hoe hij naar de opbouw van zijn werk kijkt, waar hij al dan niet accenten legt, hoe hij met licht, en met de allersubtielste details waar het toe uitnodigt te werk gaat.

Het fragment dat me echter het meeste bijblijft is de monoloog die Sam aflegt terwijl hij zich uitleeft op zijn bokszak. De moderne mens ontbreekt het aan aanbidding, aan ontzag voor menselijke verwezenlijkingen, maar ook voor natuurverschijnselen. Een eeuwenoude boom is banaal geworden, terwijl drommen families zich in de wachtrij van onwezenlijke pretparken vergapen aan neppe vormen van natuurlijke elementen. “Vroeger maakten we van mensen Goden, nu maken we van Goden mensen”.

Er is geen hogere poëzie meer in de hedendaagse mens. Het mag een gedurfde veralgemening lijken, tenminste dat durf ik te hopen, maar als iemand het ons terug kan influisteren, dan zal het Sam Dillemans wel zijn.

De grens tussen kunst, filosofie en boksen is misschien kleiner dan je zou denken…

(© De Woestijnvis)
De volledige film kan je nog steeds bekijken op Vimeo, klik hier!

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

1 Comment

  1. Fantastische docu. Bedankt om de link bij te voegen. Ik herinnerde mij dit sterke, inspirerende portret maar had het sindsdien niet meer gezien.

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op