Peter Doig: schilderijen als een manier om zich tot de wereld te verhouden

Posted By The ArtCouch

“I like the singleness of being a painter”, zegt Peter Doig aan het begin van een uitvoerige reportage van Louisiana Channel. De uitspraak vat iets wezenlijks samen in zijn kunstenaarschap. Schilderen is voor Doig een individuele bezigheid, maar daarom nog geen manier om zich van de wereld af te sluiten. Integendeel: het schilderij biedt hem net een ruimte om die wereld te onderzoeken.

Doig werd in 1959 geboren in Edinburgh, groeide op in Trinidad en Canada en trok later naar Londen om er kunst te studeren. Sinds 2002 verdeelt hij zijn tijd opnieuw tussen Londen en Trinidad. Die verplaatsingen tussen landen en culturen zijn niet louter biografische gegevens. Ze werken door in schilderijen waarin herinneringen, landschappen en gevonden beelden samenkomen, zonder dat ze zich ooit tot één plaats of verhaal laten herleiden.

In het gesprek wijst Doig erop dat schilderijen ervaringen van reizen en migratie kunnen weerspiegelen, maar er tegelijk vragen over kunnen stellen. Waarom ziet de ene plek er zo uit en een andere helemaal anders? Het leven binnen verschillende samenlevingen en culturen heeft hem naar eigen zeggen niet alleen als mens, maar ook als schilder gevormd.

Daarbij ontstaat een schilderij nooit volgens een vooraf vastgelegd plan. “Starting a painting is always the most difficult thing”, merkt hij op. Voor hij begint, stelt hij zich de vraag of een idee voldoende mogelijkheden bevat om er tijd aan te besteden. Zal het beeld standhouden? Zal het zijn nieuwsgierigheid blijven voeden? Of dreigt hij het onderweg te verlaten?

Die twijfel lijkt geen hinderpaal, maar een noodzakelijk onderdeel van het proces. Doigs beelden ontstaan tijdens het schilderen en blijven tot op zekere hoogte onbeslist. Herkenbare figuren en landschappen gaan een wisselwerking aan met kleurvlakken, reflecties en onduidelijke ruimtes. Het beeld verwijst naar de werkelijkheid, maar wordt er nooit een eenduidige weergave van.

Doig koestert geen illusies over de maatschappelijke macht van kunst. Een schilderij zal volgens hem de wereld niet veranderen. Wel kan “a painting situate you within the world”. Daarmee verschuift hij de aandacht van de kunstenaar naar de kijker. Een werk hoeft geen antwoord te geven, maar kan iemand bewust maken van de plaats vanwaaruit hij kijkt.

De volledige reportage Peter Doig: Paintings That Negotiate the World is te bekijken op Louisiana Channel.