Pieter Vermeersch in Dubai: wanneer relaties mee het werk bepalen

Posted By Frederic De Meyer

Ze halen niet zo vaak het nieuws, Belgische kunstenaars die internationaal een solotentoonstelling krijgen bij een belangrijke galerie. Misschien richten de media zich vooral op wat voor de lezer haalbaar is om zelf te gaan bekijken. Wij zullen alvast niet snel naar Dubai afreizen voor de expo van Pieter Vermeersch bij Perrotin, maar doken niettemin in de korte begeleidende tekst van Nataša Petrešin Bachelez.

Ze wijst eerst op de manier waarop Vermeersch’ werk inspeelt op de kijker. “Vermeersch is especially interested in the viewer’s self-reflexive observation of the interplay between the recognizable and the abstract,” schrijft ze, en ze verklaart dit vanuit wat er binnen het werk zelf gebeurt. Bij Pieter Vermeersch is een schilderij zelden alleen een beeld. Kleur, ruimte, licht en materiaal grijpen voortdurend op elkaar in en creëren zo een plek voor traagheid, aandacht en reflectie, waarin de kijker mee wordt opgenomen.

De spanning tussen het herkenbare en het abstracte zit diep in zijn werkwijze. Vermeersch vertrekt soms van foto’s zonder duidelijke ruimtelijke referentie, draait ze om en verwerkt ze als negatieve beelden in schilderijen. Het resultaat lijkt op het eerste gezicht sterk gereduceerd: kleur gaat bijna onmerkbaar over in kleur, zonder duidelijke figuur of verhaal. Maar net daardoor wordt kijken minder vanzelfsprekend, of vrijblijvend. Waar begint het beeld, waar eindigt het materiaal? De kijker lijkt gedwongen een positie in te nemen.

Bachelez trekt die gedachte verder open. Ze verwijst naar Jane Bennetts idee van vital materiality: materie is niet zomaar passief materiaal waarop de kunstenaar zijn wil projecteert, maar oefent zelf invloed uit. Bij Vermeersch geldt dat voor pigment, steen, licht, hout en zelfs de architectuur waarin het werk wordt getoond. Zijn schilderijen op steen of versteend hout worden zo geen beelden die eenvoudigweg op een drager zijn aangebracht, maar tijdelijke assemblages waarin menselijke en niet-menselijke krachten elkaar ontmoeten.

Die gedachte krijgt in Dubai een directe ruimtelijke vertaling. De tentoonstelling brengt elf recente en oudere werken samen, terwijl de ruimte zelf actief deel wordt van de ervaring. Grijs geschilderde wanden, lichtinval en de plaatsing van de werken sturen de bezoeker zonder het parcours volledig vast te leggen. Voor de tentoonstelling maakte Vermeersch bovendien een nieuw werk waarin schilderkunst en steen als twee afzonderlijke entiteiten naast elkaar worden geplaatst.

Sinds de moderne fysica onze kijk op materie en werkelijkheid grondig heeft opengebroken, is ook het idee dat de wereld eenvoudigweg bestaat uit afzonderlijke, op zichzelf staande dingen steeds moeilijker vol te houden. In verschillende wetenschappelijke en filosofische benaderingen verschuift de aandacht naar relaties, wisselwerkingen en gebeurtenissen. Vermeersch lijkt, zonder dit letterlijk te willen illustreren, iets gelijkaardigs te onderzoeken. Hij legt relaties bloot binnen het werk, tussen materialen onderling, maar evengoed tussen het werk, de ruimte en de kijker. Het beeld ontstaat dan niet enkel uit wat de kunstenaar heeft gemaakt, maar ook uit wat er tussen al die elementen gebeurt.

Pieter Vermeersch, Untitled, 2026. Oil on petrified wood. 60 × 28 × 2 cm | 23 5/8 × 11 1/16 × 0 13/16 in. © ADAGP, Paris, 2026. Courtesy of the artist and Perrotin
Pieter Vermeersch, Untitled, 2026. Oil on canvas. 230 × 170 cm | 90 9/16 × 66 15/16 in. © ADAGP, Paris, 2026. Courtesy of the artist and Perrotin

De tentoonstelling loopt van 30 september tot 22 november 2026 bij Perrotin Dubai.