Bellezza e Bruttezza, schoonheid en lelijkheid in de renaissance

Posted By Frederic De Meyer

De mens heeft de kwalijke neiging om de hele geschiedenis van de mensheid door onze huidige lens te bekijken. Per slot van rekening is ons mensenleven in vergelijking danig kort dat het lastig is om zich in te beelden dat in andere tijden andere zeden of gebruiken golden — behalve voor wie zich verdiept in de geschiedenis van de mensheid. Ook onze manier van kijken evolueert, net als onze waardering voor wat we zien; sommigen zouden zelfs zo ver gaan te beweren dat wat we zien samen met ons verandert.

Dit is dan weer voer voor kunsthistorici en esthetici, en net als met de hele geschiedenis biedt het een rijke bron voor interpretatie en — dus — discussie. Kunsthistorici moeten weliswaar rekening houden met veel meer dan enkel kunst -een inzicht dat rijkelijk laat is ontstaan- maar voor hun centraal onderwerp kunnen ze gebruikmaken van een nagenoeg onuitputtelijk materiaal: de kunst, in de brede zin, die eeuwenlang werd gemaakt, voor zover ons dit werd overgeleverd.

Met alle respect voor de experten in deze materie, maar het is haast een speelse activiteit om aan de hand van al dat materiaal, in diepte en in breedte, nieuwe zienswijzen en inzichten te genereren. Het resultaat is steevast boeiend en verrijkend.

Zo bijvoorbeeld ons oordeel over schoonheid en lelijkheid. Umberto Eco heeft er boeken aan gewijd, op zich al de moeite. Maar wie zich de duizenden pagina’s lectuur wil besparen, kan ook terecht in Bozar, voor de expo Bellezza e Bruttezza. Botticelli, Titiaan, Tintoretto, Leonardo da Vinci, Michelangelo, Cranach de Oude, Matsys: het is op zich al een knappe prestatie om al deze namen bijeen te krijgen, maar nog sterker is het om ze rond dit thema te verzamelen. De expo “onderzoekt hoe kunstenaars uit Italië en Noord-Europa in de 15e en 16e eeuw deze uitersten verbeeldden, van verfijnde idealen tot bewuste grotesken,” aldus de perstekst. Door deze twee uitersten tegenover elkaar te plaatsen, ontstaat een rijke gradatie aan interpretaties van de notie schoonheid en lelijkheid. Het is evengoed een getuigenis van een maatschappelijk fenomeen dat we nu nog kennen: schoonheid werd in deze periode ook op sociaal vlak steeds belangrijker, wat blijkt uit het groeiende aantal 16e-eeuwse publicaties met schoonheidsrecepten en verzorgingstips.

Wil je je verdiepen in het thema, of gewoonweg de werken van enkele topnamen uit de Renaissance bijeen zien: deze expo is alvast niet te missen!

©Bozar Bellezza e Bruttezza
Jan Massys La Joyeuse Compagnie, 1562 Musée Thomas Henry, Cherbourg-en-Cotentin
Sandro Botticelli Allegorical Portrait of a Woman (possibly Simonetta Vespucci), 1475-90, Private co
Titian and collaborator Portrait of Giulia Gonzaga, c 1534 Private collection
Niccolò Frangipane (attribué à) Repas bachique, c 1580 Musée municipal de Soissons