Posted By Yves Joris

Een foto. Op het eerste gezicht eenvoudig: een stomp hout, ruw, gescheurd, getekend door tijd. Daarbovenop een gouden epaulet, een glimmend militair schouderstuk met zijn zware franjes. De compositie is sober, maar de titel doet meteen glimlachen: Colonel Macho. Het is een werk van Karel Fonteyne, te zien in de huidige tentoonstelling bij Galerie P+ in Oostende.

Wie langer kijkt, merkt dat de kracht van dit beeld niet in het object zelf schuilt, maar in de manier waarop Fonteyne het fotografeert. Het hout en de epaulet vormen een scène, zorgvuldig uitgelicht en gekadreerd. Wat overblijft is geen assemblage, maar een fotografische verbeelding, een tableau dat balanceert tussen absurditeit en ernst.

Het rijk van Gabriel García Márquez

De titel roept de wereld van Márquez op. In zijn romans struikelen de kolonels over elkaar: mannen die zich verschansen achter hun titels, hun uniformen en hun eindeloze oorlogen. Of het nu Colonel Aureliano Buendía is, die tientallen oorlogen voerde en ze allemaal verloor, of de naamloze kolonel die in een vergeten dorp vergeefs wacht op een pensioen dat nooit komt. Hun macht is vaak niet meer dan een herinnering, een kostuum dat hen groter moest doen lijken dan ze werkelijk waren.

Fonteyne vangt precies dat gevoel. Het epaulet schittert nog, maar zonder lichaam, zonder fiere borst, zonder leger. Het is gereduceerd tot een accessoire dat op een stuk hout balanceert. Door net dat moment te fixeren in een foto, versterkt hij de absurditeit. De kolonel wordt een stilstaand beeld, een echo van zichzelf, gevangen in een compositie die tegelijk belachelijk en poëtisch is.

Macho zonder borst

Het woord Macho in de titel zet de ironie kracht bij. Hier is een man die zijn branie en mannelijkheid etaleert, die zijn gezag laat schitteren in franjes en goud. Maar in de foto is die bravoure leeggelopen. De macho heeft geen lichaam meer, geen gezicht, geen parade. Hij is gereduceerd tot een ornament. Het hout, dat geen enkele pretentie heeft, draagt het hele spektakel met stoïcijnse gelatenheid. Die tegenstelling maakt de foto scherp en speels tegelijk: het theatrale versus het elementaire, de schijn tegenover de materie.

In de huidige expo vormt Colonel Macho voor mij een sleutelwerk. Fonteyne presenteert er een reeks foto’s waarin objecten worden geënsceneerd en opnieuw betekenis krijgen. Geen klassieke stillevens, maar beelden die verhalen suggereren en symbolen ontrafelen. De epaulet op het hout is daarin exemplarisch: het toont hoe hij objecten kan omvormen tot karakters in een visuele roman.

De tentoonstelling laat zien dat hij, vertrekkend uit zijn achtergrond als modefotograaf, nog altijd met dezelfde precisie werkt. Licht, kadrering en textuur krijgen een rol die minstens zo belangrijk is als het object zelf. Wat op het eerste gezicht een eenvoudig stilleven lijkt, blijkt een zorgvuldig geregisseerde scène waarin elke schaduw, elke vouw betekenis draagt.

©Karel Fonteyne

Van mode naar ironie

Fonteyne begon zijn carrière in de modefotografie, waar alles draait om de kracht van styling, accessoires en details die een aura oproepen. Hij kent dat spel van binnenuit: hoe een franje of een epaulet status kan suggereren, hoe kostuums gezag en allure construeren. In zijn vrije werk zet hij dat mechanisme op zijn kop.

In Colonel Macho zien we precies het omgekeerde: het accessoire is er nog, maar de context is verdwenen. De epaulet verliest zijn betekenis en wordt, in de foto, tot karikatuur. Het machogebaar zakt in elkaar als een decorstuk zonder acteur.

Verwantschappen en referenties

De foto doet denken aan kunstenaars die de symboliek van macht hebben ontmaskerd. Marcel Broodthaers gebruikte de adelaar als ironisch embleem van een natie; Joseph Beuys presenteerde objecten als relikwieën van een persoonlijke mythe. Fonteyne werkt subtieler: zijn beelden zijn geen manifesten, maar visuele parabels. Hij gebruikt fotografie als medium om het theater van macht en mannelijkheid te ontdoen van zijn glans.

De link met Márquez versterkt dit nog. Waar de Colombiaanse schrijver militaire bevelhebbers reduceert tot tragikomische figuren in een dorp vol vergeten herinneringen, herleidt Fonteyne ze tot een beeld: een epaulet op een stomp hout, gefotografeerd met een ernst die het ridicuul des te sterker maakt.

©Karel Fonteyne

Hout als tegenstem

Het hout in de foto is cruciaal. Fonteyne kiest geen neutrale achtergrond, maar een blok dat littekens draagt: scheuren, wormgaten, splinters. Het is de materie van verval en tijd, een tegenstem tegenover de blinkende epaulet. In de foto ontstaat een dialoog tussen vergankelijkheid en pronkzucht. Het is alsof de natuur de kolonel langzaam absorbeert, hem reduceert tot een accessoire dat nergens meer toe dient.

Een spiegel voor vandaag

Het zou te makkelijk zijn om Colonel Macho alleen te lezen als literaire knipoog. De foto spreekt ook tot onze tijd. In een wereld waarin politieke leiders opnieuw uniformen, vlaggen en insignia inzetten om macht te legitimeren, legt Fonteyne bloot hoe leeg die symboliek kan zijn. Zijn foto is een spiegel: macht zonder inhoud eindigt altijd als een franje op hout. De lach die de titel oproept, is tegelijk een waarschuwing. Elke constructie van gezag is fragiel zodra de context wegvalt.

De foto als definitieve vorm

Belangrijk is dat het werk niet het hout of de epaulet zelf is, maar de foto. Fonteyne fixeert een moment dat in werkelijkheid tijdelijk en kwetsbaar zou zijn. Het fotografische beeld geeft het object definitieve vorm. Het wordt een tableau, een mythe op zich. Die keuze versterkt de parabel: de Colonel, gevangen in een beeld, kan zich niet meer verdedigen. Hij is veroordeeld tot eeuwige stilte en ironie.

Colonel Macho is een kleine maar onvergetelijke foto. Met een minimaal gebaar — een epaulet en een stomp hout — weet Fonteyne een hele geschiedenis van kolonels, macho’s en hun groteske verhalen op te roepen. Hij verbindt literatuur en fotografie, ironie en poëzie, theater en verval.

In de expo krijgt deze foto de plaats die het verdient: niet als grap, maar als parabel. Een foto die ons eraan herinnert dat macht altijd theater is, en dat elke franje uiteindelijk eindigt als ornament op een stuk hout. We zouden haast vergeten dat er nog meer pareltjes de galeriemuren sieren.

Karel Fonteyne – Something Going On loopt tot 16 november 2025 bij Galerie P+. Klik hier voor alle info:
http://www.galeriep.be/karel-fonteyne