Schedels als onderwerp bij kunstenaars, drie verrassende hedendaagse voorbeelden

Sommige thema’s zullen de eeuwigheid trotseren, zelfs al beogen ze juist ons op het efemere karakter van het menselijke bestaan te wijzen. Kan het verbazen dat hedendaagse kunstenaars deze thema’s opnieuw behandelen, en zo nieuw leven inblazen (so to speak)?

Neem de schedel. Als onderwerp nagenoeg even oud als het ontstaan van de menselijke neiging, en vaardigheid, om zaken die ze waarnemen op om gelijk welk canvas te projecteren, en zich vragen te gaan stellen om de betekenis van wat ze net hebben gerealiseerd. De representatie van de schedel kan diepe vragen oproepen over de dood, en uiteraard het leven. De vluchtigheid van ons armtierig menselijke bestaan betreuren, of juist het bejubelen ervan?

Elke civilisatie, net als elke kunstenaar, zal wel zijn eigen reden hebben om het onderwerp onder handen te nemen, soms ook letterlijk. Denk maar losweg aan de Saint Jerome Writing van Caravaggio, Frans Hals Young Man with a skull, Van Goghs Head of a Skeleton Burning a Cigarette, of meer recent ook Damien Hirst met zijn For the love of God. Hoe ze het thema ook aanpakken, dan eens luchtig, dan eens gevuld met al te menselijke doodsangst, dan eens als symbool voor een meer universele kracht, of als voedingsbodem voor diepgaande spirituele inzichten. Vrijblijvend is het thema allerminst.

Daarom hoeft het niet te verbazen dat een aantal hedendaagse kunstenaars recent -hoe zeg je dit juist?- met schedels ‘werkten’. Een korte rondleiding bij drie van hen:

Daniela Chirion

Voor de Roemeens-Belgische kunstenares heeft het aanschouwen van de vergankelijkheid best iets moois. “It is everywhere since the dawn of times, for there is an implacable law – at least within the realm of baryonic matter – that what has a beginning necessarily has an end. Stars shine for billions of years, then collapse, generate new elements, enrich the Universe. I have always found this thought deeply poetic“, schrijft ze me, “Coping with one’s own ephemerality, though, is one of the most useful exercises, one of the deepest forms of meditation. It should reveal how little things really matter, and how valuable time is. It should create meaning. It should inspire.”

Mag met de titel van haar reeks een knipoog naar Shakespears Hamlet verrassen? “Yorick or the Oblivion of  Death. It is everywhere“, aldus Daniela.

Giovanni Winne

Bij Giovanni ligt de behandeling van het thema enigszins anders. Je voelt de kunstenaar via de verf fulmineren tegen de beperkingen van het menselijke leven zèlf. Net even onstuimig als de wilde zeeën die zijn andere schilderijen bevolken, in fel contrast met de stille, ingekeerde kunstenaar zelf.

In feite komt het er op neer dat je van het leven moet genieten, rekening houdend met het gegeven dat we stervende zijn, dat dit alles ooit eens zal ophouden te bestaan. Dit besef is heel heftig en beangstigd mij, verlies houdt mij enorm bezig. Vandaar de behoefte om de schedel als onderwerp te kiezen.

Cindy Wright

Voor Cindy Wright vormt vergankelijkheid sowieso een centraal thema in haar oeuvre. “Ze nodigt uit om de weerzin van het moment te overstijgen, en uiteindelijk een stukje realiteit beter, of juist ruimer te zien, juister te begrijpen, met nieuwe ogen, met een ruwe, primaire belangstelling”, schrijven we in het artikel dat aan haar gewijd is, en in het volgende magazine van TheArtCouch verschijnt.

We gaan allemaal verschillend door het leven, met een eigen identiteit, een eigen levenspad. Niettemin eindigen we allemaal in een vooraf gekende, definitieve staat. Deze vaststelling kan deprimerend klinken, maar dat is het niet noodzakelijk. Ook eenmaal we tot stof zijn vergaan, onze kenmerkende hoofden tot povere, nietsbetekenende schedels zijn vervormd, blijven sporen van onze individuele persoonlijkheid na. Het is een vaststelling die sommigen met afschuw vult, anderen juist met een bijzondere fascinatie, zo ook bij Cindy Wright.

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X