Een beeld creëren stelt specifieke uitdagingen. Meer dan het schetsen van contouren en het inkleuren ervan, vraagt het om het beeld te scheppen vanuit zichzelf: vanuit vlakken en materie. De idee van het beeld groeit vaak uit die uitgangspunten. Zelfs wanneer een finaal beeld voor ogen staat, blijft het proces een wisselwerking tussen de wil van de kunstenaar en – hoe vreemd dat ook mag klinken – de autonome wil van het beeld zelf.
Het is een wetmatigheid die duidelijk herkenbaar is in het werk van Bart Gielen. Ook al vertrekt hij van details uit beelden die reeds bestaan, die afgerond zijn en hem op een of andere manier treffen, toch verkent hij de nieuwe mogelijkheden die erin besloten liggen. Dat doet hij door die beelden ruimte te geven om een eigen weg te volgen, hoe beheerst en doelgericht het eindresultaat ook oogt. Dat effect wordt nog versterkt door de materialen die hij als drager gebruikt: na papier en hout nu ook keramische kaders, even grillig als zijn gedachtegang, die je hierdoor soms letterlijk kan volgen in het werk.
Het is een manier om je een beeld eigen te maken. Cézanne deed het al door eenzelfde onderwerp eindeloos te herhalen, om dieper door te dringen tot de mysteries die erin vervat liggen. Door die herhaling maak je het beeld net van jezelf, kruip je tot diep in de betekenislagen van de verschijning. Bart valt nauwelijks in herhaling, maar duikt evenzeer in de essentie van het bestaande beeld: door het te vermengen met andere beelden, door het uit te lichten, of soms door het te vervormen – met uitgestrekte vingers of uitgeveegde silhouetten als gevolg.
Het resultaat voelt vaak surrealistisch aan, maar blijft niettemin verankerd in de realiteit van het oorspronkelijke beeld. De ingreep die Bart eraan toevoegt, bestaat uit het kantelen van het beeld richting onzekerheid, alsof hij het over de rand van zijn zekerheden duwt, de wijde velden van het ongewisse in. De reus wordt tegelijk bedreigend en beschermend, een landschap zwaar én licht, een heilige verleidelijk maar hol. Elk beeld draagt van meet af aan een dubbelzinnigheid in zich, maar Bart lijkt die dubbele bodem bewust te ontginnen en tot onderwerp op zich te verheffen.
In een wereld die steeds vatbaarder wordt voor voorgekauwde meningen, trekt zijn werk je onverbiddelijk naar de onzekerheden van onze waarneming — een kostbare herinnering aan de broosheid van onze overtuigingen. Het destabiliseert, zonder twijfel, maar juist daarin schuilt ook de welkome boodschap.
Bart Gielen – SEARCH FOR THE GIANTS loopt tot 11 januari bij Unframed Gallery in Gent. Klik hier voor alle info.
