Het werk van Lucian Freud beter verstaan aan de hand van vijf zelfportretten

Bestaat er een meer intrigerend onderwerp voor een kunstenaar dan zichzelf? Het zelfportret is sinds Rembrandt tot ware kunst verheven, en heeft sindsdien wel talrijke gedaanten aangenomen. Het bestuderen van zichzelf doen kunstenaars ook om heel diverse motieven. Voor de ene is het een manier om zichzelf aan een introspectieve analyse te onderwerpen, voor een ander om op een of andere manier met bepaalde trauma’s om te gaan, nog anderen gebruiken het als grondstof tot zelfverheerlijking (al kan dit gepaard gaan met beide vorige redenen).

Er bestaat echter nog een -weliswaar minder lyrische- beweegreden: het louter onderzoeken van zijn eigen lichaam, en de mogelijkheden die dit biedt op schildertechnisch vlak.

Dit lijkt het geval te zijn voor Lucian Freud, die in zijn 70-jarige carrière als kunstenaar regelmatig zelfportretten maakte, vaak op cruciale momenten in zijn levensloop. Hij mocht dan nog de kleinzoon zijn van de grondlegger van de psychoanalyse, hij had niet meteen een boodschap aan zelfonderzoek, laat staan enige sentimenteel gemijmer over de groei en de aftakeling van zijn eigen zelf. Zoals kunstcriticus en goed vriend van Freud, Martin Gayford, het omschreef: “Lucian was quite interested in the process of aging and he certainly dwelled on signs of aging himself, but essentially, he welcomed them for their visual possibilities.”

Om dit beter te begrijpen organiseerde de Royal Academy in Londen in 2019 een tentoonstelling met maar liefst 50 zelfportretten van de kunstenaar, van de eerst gekende uit 1943 Man With a Feather tot zijn laatste twee uit 2002 en 2003. Het hoogtepunt van de expo was echter zijn zelfportret uit 1993 Painter Working, Reflection. De 70-jarige kunstenaar portretteert zichzelf naakt van kop tot teen. Hij die zoveel andere lichamen naakt had geschilderd, voelde de drang om hetzelfde te doen met zichzelf. ““I felt very uneasy doing it,” vertelde hij toen in een interview. “Seldom got so fed up with a model. But I thought, after putting so many other people through it, I ought to subject myself to the same treatment.

Het meest opmerkelijke aan zijn zelfportretten is dat hij ze steeds maakte op basis van zijn beeld in een spiegel. Het levert soms vreemde perspectieven op, zoals in zijn Reflection with Two Children (Self-Portrait) uit 1965, waarbij de spiegel zich op de grond bevond. “Mirrors allowed him to be playful and “sneak into portraits of others, as well as juxtapose different spatial configurations“, aldus de curator van de expo.

Een boeiend stukje kunstgeschiedenis alleszins…

Man With a Feather, 1943
Reflection with Two Children (Self-Portrait), 1965
Interior with Plant, Reflection Listening (Self-Portrait), 1967-68
Painter Working, Reflection, 1993
Self Portrait, 2002

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X