Kunst buiten de Otobong Nkanga in UZ Brussel: kunst

Een ziekenhuis is bij uitstek een functionele omgeving. Alles staat er in het teken van diagnose, behandeling en herstel. Toch duikt kunst er opvallend vaak op. In inkomhallen, gangen, wachtruimtes en soms zelfs patiëntenkamers proberen ziekenhuizen al langer iets toe te voegen wat niet rechtstreeks meetbaar of medisch noodzakelijk is, laat staan aan een rationele overweging is onderworpen, maar daarom nog niet betekenisloos.

Daar zit wellicht meer achter dan decoratie alleen. Onderzoek naar kunst en gezondheid is de voorbije decennia sterk toegenomen. Een omvangrijke studie van de Wereldgezondheidsorganisatie bundelde meer dan 3.000 onderzoeken en vond aanwijzingen dat kunst onder meer stress kan verminderen, emotionele verwerking kan ondersteunen en een positieve rol kan spelen in zorg en herstel.

Het UZ Brussel past in die bredere beweging. Het ziekenhuis geeft al langer ruimte aan hedendaagse kunst en voegt daar nu een permanent werk van Otobong Nkanga aan toe.

foto: courtesy UZ Brussel

Transmitters, dat op 19 november wordt onthuld in de inkomhal van de Consultaties, bestaat uit drie monumentale zuilen waarin Nkanga opnieuw thema’s samenbrengt die haar oeuvre al langer kenmerken: natuur, grondstoffen, menselijke verbondenheid en de manier waarop we met onze omgeving omgaan. Planten, water, natuursteen en koper verwijzen zowel naar groei en herstel als naar de fysieke aarde waaruit al die materialen afkomstig zijn.

Curator Luk Lambrecht omschrijft het werk als “één groots artistiek discours over een andere, overdacht poëtische manier van zorg dragen voor de mens”. Daarmee raakt hij misschien aan wat kunst in een ziekenhuis kan betekenen. Ze hoeft er geen genezing te beloven -dat zou haar rol wat overschatten- maar kan wel iets veranderen aan de manier waarop een zorgomgeving wordt beleefd.

Voor patiënten en bezoekers is een ziekenhuis immers zelden een neutrale plek. Er hangen onzekerheid, wachten, angst en hoop. Kunst kan daar iets tegenover plaatsen waarvoor geen medisch protocol bestaat: verwondering, afleiding, herkenning of simpelweg een ander aandachtspunt.

UZ Brussel staat daarin allerminst alleen. In heel wat ziekenhuizen is kunst intussen een bewust onderdeel van de omgeving geworden, via collecties, tijdelijke tentoonstellingen, architecturale ingrepen of samenwerkingen met kunstenaars. De WHO wijst er bovendien op dat kunst in zorgcontexten niet alleen patiënten kan ondersteunen, maar ook familieleden en zorgverleners.

Transmitters geneest dus niets op zichzelf. Misschien hoeft dat ook helemaal niet. Het maakt wel duidelijk dat zorg meer kan omvatten dan wat zich tussen diagnose en behandeling afspeelt – en dat ook onze omgeving mee bepaalt hoe we ziekte, kwetsbaarheid en herstel ervaren.

foto: courtesy UZ Brussel

Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

Submit a Comment

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

Get 30% off your first purchase

Close Welcome Bar