Focus op een meesterwerk: Goyas “Saturnus verslindt zijn zoon”

De exacte bedoeling van Goya bij het maken van dit schilderij, dat wellicht op het netvlies van elke kunstliefhebber gebrand zal staan, zelfs al heb je het nooit lijfelijk kunnen aanschouwen, zal voor eeuwig onbekend blijven. De reden is eenvoudig: hij had nooit de bedoeling om het aan eender welk ‘breder’ publiek te tonen. Enkel de schare gasten die tot zijn eetkamer werden genodigd konden het werk zien, naast de dertien andere werken uit zijn duistere reeks, die we de ‘dark paintings‘ zijn gaan noemen.

Een huiveringwekkend beeld: Saturnus die als bezeten klaar staat om een hap te nemen van het lichaam van zijn zoon, waarvan hij reeds het hoofd en een deel van de arm heeft verorberd, zijn nagels diep in de rug ervan gespietst, uit angst dat een van zijn zonen hem zijn macht zal ontnemen, zoals hem voorspeld werd.

Het is speculeren naar zijn exacte bedoeling. Is het een bittere reflectie over de onverbiddelijk voortschrijdende tijd, en dus zijn eigen sterfelijkheid? Of vormt het een al bij al schrikwekkende beschouwing van zijn eigen vaderschap, en de relatie met de enige zoon die het tot zijn volwassenheid overleefde?

Meer waarschijnlijk is dat het werk de visie vertaalt van Goyas tijdsbeeld: het door burgeroorlog en Franse invasie geteisterde Spanje van begin XIXe eeuw, alle waanzin die er mee gepaard ging, de honger naar macht die hele gemeenschappen kan ontwrichten, het ontembare verlangen van de mens om een ander te onderwerpen aan zijn wil. Als allegorie op de tijdsgeest kan het tellen, al zal het uitbeelden van deze visie naar alle waarschijnlijkheid verweven zijn met zijn eigen staat: de 73-jarige kunstenaar was op het ogenblik dat hij aan het werk begon doof en ziek, en betrok nog maar net zijn nieuwe woonst, die door een speling van het lot reeds bekend stond als het Quinta del Sordo, het huis van de dove.

Dat hij er een diepere betekenis aan gaf staat alleszins vast. Volgens de legende at Saturnus zijn zonen van bij de geboorte, terwijl in Goya’s beeld de zoon reeds alle kenmerken van een volwassen man vertoont. Daarbovenop wordt er druk gespeculeerd dat Saturnus in het oorspronkelijke beeld (het werd een aantal keren gerestaureerd en werd van de muur van de eetkamer op doek getransponeerd) een halve erectie hebben gehad.

Het blijft gissen. Maar het is niettemin een universeel iconisch beeld…


Bekijk ook de diepere analyse van het werk van onze vrienden van Nerdwriter:

Author: The ArtCouch

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op