Legale aspecten van de kunstwereld: Help, het kunstwerk dat ik kocht voldoet niet aan mijn verwachtingen!

Kunst ervaren heeft wat ons betreft eerst en vooral met passie en intuïtie te maken. Wat niet wegneemt dat er een markt is voor kunst. Zonder deze zou er wellicht geen kunst gemaakt worden, of tenminste veel minder. Zoals elke markt is de kunstmarkt onderhevig aan regels, al zijn die in deze markt misschien wat onduidelijker, alleszins complexer.

In deze reeks vragen we advocaat Oliver Lenaerts om een antwoord op vragen waar kopers en verkopers van kunst mee zitten.

Help, ik heb een schilderij gekocht dat niet is wat ik dacht dat het was !

Je ziet in de kunsthandel op het eerste zicht altijd alleen wat je verwacht te zien. Daardoor zie je ook maar een beperkt deel van wat er gaande is. In de kunsthandel zijn er geen zekerheden, alleen opinies en sensaties. De koper is soms impulsief bij het kopen van een werk, en is hierdoor blind voor de verholen kenmerken van het werk dat hij koopt. Welke rechten heeft hij na de aankoop?

TAC: Wanneer kan een koper terugkomen op zijn aankoopbeslissing?

OL: In vakjargon spreekt men dan over dwaling door de koper over de essentiële kenmerken van het kunstwerk. Onder essentiële kenmerken verstaat men alle elementen die doorslaggevend zijn geweest voor de koper om de koop aan te gaan zodat de koop zonder dat element niet zou zijn gesloten.

TAC: Welke bijvoorbeeld?

OL: Het meest voor de hand liggende kenmerk is uiteraard de identiteit van de kunstenaar. Het is verrassend hoe vaak de vraag wordt gesteld: kan ik de aankoop van een kunstwerk ongedaan kan maken als blijkt dat het kunstwerk niet toebehoort aan de kunstenaar van wie ik dacht een werk te kopen?

TAC: Hoe kan de koper hier mee omgaan?

OL: In de grond is het feit of iets determinerend was of niet bij de aankoop relevant. Iedereen zou nagenoeg elke verkoopovereenkomst kunnen aanvechten, maar zo eenvoudig ligt het niet. Je moet tevens kunnen aantonen dat de verkoper op de hoogte was van het belang van een welbepaald kenmerk voor jou.

Een voorbeeld: iemand kocht ooit een schilderij van Eugène Delacroix in de veronderstelling dat het jarenlang boven het bed van de kunstenaar had gehangen, wat niet het geval bleek te zijn. Dat was voor hem een determinerend element in zijn aankoop, maar er was geen enkel bewijs dat de verkoper hier kennis van had. De rechtbank oordeelde dan ook dat de koop moest doorgaan.

TAC: Wat kunnen we hier uit leren?

OL: Met dit inzicht wordt meteen duidelijk wat het belang is van de toeschrijvingspraktijk, het omschrijven van de kenmerken waarvan een kunstwerk vergezeld gaat. Als bijvoorbeeld een kunsthandelaar of veilinghuis een kunstwerk omschrijft als een authentieke van Gogh, dan is er in feite sprake van een garantie over de identiteit van de kunstenaar. De garantie impliceert dat het belang van de identiteit voor de koper aan de verkoper kenbaar was. Of omgekeerd: als het werk wordt omschreven als in de stijl van Van Gogh, kan je als koper achteraf niet klagen dat het werk geen authentieke Van Gogh blijkt te zijn. De verkoper geeft immers duidelijk aangegeven dat het niet garant staat voor de authenticiteit van het werk.

Kortom, het is dus van belang om alle aspecten van het werk contractueel vast te leggen, niet enkel de authenticiteit van de kunstenaar, maar ook bijvoorbeeld de oorsprong, de materialen, de afmeting onzoverder, om te vermijden dat je als koper bepaalde verwachtingen niet juridisch kan afdwingen wanneer naderhand blijkt dat je verwachtingen bij de aankoop niet stroken met de realiteit.


Heeft u een legale vraag in verband met de aankoop, verkoop of het bezit van kunst? Stuur het ons door!


Oliver Lenaerts is advocaat gespecialiseerd in kunstrecht.

Hij is oprichter van Contour, een advocatenkantoor dat zich richt op alle actoren van de kunstwereld, en heeft een brede juridische ervaring die geschikt is voor het vinden van oplossingen voor problemen waarmee de beoefenaars en liefhebbers van kunst geconfronteerd worden.

Author: The ArtCouch

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op