Online kunst kopen en verkopen, waar moet je juridisch op letten

Wegens de lockdown beweegt ook de kunstmarkt op een laag pitje. Langzamerhand duiken nieuwe alternatieven, waarbij de digitale omgeving een prominente rol speelt. Galerijen en veilinghuizen maken zich meer dan ooit op om hun activiteiten online te verrichten. Dit heeft zo zijn voor- en nadelen, en het betekent sowieso een andere aanpak, ook juridisch. We stelden een aantal vragen hierover aan specialist Oliver Lenaerts:

TAC: Is ‘social distancing’ het nieuwe normaal in de kunstmarkt ?

OL: Ook de kunstensector zoekt naar varianten op het thema ‘social distancing’. Kunstgaleriehouders moeten zich tijdelijk omvormen tot online gecureerde platformen. De veilingsector keert zich massaal naar de online wereld. Alleen al de titels van sommige veilingen waarmee men  tewerk gaat beloven een feest (stay-in-veiling, enz.). Die ommezwaai levert een boeiende confrontatie op. Aan de ene kant het bestaande businessmodel van het veilinghuis of de kunstdealer, met verkoopsvoorwaarden die haar aansprakelijkheid indijken.  Aan de andere kant zijn er de juridische implicaties van een online model die die aansprakelijkheden opnieuw openbreken.

TAC: Welke juridische implicaties, bedoel je ?

OL: Veel voorwaarden in veilinghuizen bevatten een ‘je koopt wat je ziet’ clausule. Dergelijke clausules die de aansprakelijkheid van het veilinghuis beperken, zijn niet langer houdbaar in een B2B-context. Het argument ‘je koopt wat je ziet’ ging sowieso al niet op in een consumentencontext. In de huidige omstandigheden, is de kans reëel dat die clausules door de rechtbank zullen geweerd worden.

Het veilinghuis zal dus moeten nadenken over de manier waarop ze bij kopers vertrouwen opwekken om hen toe te laten een geïnformeerde beslissing te nemen. Virtuele realiteit en andere technologie kan gebruikt worden om bieders een betere inkijk te geven in het lot waarin ze geïnteresseerd zijn, maar die tools zijn niet voor iedereen toegankelijk.

Tijdelijke aanpassing van de algemene voorwaarden, minstens feitelijk, is daarom een must. In tijden van crisis wordt door juristen ook teruggegrepen naar de grote principes – welnu, het principe van goede trouw vereist dat een verkoper aan zijn koper meedeelt wat hij wist of behoorde te weten. Omdat de koper het kunstwerk niet zelf kan onderzoeken, zal de klemtoon in een online-context komen te liggen op de informatie die het veilinghuis en de dealer ter beschikking stellen. Dit is een moeilijke evenwichtsoefening: welke informatie wordt algemeen geacht relevante informatie te zijn voor de gemiddelde verzamelaar en welke informatie is dermate specifiek dat er kan verwacht worden dat de verzamelaar gerichte vragen stelt aan het veilinghuis en de dealer.

TAC:  Wat moet er nog zoal in die algemene voorwaarden staan ?

OL: Tijdelijke aanpassing van de algemene voorwaarden geldt ook voor de leveringsprocedures. Een kunstverzamelaar zal niet in staat zijn om zijn kunstwerk op te halen. Als het veilinghuis of de kunstdealer de verzending voor zijn rekening neemt, moet er rekening mee gehouden worden dat het risico op verlies in een B2C-context pas overgaat op het moment dat de koper het kunstwerk in bezit krijgt.

Een aanpassing van de algemene voorwaarden of een bijkomende verzekering dringt zich dus op. Een ander element dat typisch is voor de online  wereld, is het retourrecht van de koper. Dit houdt in dat de verzamelaar het recht heeft om zijn kunstwerk terug te sturen binnen 14 dagen na bestelling. Dit herroepingsrecht moet uitdrukkelijk in de algemene voorwaarden worden vermeld.

Het lijdt dus geen twijfel dat de tijdelijke ommezwaai naar een online businessmodel zekere logistieke en juridische problemen met zich meebrengt. Anderzijds, is kan die ommezwaai uiteraard een rendabele oplossing zijn tijdens de COVID-19 pandemie.

TAC: is het nu een nachtmerrie of een opportuniteit ?

OL: Dat hangt volledig af van het perspectief. Koop je kunst (vooral op de secundaire markt) ben je in feite beter beschermd. Verkoop je kunst, dan moet je je verkoopsvoorwaarden aanpassen en kijk je allicht aan tegen wat bijkomende ‘red tape’.

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op