Kunstgeschiedenis anders bekeken, vooral met andere focus
Ondertussen vullen ze nagenoeg een heel schap in onze bibliotheek, de boeken kunstgeschiedenis. Naast de onvermijdelijke Gombrich en Hugh Honour heeft elke respectabele uitgever van kunstboeken wel zijn eigen dikke flagship-kunstgeschiedenis, van Taschen tot Thames & Hudson, en dan hebben we het nog niet eens over de geschiedenis van de kunstfilosofie. De vraag blijft: hebben we behoefte aan nog een boek over de kunstgeschiedenis,...
Biografieën om te lezen deze zomer (#8) Felix Nussbaum ‘Orgelman’
Er bestaan verschillende soorten biografieën. De meeste zijn feitelijk van aard en volgen een leven van gebeurtenis naar gebeurtenis, keurig chronologisch geordend. De onderzoeksbiografie gaat noodgedwongen wat speculatiever te werk, omdat bepaalde periodes onvoldoende gedocumenteerd zijn. De psychologische biografie probeert dan weer te achterhalen hoe een persoonlijkheid is gegroeid en welke krachten haar hebben gevormd. Ook daar...
Biografieën om te lezen deze zomer (#7): Gustave Courbet
Het mag verbazen dat er te midden van het politieke en maatschappelijke tumult in het negentiende-eeuwse Frankrijk niet méér artistieke stromingen en tegenbewegingen ontstonden. Doorheen de opeenvolgende regimewissels bleef de officiële Académie immers stevig bepalen wat wel en niet getoond mocht worden — en zelfs wat kunst hoorde te zijn. Daarvoor beschikte ze over het ultieme instrument: het Salon, lange tijd zowat de enige plek...
Biografieën om te lezen deze zomer (#6): Wildeman, Het leven van Paul Gauguin
Wie bij de naam Paul Gauguin spontaan aan exotische landschappen en schaars geklede schoonheden denkt, doet er goed aan deze biografie te lezen. ‘De waarheid is zelden zuiver en nooit eenvoudig’, schreef Oscar Wilde ergens, en dat geldt des te meer voor het leven van Gauguin, waarvan de levensloop bijzonder wispelturig is, al vertoont die tegelijk ook iets rechtlijnigs. De complexiteit zit al in de genen ingebakken, lezen we op de...
Biografieën om te lezen deze zomer (#5): Lizzie Siddal
Schildersmodellen vormen zelden het onderwerp van een biografie. Er is de boeiende levensbeschrijving van Victorine Meurent uiteraard, de vrouw uit Manets Olympia en Le Déjeuner sur l’herbe. En er is deze biografie over Lizzie Siddal, het ‘topmodel’ en de muze van de prerafaëlieten. Het verhaal van Lizzie zou moeiteloos stof kunnen leveren voor een roman. Opgevist uit een uitzichtloos bestaan als dienster in een wasplaats, werd ze...
Biografieën om te lezen deze zomer (#4): Louise Bourgeois
“Je veux pleurer d’être née. Je veux des excuses, je veux du sang.” Voor zover je kunst wilt associëren met getourmenteerde kustenaars en het verwerken van existentiële trauma’s, zal je gauw op de naam Louise Bourgeois stoten. Maar wat is dat trauma dan precies? In deze intense biografie duikt Marie-Laure Bernadac in diepte in op het onderwerp, al mijdt ze zorgvuldig alle goedkope psychanalyse of overdramtatisering. Uit de jeugdjaren...
Biografieën om te lezen deze zomer (#3): Charley Toorop
Ze zijn op een hand of twee te tellen: vrouwelijke kunstenaars die tijdens hun leven geroemd werden om hun kunst en de impact die ze hadden op de kunstwereld. Charley Toorop vormt op talrijke manieren een boeiend voorbeeld. De kaarten liggen van meet af aan bijzonder voor Charley. Als dochter van de succesvolle maar onstuimige kunstenaar Jan Toorop, met half-Indisch bloed, en de Britse Annie Hall, die uit een zeer gelovig en...
Biografieën om te lezen deze zomer (#2) Manet en Morisot in ‘Verscheurd Parijs’
Om het even welke soort kunst hij maakt, elke kunstenaar is een kind van zijn tijd. Daaraan valt niet te ontkomen. De vraag is hoe sterk de omstandigheden de persoon beïnvloeden, en, in het geval van een kunstenaar, hoe zijn werk zich tot de gebeurtenissen verhoudt. Voor wie in Parijs vertoefde, waren de gebeurtenissen van 1870-1871 ronduit afschuwelijk. De bezetting door de Pruisen, met hongersnood en talrijke ziektes tot gevolg,...
Kunstenaarsbiografieën om te lezen deze zomer (#1): Magritte
Het mag, achteraf gezien, vreemd lijken dat het surrealisme als kunststroming een relatief kort leven werd gegund. De kennis van het onderbewustzijn stond toen nog in de kinderschoenen, en als onderzoekers van de onderliggende processen hadden surrealistische kunstenaars best nog een tijd lang inspiratie kunnen putten uit de ontwikkelingen die het vakgebied nog zou doormaken – al was de psychoanalyse op dat moment al min of meer in...
Veertig dagen in de woestijn met Honoré δ’O
Honoré δ’O is een kunstenaar die al sinds de jaren tachtig een volstrekt eigenzinnig parcours loopt. Je zou hem de uitvinder kunnen noemen van een bijna kinderlijke naïviteit, die ook doet denken aan het werk van Panamarenko. Zijn speelse omgang met materialen belet nochtans niet dat zijn werk indirect vragen stelt bij onze ‘condition humaine’. Nog tot 10 mei 2026 kan je onder de titel Quarantaine − Quarantine een tentoonstelling van...
