De subtiele sensatie van een landschap…. Jana Cordeniers ‘Tide’ in Berlijn

Posted By Frederic De Meyer

In tijden waarin veel kunstenaars voor hun materiaal terecht kunnen bij de overvloed aan beelden op het internet lijkt het bijna een anachronisme om nog naar buiten te gaan en zich door visuele en sensitieve prikkels uit de natuur te laten inspireren. Is het louter een achtergebleven stukje romantiek, of valt er werkelijk nog iets nieuws te ontdekken voor de kunstenaar die zich in de natuur begeeft?

Niet elke visuele prikkel is dezelfde, neem ik aan. De digitale luminositeit zal, vermoed ik, de vergelijking met de visuele sensatie moeilijk kunnen doorstaan. De geur van de bomen of de streling van de wind hebben we degelijk hun zeg in de reproductie die een kunstenaar ervan schept. Kan een kunstenaar de natuur reproduceren zonder erin te vertoeven? Wellicht wel, al is het in dit geval een reproductie van de natuur als idee. Alle kunst is conceptueel, enkel is de ene het iets meer dan de andere.

Het is geen ethisch oordeel, let wel, alles evolueert. Noem me gerust een nostalgicus, maar kunstenaars die de natuur vanuit de natuur weergeven weten mij steevast te roeren, soms zelfs te verbazen. Twee sentimenten die me dierbaar zijn, en waarvan kunst vaak een fysieke verschijningsvorm van biedt. Hun kunst blijft een representatie van een mentaal proces, zeker, net als alle vormen van kunst, maar het vormt een interpretatie van een fysieke beleving. Het voorbeeld van een andere, misschien meer intense manier van kijken.

Ook dit gegeven -kunst maken in de natuur- biedt nieuwe mogelijkheden. Dit blijkt onder meer uit het werk van Jana Cordenier, die de natuur niet zozeer als uitgangspunt neemt, maar als participant in haar eigen creatieproces. Als ‘co-creator’, zoals ze het noemt. Zo liet ze tijdens een trip in Griekenland een rol papier van tien meter lang op de grond liggen. Het papier diende als canvas voor de oneffenheden van het oppervlak, het organische leven liet ze in de textuur van het blad sijpelen, tot het onduidelijk werd of de grond in het papier doodrong of andersom.

Deze samenwerking tussen mens en natuur biedt een ruwe schets voor het echte werk, dat aanvangt eenmaal ze terug is in haar atelier. Daar ondergaat het landschap een bijzondere transformatie, waarin het landschap in het canvas wordt geweven aan de hand van transparant katoen en zijde, evenzeer verwijzend naar de luchtigheid van de oorspronkelijke ervaring als naar de verfijning van wat werd waargenomen. Het landschap verandert in een “eindeloos veld vol visuele mogelijkheden,” zoals Karina Abdusalamova mooi schrijft.

Het werk navigeert aldus tussen uiterlijke en innerlijke beleving, lijkt te aarzelen tussen autonoom landschap en representatie ervan, golft tussen tactiele waarneming en intieme gedachtestroom; als eb en vloed, twee gevolgen van eenzelfde fenomeen, eenzelfde beweging. Als getijen, niet toevallig ook de titel van de reeks werken die uit het proces voortkwamen. Een landschap is niet zomaar een statisch gegeven, lijkt Jana te willen aangeven, het is eerst en vooral een geïmpregneerde getuigenis van een subtiele sensatie.