Koen Vanmechelen brengt kosmopolitische sculpturen naar Venetië

Posted By The ArtCouch

Venetië is al eeuwenlang een stad van ontmoeting. Als maritieme republiek en handelsmacht groeide de dogestad uit tot een kruispunt waar Europa, het Midden-Oosten en Noord-Afrika elkaar vonden in handel, kunst, wetenschap en ideeën. Die voortdurende uitwisseling gaf Venetië haar unieke karakter: een stad die niet alleen leefde van verbinding, maar er ook door gevormd werd. Net die gedachte van kruisbestuiving — tussen culturen, soorten en wereldbeelden — vormt ook de kern van het oeuvre van de Belgische kunstenaar Koen Vanmechelen.

Tijdens de 61ste Biënnale van Venetië presenteert Vanmechelen met We Thought We Were Alone zijn eerste grootschalige sculpturale solotentoonstelling in de stad. Van 9 mei tot 22 november 2026 neemt hij het historische Palazzo Rota Ivancich in met meer dan veertig nieuwe, nooit eerder getoonde sculpturen en installaties. De tentoonstelling wordt gecureerd door de Londense curator James Putnam.

Vanmechelen is geen debutant in Venetië. Sinds 2007 is hij geregeld aanwezig op en rond de Biënnale, met projecten als Noah’s Ark in het Venetiaanse paviljoen in 2024 en de lancering van zijn Open University of Diversity tijdens het collateral event Nato a Venezia in 2011. Met We Thought We Were Alone verschuift de nadruk nu voor het eerst expliciet naar sculptuur als drager van zijn denken.

Die sculpturen sluiten aan bij een artistieke praktijk die al jarenlang draait rond vermenging en wederzijdse beïnvloeding. Vanmechelen omschrijft dat zelf als een “kosmopolitische renaissance”: een hedendaagse levenshouding waarin verbondenheid centraal staat. In de tentoonstelling staat dan ook een fundamentele vraag centraal: hoe leven mensen, dieren en hun omgeving niet naast elkaar, maar mét elkaar?

“Eeuwenlang dachten we dat we alleen waren,” zegt Vanmechelen. “De mens plaatste zichzelf in het centrum van alles – als maatstaf van vooruitgang en als hoogtepunt van de evolutie. Deze tentoonstelling vertrekt vanuit een andere gedachte: dat overleven niet draait om verovering, maar om wederkerigheid.”

Volgens curator James Putnam krijgen die ideeën een tastbare vorm in Vanmechelens nieuwe sculpturen. “Vanmechelens klassiek geïnspireerde antropomorfe sculpturen geven fysieke vorm aan het centrale idee van de tentoonstelling. Door referenties naar dieren te combineren met menselijke lichamen in marmer, brons en glas, verwijzen ze naar oude mythologieën waarin hybride figuren onze onbewuste krachten en diepste drijfveren belichaamden.”

Ook de locatie is meer dan een toevallig decor. Palazzo Rota Ivancich, een 17de-eeuws palazzo in het hart van Venetië, draagt zelf de sporen van eeuwen geschiedenis, verval en transformatie. Onder de Dalmatische familie Ivancich groeide het uit tot een plaats van cultureel leven, waar onder anderen F.T. Marinetti en Ernest Hemingway over de vloer kwamen. In die context krijgt de tentoonstelling een extra laag: het gebouw zelf belichaamt de gelaagdheid en uitwisseling die ook in Vanmechelens werk centraal staan.

Putnam benadrukt dat de werken in relatie staan tot de ruimte. Verspreid over drie verdiepingen, en aangevuld met fotografie, neon en een mixed-media-schilderij, vormen ze samen een sitespecifieke constellatie. De bezoeker beweegt zich door het palazzo als door een labyrint, waar de grenzen tussen mens en dier, verleden en heden, steeds poreuzer blijken.

Met We Thought We Were Alone lijkt Vanmechelen precies in Venetië de ideale context te vinden voor zijn denken. In een stad die historisch groot werd door uitwisseling, menging en openheid, toont hij sculpturen die dezelfde principes onderzoeken op het snijvlak van kunst, ecologie, mythologie en mensbeeld. Zo wordt deze tentoonstelling niet alleen een artistieke primeur, maar ook een betekenisvolle ontmoeting tussen een kunstenaar en een stad die al eeuwen bewijst dat vernieuwing ontstaat waar werelden elkaar raken.