Karin Verhelst, een schilder met gelaagdheid in métier en inhoud

(dit is een gastpost die met toestemming van de oorspronkelijke auteur, Jaymes Van Lippen, werd ingekort en aangepast)


Volgend jaar gaat Karin Verhelst met pensioen. Schilderen zal ze echter niet meteen opgeven, wel integendeel. Vakmanschap, technische materiaalkennis en traditie beschouwt ze als belangrijke aspecten van het schildermétier en ondersteunen haar zoektocht naar verdieping, gelaagdheid en nuances gekoppeld aan het creëren van ‘ruimtes’ in haar werken, in alle mogelijke betekenissen van dit laatste begrip. Schilderen is haar passie, een uitlaatklep voor haar emoties. Een vorm van bevrijding van haar onmacht en gevoel van onbehagen, alhoewel deze in haar werken enkel onderhuids nog aanwezig zijn.

Het belang van materiaalkennis

Ooit schreef ze een boek over schildertechnieken, gezien ze erg begaan is met de vakkennis over de gebruikte materialen en de conservering ervan, een aspect dat bij vele kunstenaars verwaarloosd wordt. “Niet enkel de voorzijde van een schilderij geeft informatie over de kwetsbaarheid en houdbaarheid van het werk op lange termijn, ook de achterkant van een werk geeft veel informatie prijs” merkt ze op. Het gebruikte type schilderdoek of paneel, de behandeling en afwerking ervan, de kwaliteit en het type van het spieraam of de manier waarop het doek op het spieraam werd gehecht, vertellen veel over de materiaalkennis van de kunstenaar en de zorgvuldigheid waarmee het werk werd opgebouwd.

Het educatieve luik vindt ze ook belangrijk omdat het uitwisselen van gedachten met jongere studenten haar “zoekende houdt”. Eens op pensioen hoopt ze nog de mogelijkheid te krijgen om studenten te begeleiden en te coachen in hun verdere ontwikkeling als schilder. Ze vreest echter dat er anders meer “herhaling in haar eigen werk” zal sluipen. De opmerkingen en kritische vragen die ze krijgt, verplichten haar om een goed onderbouwd en gefundeerd antwoord te formuleren, wat dan weer een invloed heeft op haar eigen werk.

Métier & traditie

Karin gebruikt hoofdzakelijk olieverf, omdat deze een gelaagd schilderen toelaat. Voor de laatste drie tot vier lagen gebruikt ze doorschijnende olieverf, wat subtiele kleurnuances toelaat, hoewel de eerst aangebrachte lagen nog steeds een invloed hebben op het uiteindelijke resultaat. Zo sluit ze zich aan aan een lange traditie, van de Vlaamse Primitieven tot de schilders uit de Barok.

Techniek vormt een verlengstuk van haar praktijk. De keuze om een werk geglaceerd of mat te maken, het grof of meer verfijnd te schilderen, op paneel of op doek, het formaat, alles hangt af van de stemming die ze met het werk beoogt. Hoe groter de afmetingen van het werk, hoe meer voorbereidingstijd ze nodig heeft. Voor Karin Verhelst heeft “ieder beeld zijn schaal”. Het schilderen wordt steeds voorafgegaan door voorstudies of schetsen, “het gecomprimeerde gevoel dat in de voorstudies aanwezig is, wordt uitvergroot in het uiteindelijke schilderij”. Het werk is dan ook pas af wanneer er “een delicaat evenwicht bereikt is” tussen de stemming die ze beoogd had en de details die ze in haar werk hult.

Schilderen als passie

Karin Verhelst is een schilder ‘pur sang’. Het schilderen is een verlengstuk van haar persoonlijkheid, een uitlaatklep voor haar emoties. Ze put er zowel energie uit als troost. Het schilderen maakt haar “heel gelukkig als ze haar gevoel kan doorgeven en delen met anderen”.

Ruimte vormt steevast het vertrekpunt van haar werk. Dit ruimtebesef stamt uit haar kinderjaren in Congo, waar er plaats genoeg was om vrij te bewegen, omgeven door felle kleuren, waar haar zo typische intense kleur- en lichtgebruik van afstamt, al vond ze deze later ook in andere ruimtes, binnenskamers.

Om deze ruimtes te reconstrueren verzamelt ze beelden, en werkt deze verder uit vanuit haar visueel geheugen, herinneringen aan plaatsen waar ze gewoond en gewerkt heeft. Oorspronkelijk waren nog mensen aanwezig in deze ruimtes, maar gaandeweg vervaagden ze in kleine silhouetten, niet meer concreet verwijzend naar familieleden, maar naar een universeler, archetypisch beeld van de mens.

Haar bindingsangst, het moeilijk inschatten wat de mensen verwachten van haar, een gevoel niet communicatievaardig genoeg te zijn, probeert ze in haar werk te overwinnen en onbewust en remmingsloos te werken. Om de onmacht en het gevoel van onbehagen, niet te verwarren met neerslachtigheid, op die manier van haar af te zetten. Het schilderen wordt een vorm van bevrijding, waarbij die frustraties niet meer voelbaar of nauwelijks nog zichtbaar zijn. Het is zeker geen schilderen als therapie, want dan gaat het over directe gevoelens en ontladingen van het moment, die zeer kortstondig van aard zijn. Kunstenaars, ook Karin Verhelst, behandelen eerder “langere periodes van stemmingen”, die niet genezend (therapeutisch), maar wel heilzaam zijn. Het schilderen zorgt voor een emotionele balans. Het is daarom “niet altijd even gemakkelijk en toegankelijk werk” zegt ze. De beschouwer dient liefst wel enige visuele achtergrondkennis te hebben. Daarom vindt ze titels belangrijk, die kunnen een interpretatierichting aangeven. Ze beschouwt haar werk pas af als het “in dialoog kan gaan met de toeschouwer”, vandaar dat exposeren voor haar belangrijk is. Vooral de deadline zet haar aan om nog intenser te werken. Ze houdt eraan om eenmaal om de twee jaar naar buiten te komen. Vroeger werd haar werk in verschillende galeries getoond, tegenwoordig exposeert ze enkel nog in haar eigen atelier.

Een eigen signatuur

Karin heeft door de jaren heen een zeer eigen specifieke signatuur ontwikkeld. Een consistent oeuvre is het resultaat. Dit komt duidelijk naar voor in het overzicht van haar recente werken op haar website. Die is volgens Karin Verhelst aan vernieuwing toe, vandaar dat ze momenteel het projectatelier volgt aan de academie om meer digitaal beslagen te worden. Ze zit momenteel in haar derde jaar. Ze merkt echter op dat het tactiele voorkomen van een werk volledig ontbreekt op de digitale beelden. Dit is een belangrijk aspect dat enkel in reële omstandigheden te observeren valt. Dit ontlokt haar de opmerking dat “indien de tactiliteit van een werk ooit digitaal kan getoond worden in al zijn facetten, het dan gedaan is met de schilderkunst”, een quote dit ik durf te betwijfelen. De schilderkunst werd immers al eens’ voor dood’ verklaard, maar nog nooit werd er met zoveel passie geschilderd en dat bewijst ook Karin Verhelst in haar dagelijkse schilderpraktijk.

Author: Jaymes Van Luppen

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X