Liefde en respect voor de materie, over de sculpturen van Geerke Sticker

Het is de eerste maal dat ik met een kunstenaar afspreek op een boerderij. Dit is evenwel de biotoop en inspiratiebron van Geerke Sticker. Hier is ze opgegroeid en dit heeft zeer vruchtbare sporen gelaten. In een tot atelier omgetoverde stal, start ons gesprek.

De vergankelijkheid is voor vele kunstenaars een inspiratiebron. Ook voor de jonge kunstenares Geerke Sticker: “Als je leeft op een boerderij heb je dagelijks te maken met geboorte en dood. Hier voel je de kracht van de natuur. Als een landbouwwerktuig lang ongebruikt achterblijft, neemt de natuur het over of pakt deze in. Je krijgt een levende sculptuur.” Het is die kunstenaarsblik die ervoor zorgt dat Geerke Sticker landbouwelementen anders in beeld brengt. Terwijl de boer voort ploegt, ziet Sticker de poëzie maar ook de lichtheid of de zwaarte.

Totaal anders dan veel beeldhouwers laat zij de materie gewoon materie zijn. Een sculptuur uit gedroogde mest behoudt de mest als levende essentie. Een sculptuur uit melk leeft in de gestolde energie van de natuur. Jawel, een sculptuur uit melk. Geerke: “Als je het vocht uit de melk haalt, krijg je een pasta waarmee je kan boetseren.” Geerke toont me twee ronde vormen met een dak als een kegel, het lijken hutten uit melk: “Dat is een werk geïnspireerd op de Madonnafiguur zoals ook Van Eyck er een maakte. Een Madonna en meer specifiek het beeld van de borst, beeldt zuiverheid uit, net als de melk. Melk is daarnaast een symbool van vruchtbaarheid.” Bij Geerke overheerst de vorm uiteindelijk de materie, doordat deze materie de wil heeft om doorheen de tijd nog te krimpen en te barsten, te vervormen en te verkleuren. “Ik streef bij deze uit melk geconstrueerde borsten naar een geabstraheerde, geometrische vorm omdat ik rust ervaar bij de gedachte hierover controle te hebben. Die rust is echter tijdelijk want de materie zal de controle over deze egale, strakke vorm overnemen.”

Tekeningen als beeldhouwwerken

Bespeur ik hier kritiek op de mens die de natuur manipuleert? Doorheen een maandenlang, bijna meditatief proces van herstellen en bijwerken, probeert Geerke uiteindelijk een balans te vinden tussen vorm en materie. “Zeker, vanuit mijn achtergrond heb ik een groot respect voor de natuur en de materie. Wij willen de natuur controleren maar kunnen dit niet (ongestraft) blijven doen. Bij mij is het de materie die de vorm bepaalt. Ik kies materie en kijk, experimenteer, welke vorm de materie mij toelaat. Ik kies geen materie in functie van de vorm.”

Geerke blijft nederig ten aanzien van de natuur; ze wendt ze aan maar doodt ze niet. Meteen toont ze me enkele ‘tekeningen met melk’: “Voor deze tekeningen gebruik ik pigment en melk. De geometrische vorm die ik hier schilder, verandert bij het opdrogen, ook het papier moet zich onderwerpen aan het stollen van de materie. Ik beschouw de tekeningen als beeldhouwwerken. Niet alleen omdat het papier door de melk begint te kronkelen, maar ook omdat ik elk materiaal dat ik hier gebruik evenwaardig vind. Door de reactie van bepaalde materialen op elkaar vind ik dat het papier zijn rol als drager overstijgt.”

DNA van de tijd

Voor Westhoek 4, het werk dat Geerke Sticker toonde op Stimulans in Kortrijk, stond ik meteen vol bewondering. Een sculptuur gemaakt uit gips, hout en smout, die het negatief is van de woonkamer van de boerderij die al enkele generaties het hart is van haar familie. Geerke wil er een familieritueel van maken om het elk jaar rond dezelfde tijd te bestrijken met smout. Doordat het werk in de woonkamer staat, vangt het op zijn kleverige oppervlakte het huisstof op. Het huisstof dat, als je het zou ontleden, zou vertellen wat er zich in de ruimte afspeelde. Geerke houdt van het idee dat deze stofsarcofaag net als boomringen, na zovele jaren onderzocht zou worden en het DNA van de tijd zou kunnen blootleggen. Ze ziet deze woonkamer met de stoof, die iedereen tijdens de winter dicht bij elkaar brengt, als een levend orgaan dat doorheen de tijd, met wisselende bewoners, andere gedaantes kan aannemen. Een prachtige en poëtische ode aan haar roots.

Daarnaast presenteerde ze Collection Cabinet, een kabinet met sierobjecten en sporen van huiselijkheid, gesculpteerd uit mest. Deze vruchtbare voedingsbodem zorgt voor natuurlijke begroeiing en brengt de ‘vergeten’ decoratieve elementen weer tot leven: “De boerderij wordt al enkele generaties gepacht door onze familie. Nu zal ze verkocht worden, wat meteen ook betekent dat een deel van de al enkele jaren ongebruikte koterijen tegen de vlakte zal gaan en misschien zal worden vervangen door nieuwbouw. Ik wil graag, vooraleer deze verkommerde gebouwen verdwijnen, huisstof en andere stoffelijke resten verzamelen, om deze ruimtes te bedanken voor hun soms al meer dan tweehonderd jaar lange dienst aan de boer en zijn dieren. Met deze resten maak ik, zoals in het Tibetaanse boeddhisme, een ’tsatsa’, een klein geluksbrengerbeeldje bestaande uit stoffelijke resten van een heilige. Hier zijn het verschaalde modellen van die verjaarde gebouwen, gemaakt uit gips vermengd met deze stoffelijke resten.”

Er moet iets ontstaan

Voel ik hier een zweem van Plato of van Heraclitus’ ‘panta rhei’, ‘alles is verandering’? “Misschien wel, dat komt ook vanuit mijn opvoeding. Als je op een boerderij bent grootgebracht, wordt bijvoorbeeld een boek lezen minder als ‘werken’ beschouwd. Werken is ervoor zorgen dat er iets fysisch verandert. Er moet iets ‘ontstaan’. Door in te grijpen maar de materie toch zichzelf te laten blijven, werkt de materie mee. De materie bepaalt hoe de sculptuur of tekening evolueert.” Geerke maakt ook koppen uit groente of gewassen: “Dat is een mooi voorbeeld van hoe ik de materie laat primeren. Groenten veranderen door verrotting, gisting, tot dit uiteindelijk stagneert en de materie de eindvorm dicteert.”

Ik rijd doorheen de velden huiswaarts en voel me zeer gelukkig na dit gesprek. Een jonge kunstenaar met roots die niet verwant zijn aan de kunstwereld. De manier waarop ze haar achtergrond respecteert en bijna eert met een fantastische beeldtaal, maakt me blij. Haar grondige respect voor de natuur als materie en de manier waarop ze daarmee aan de slag gaat, geeft haar een vrij unieke en intrigerende plaats in de hedendaagse kunst. Doe voort, Geerke, doe vooral voort!


Dit artikel verscheen eerder reeds in #6 van TheArtCouch Magazine, klik hier om deze vooralsnog te kopen, of om de magazines van 2021 reeds te bestellen!

Author: Jan Leysen

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X