Wat betekent het vandaag nog om radicaal te zijn als kunstenaar? Het woord is zo vaak gebruikt dat het haast zijn betekenis heeft verloren. Toch legt Anish Kapoor precies daar de lat. In een gesprek naar aanleiding van zijn grote tentoonstelling in de Hayward Gallery in Londen verdedigt hij kunst als een fundamenteel radicale activiteit. Kunst moet volgens hem bereid zijn bestaande conventies ter discussie te stellen en zich te begeven op plaatsen waar we ons minder comfortabel voelen.
Het is een gedachte die wonderwel aansluit bij de tentoonstelling in Hayward Gallery, Londen. Bijna dertig jaar nadat Kapoor hier zijn eerste grote Britse overzichtstentoonstelling kreeg, neemt hij opnieuw het volledige gebouw in. Werken drukken tegen muren en vloeren, hangen aan het plafond of lijken gaten te slaan in de architectuur. De bezoeker kijkt daardoor niet alleen naar kunst, maar moet zich er lichamelijk toe verhouden.
Kapoor zet daarvoor enkele van de beeldmiddelen in waarmee hij inmiddels onlosmakelijk wordt geassocieerd. Gepolijste stalen spiegels vervormen de ruimte en degene die ervoor staat. Werken in Vantablack absorberen vrijwel al het licht en lijken daardoor hun volume te verliezen. Elders openen donkere holtes zich in vloer of wand. We weten rationeel dat we naar een kunstwerk kijken, maar onze ogen vertellen iets anders. Het is precies in die onzekerheid dat Kapoor opereert.
Naast deze bekende beeldtaal toont hij recente schilderijen en sculpturen die veel lichamelijker en ongemakkelijker zijn. Met siliconen, hars en pigment roept hij associaties op met bloed, ingewanden en opengesneden lichamen. Het sublieme krijgt hier een uitgesproken fysieke kant. Ook nieuwe monumentale rode installaties lijken binnen en buiten, lichaam en ruimte door elkaar te halen.
Misschien ligt daarin ook de radicaliteit waar Kapoor voor pleit. Die hoeft niet noodzakelijk in provocatie of politieke slogans te liggen. Kunst kan radicaler zijn door onze zekerheden even buiten werking te stellen, door iets zichtbaar — of juist onzichtbaar — te maken waarvoor we nog geen woorden hebben.
De tentoonstelling maakt deel uit van de viering van 75 jaar Southbank Centre en is tegelijk het afscheid van Ralph Rugoff, die na twintig jaar zijn laatste tentoonstelling als directeur van de Hayward Gallery cureert.
Anish Kapoor, Hayward Gallery, Londen, loopt tot 18 oktober 2026.
- Het Magazijn: dertien kunstenaars krijgen carte blanche in De Weverij - september 5, 2026
- Het ‘meisje met de parel’ gaat op reis, en het is meteen wereldnieuws… - september 4, 2026
- AKANARI van Nayra Martín Reyes: het lichaam als gedeeld territorium - augustus 28, 2026
augustus 16, 2026
Groot kunstenaar. Heel zinnige uitspraak over betekenis van kunst. Maar de link die hij maakt naar politiek, kapitalisme, maatschappij is daar vreemd aan en betekenisloos.
augustus 16, 2026
Ik ging vorige maand speciaal naar London voor Emin, Kahlo, Whisper en Kapoor. Alle top of steengoed behalve Kapoor. Puur bedrog is die expo : op 20 minuten had ik alles gezien, en toen ik de catalogus zag en de opmerking maakte dat er héél veel werken in de catalogus stonden die niet “on show” waren, kreeg ik het flauwe excuus dat eerst de catalogus wordt gedrukt en pas daarna de expo wordt ingericht. Bedroevend Boerenbedrog! (Toch was ik blij dat ik opnieuw werk van hem zag, want pas zo leer je (het werk van) de kunstenaar kennen, which is always interesting.
Ik kocht de autobiografie van Emin in Tate Modern want was behoorlijk van mijn melk door haar expo. Ben benieuwd wie nog?