OPINIE: Het probleem met kunst-Prijzen, en de schoonheid ervan…

Kunst en Prijzen, het is niet steeds een makkelijke verhouding. Wel voor de kunstenaars die ze toebedeeld krijgen, uiteraard, maar wat met de talrijke anderen die vaak urenlang reglementen hebben gelezen en dossiers hebben samengesteld om toch maar in aanmerking te worden genomen, om dan met een droge mail, in het beste geval, of via de krant, in het ergste, te vernemen dat ze buiten de prijzen vallen?

Het is wellicht niet het ergste. Wie meedoet aan een prijs weet van tevoren dat er winnaars en verliezers zijn, de ene per natuur al zeldzamer dan de andere. Waar het schoentje wringt is dat zo’n prijzen, al zeker in de kunstsector, vaak niet uitblinken in transparante en heldere communicatie omtrent de selectie van kandidaten, laat staan over het hoe en waarom een winnaar uit de bus komt.

Het probleem met cultuur- en/of kunstprijzen

De winnaar van een honderdmetersprint kan je objectief vastleggen, desnoods middels een fotofinish (al kunnen daar ook urenlange debatten rond ontstaan). Maar hoe bepaal je een ‘winnaar’ wanneer het een kunstenaar betreft? Is het niet sowieso kies om een kunstwerk, een kunstperformance, een oeuvre, te willen labellen als ‘winnaar’? En zo je deze onbedwingbare impuls hebt, waar zouden dan ‘objectief meetbare’ criteria op kunnen stoelen?

Laat me eerst de hand in eigen boezem steken. We kennen vooralsnog met TheArtCouch geen prijzen toe, maar hebben niettemin een aantal initiatieven genomen die een vorm van selectie impliceren. Tijdens de eerste lockdown vorig jaar lanceerden we een oproep naar kunstenaars om filmpjes te sturen over hun leven in tijden van geforceerde reclusie. we kregen talrijke inzendingen, en postten er een aantal. Later in het jaar lanceerden we een oproep om schetsboeken in te zenden, met oog op een nieuw publicatie. Ook hier zagen we ons verplicht een selectie te maken. Waar deze selectie dan op gestoeld is? En mochten we bepaalde criteria gehanteerd hebben, hebben we deze dan ook duidelijk gemaakt aan de kandidaten? Lang niet. “Stuur maar, we zien wel of we er iets mee kunnen”, leek de leidraad. Kunstenaars die me achteraf vroegen waarom ze de selectie niet haalden, kregen slechts een stuntelig antwoord gestuurd. Mea culpa.

Behalve eeuwige roem in de cyberwereld hadden we hen dan ook niet veel te bieden.

Het ligt wat anders eenmaal er geld mee gemoeid gaat, een zeldzaam goed in de kunstwereld het laatste jaar, en ook ervoor, en al zeker wanneer de prijzen worden uitgereikt door officiële, op een of andere manier publiek gefinancierde instanties.

Dat de organisatoren beroep doen op een jury van deskundigen om de laureaten uit te kiezen, lijkt de standaard. Op zich ook niets mis mee, ik zie niet meteen alternatieven, behalve een loterij of een beroep doen op de vox populi. Maar duidelijke criteria naar voor schuiven op basis van dewelke de selectie wordt gemaakt, blijkt een stuk moeilijker. Een kleine greep uit het aanbod:

XXXXX

Het mag duidelijk zijn: het laat ruime vrijheid aan de jury om deze criteria naar goed believen te interpreteren, en er wellicht uitvoerig over te debatteren. Het daadwerkelijke probleem is dat deze experten, hoe neutraal dan ook, zich vaak zullen laten leiden door hun voorkennis – het kan per definitie ook niet anders- en door het aura dat volgens hen bepaalde kunstenaars reeds genieten.

Mat andere woorden: de poel van potentiële winnaars ligt al op voorhand vast. Het ligt al in de benaming vervat: wil een prijs prestigieus zijn (en dat willen ze allemaal), dan moet het al (vastgelegde) prestigieuze namen als laureaat kunnen benoemen. Het is een zelfvoedend systeem, naar voorbeeld van zoveel systemen in de natuurlijke wereld.

Het probleem stelt zich wanneer zo’n prijzen moedwillig de indruk willen wekken om ‘open te staan’ voor ‘nieuw talent’, en deze ‘een kans te willen bieden’ om hun carrière verder vorm te geven. Een edele doelstelling, maar ô zo futiel wanneer je naar de barre realiteit kijkt.

Maar kijkend naar de talrijke kunstprijzen die de kunstmarkt overstelpen (gelukkig maar) de laatste decennia, en wie ze allemaal in ontvangst mochten nemen, besluipt het gevoel snel dat dezelfde namen steeds verschijnen. Mid-career kunstenaars met internationale allure, en zonder uitzondering getalenteerd. Daar niet van.

… en de schoonheid ervan

Maar daar wringt het schoentje, vind ik: wat zijn deze criteria precies? Waarom wordt deze of gene kunstenaar tot laureaat geroemd? In het persbericht van het KVAB geen spoor argumentatie, ook geen verantwoording over het proces dat tot de beslissing leidde, en waarom andere kandidaten die vaak lijvige dossiers indienen, de prijs niet wonnen. Zonder afbreuk te willen doen aan de kunstenaars die deze (en talrijke andere) prijs winnen, lijkt het me toch een gemiste kans om het werk van de laureaten een extra aura te bieden, al was het maar door een uitleg te verschaffen over het waarom dit werk als uitzonderlijk en ‘prijswaardig’ wordt gezien door de jury. Een prijs, van welke aard dan ook, mag meer te bieden hebben dan een geldelijke steun en een extra regel op de CV van een kunstenaar.

Canvas kunstcollectie

hand in eigen boezem: filmpjes corona + schetboeken

Ronse /

NL beste schilderij van het jaar

prijs ernest aelbrecht http://www.prijsernestalbert.be/?fbclid=IwAR3tynZK6cKs1Si5F1pGQkW0cHsWHn4AW2WKA05v8ZvzDmIyuQXD6MWd6gQ

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X