“Ook hoop kan viraal gaan”, reflecties over de rol van kunst in het post-coronatijdperk

Welke maatschappelijke rol heeft kunst in de huidige crisis? Het lijkt een onmogelijke vraag, al biedt de vraag stellen al een element van antwoord.

Het Museum Dhondt-Dhaenens nodigde Luc Keppens en Prof. Dr. Marc Noppen uit om hierover te debatteren, in een gesprek gemodereerd door Ann Overbergh, directeur van Kunstenpunt. Het mag vreemd lijken dat beide heren zich over dit thema inlaten. De ene maakte carrière in de banksector, en publiceerde onlangs het boek Vaccins in voorbereiding: Welke wereld na de pandemie?. De ander is dan weer directeur van een groot hospitaal in Brussel. Op het eerste zicht hebben ze weinig te maken met de culturele sector, maar beide heren koesteren naast hun beroepsactiviteit ook een passie voor kunst. Dat maakte het gesprek juist interessant: beide heren boden vanuit verschillende -doch relevante- achtergronden een mening over de centrale vraag.

Voor Marc Noppen vormt kunst een beetje het DNA van zijn professionele activiteiten. Als CEO van een groot hospitaal integreert hij al jarenlang kunst in de gebouwen van het ziekenhuis, als integraal deel van de healing environment waar een ziekenhuis voor dient te staan. Niet enkel voor de patiënten trouwens, zo kregen de 4,000 personeelsleden voor nieuwjaar een litho van Kasper Bosmans toegestuurd. Kunst als concrete hulp in het helingsproces, het blijkt een wetenschappelijk onderbouwd uitgangspunt.

Luc Keppens wijst op de parallellen tussen ziekenhuizen en cultuurhuizen, als “heterotopische” plekken, een term die Michel Foucault gebruikte om tussenruimtes te benoemen waarin de mens zich ‘uit de tijd’ bevindt. Dit geldt voor gevangenissen, ziekenhuizen, begraafplaatsen, maar evenzeer voor musea. De covidcrisis heeft er volgens hem een heterotopische plek bijgekregen: het eigen hoofd, dat anders gaat gaan werken tijdens de opgelegde isolatie. Deze confrontatie met zichzelf kan louterend werken, al wijst hij ook op de gevaren die ermee gepaard gaan, de “epidemie van onverschilligheid en verzuring en fatalisme” waar de wereld (ook voor de covidpandemie) mee geconfronteerd wordt.

“Eenmaal we een vaccin hebben zullen de èchte problemen pas komen bovendrijven”, waarschuwt Luc. Niet COVID, maar de latente “gedachteloosheid” in de maatschappij vormt het ware gevaar. En daar zijn beide heren het over eens: kunst kan, of moet dat gevaar opvangen, een vaccin bieden voor de verzuring die blind om zich heen dreigt te slaan. “Verbeelding is nieuwe keuzemogelijkheden creëren”, nieuwe maatschappijvormen bedenken, nieuwe paden leggen in onze gedachtengang. Marc wijst dan weer fijntjes naar de laatste regels van het gedicht van Amanda Gorman tijdens de inauguratie van President Joe Biden:

for there is always light
if only we are brave enough to see it
if only we are brave enough to be it.


Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

2 Comments

  1. Aan M Noppen, het is hartverwarmend, te zien dat in he UZ Kunst niet enkel is om te pronken.
    Aan Ln Keppens, Kunstwerkers en hun kunst, zijn de barometer van onze maatschappij.

    Post a Reply
    • Toch wel een vreemde lezing van Foucault dat de gevangenis een heterotopie is waar gevangenen zich kunnen terugtrekken en bezinnen…Overigens wel interessante reflecties over de rol van kunst in het post-coronatijdperk.

      Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X