Wat maakt een kunstwerk tot een meesterwerk?

Het is een vraag die elke kunstenaar -en elke kunstminnaar- wellicht zal obsederen: wat maakt een kunstwerk tot een meesterwerk? Zijn ze gewoonweg uitzonderlijk goed gemaakt? Luiden ze vanuit een kunsthistorisch perspectief resoluut een nieuwe en beslissende wending in? Of dragen ze intrinsiek een soort universele symboliek die moeiteloos de tand des tijds doorstaat?

De vraag is niet eenduidig te beantwoorden, zo blijkt uit de analyse van The Art Assignment. Vanuit historisch perspectief werd de term toebedeeld aan een werk van de meester, in de zin van de leider die zijn kennis doorgaf aan een groep volgelingen, en die een uitzonderlijke bekwaamheid in zijn vak demonstreerde -misschien het meest accuraat verwoord in de Franse vertaling chef-d’oeuvre. Maar zo waren er veel, en slechts weinigen uit die tijd genieten nu nog het label meesterwerk voor een van hun werken.

De huidige notie van de term moet dus wel elders liggen. Misschien is deze wel beïnvloed door opiniemakers, niet in het minst de Italiaanse schrijver Vasari, die een uitvoerige biografie schreef over de kunstenaars van zowat een eeuw voor zijn tijd, maar deze fel kruidde met eigen meningen en visie over de meesterwerken die ze al dan niet produceerden, en hiermee in de feiten een soort subjectieve best of compileerde. In sé een rol die, getransponeerd naar onze ‘moderne’ tijd, wel lijkt overgenomen door musea, curatoren, gangmakende galerijen en kunstcritici.

Een heikel punt, zo blijkt, want deze meningen blijken al te vaak onderhevig aan modes en de smaak van de dag, zelfs wat betreft de zogeheten (hedendaagse) meesterwerken.

Wat niet wegneemt dat er werken zijn die nagenoeg universeel erkend worden als meesterwerken. Mona Lisa, Guernica, de Schreeuw. Het zijn slechts enkele voorbeelden uit de beeldende kunst die op ieders netvlies staan gebrand, en hiermee meteen als meesterwerken worden aanzien, al dan niet als kunstkenner, ongeacht de culturele bagage, misschien zelfs onafhankelijk van de religieuze voorkeur. Maar betekent ‘universeel herkenbaar’ ook meteen dat het een meesterwerk betreft? Het soms wat stuntelige werk van Van Gogh laat alleszins vermoeden dat bepaalde werken die het collectieve geheugen betreden, dit alleszins niet met opzet deden, of alleszins niet met de intentie om een meesterwerk te worden. Het is een label die vaak achteraf, en soms per toeval, wordt meegegeven.

Een eenduidig antwoord bestaat er dus niet op deze vraag, vrees ik. Niettemin biedt het stellen van de vraag een mooi uitgangspunt om de kunstgeschiedenis eens door een andere bril te zien, en daar ben ik nooit tegen. Geniet even mee:

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

1 Comment

  1. Frederic, ‘Genieten’ kan je dit bezwaarlijk noemen, dit is gewoon irritant. En volstrekt irrelevant toe. Zelden overbodiger gekwek gehoord. Die meid moet eerst eens a Master (sic) Course ‘Praten voor Publiek’ volgen. En dan nog een jaartje in absolute stilte in de zweethut en op de yogamat heur content kritisch beschouwen: of al dat menopauzaal sprokkelend namesdropping geleuter iemand ook maar iéts bijbrengt. NOT dus.

    Het is immers allemaal niet zo ingewikkeld:
    – qua object: elk kunstwerk – ook elk gecanoniseerd Meesterwerk – is slechts een voorlopige studie, een poging, een schets, een werknotitie onderweg van de scheppende kunstenaar
    – qua subject: elke kunstkijker heeft de totale vrijheid zélf te ervaren wat een kunstwerk haar doet, wars van alle canons, namesdropping, vermoedelijke marktwaarde etc.

    De acceptatie van deze twee bevrijdende basisaxioma’s verrijken de museale ervaring een heel eind: de kunstenaar is in permanent onderzoeksproces, de kunstkijker is volstrekt vrij in haar perceptie. Ik beken wel dat mij dat ook enigte jaren heeft gekost om daar te geraken.

    Overigens alle respect voor Art Couch! Van de schoonheid een troost – meer dan ooit_

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X