De werkelijkheid — hoe willoos en passief ze zich ook aan ons lijkt te presenteren — is een complex organisme dat we met interne verhalen, en aan de hand van al bij al ingebeelde wetten, aan elkaar weven. Er is niet zozeer ‘een plek’ buiten ons, zo vertelt de hedendaagse fundamentele wetenschap ons tenminste; we maken voor een groot deel wat we observeren. Het is het resultaat van een wisselwerking tussen de innerlijke beleving en wat zich hieraan aanbiedt.
De wereld als interpretatie. Er bestaan vermoedelijk meer manieren om erachter te komen wat dit betekent, maar slechts één is onmiddellijk overdraagbaar op anderen, waar verschillende dimensies samenvallen met de idee die we ervan hebben, of met de betekenis die we eraan geven: het creëren van een beeld. Wanneer je de schijnbare orde der dingen weghaalt, implodeert weliswaar het verwachte beeld, maar komt er een nieuw voor in de plaats. De ‘weird and eerie’, zoals Mark Fisher die noemde: een nieuwe werkelijkheid die destabiliseert, hoewel ze vertrouwd lijkt.
Doorheen zijn reeksen speelt Gerolf Van de Perre met deze elementen. Literaire helden als Rilke, of begrippen als een stad in puin, bieden uitgangspunten voor vrije associaties; ze voeden de landschappen die hij zonder beperking verkent, maar die hij niettemin strak regisseert. Het is een vreemde mengeling, weliswaar: talrijke concepten worden in een complex, maar intuïtief begrijpelijke beeldtaal gedwongen.
In zijn nieuwste tentoonstelling met nieuw en ouder werk vertrekt hij van de mythische plek Shangri-La, die uit de roman van J. Hilton komt doorschemeren. Gerolf biedt het een pretekst om reflecties te onderzoeken, zowel in spiegel- als in taalvorm, op een grensgebied waar transparantie en materie elkaar aanvullen. Waarnemingen die hem plots lijken te treffen, vergezellen mijmeringen over landschappen of kunstgeschiedenis, persoonlijke anekdotes en grote wereldgebeurtenissen. Er bestaat geen pikorde in het resulterende beeld: alle visuele sensaties lopen in elkaar over om een enkel, homogeen en coherent beeld te vormen — evenwichtig, maar even broos als een vluchtige gedachte.
De beste manier om het werk te ontdekken is vergezeld van de woorden van Gerolf, al kan je dit het best onder visuele begeleiding van de beelden zelf, op de expo Shangri-La, die van 7 februari tot 15 maart loopt bij Lloyd Gallery in Oostende.
(tekst & beeld: ©Gerolf Van de perre)
Shangri-La, een mythische plaats van innerlijke vrede, bestond tot 2001 enkel in de fictie van Lost Horizon, een roman uit 1933 van J. Hilton en twee verfilmingen. Toen doopte de Chinese provincie Yunnan een hooggelegen stad met Tibetaans klooster om tot Shangri-La. Fictie gerecupereerd door werkelijkheid.
Bij dit Shangri-La heb ik onlangs op een bergtop gestaan. Ik zag de omringende bergen weerspiegeld in het venster van een leegstaand bouwsel. Interieurs waarin door vensters buitenlicht en zelfs buitenwereld binnendringen hebben me altijd al doen schilderen. Steeds vaker laat ik door een spiegelend venster de diepe omgeving achter me samenvallen met de muur frontaal voor me, nabij maar ook afgescheiden; het is desoriënterend, de dwingende horizon raakt zoek.
Achter een horizon verdwijnt ook een andere, een stuk werkelijkheid dat verloren gaat in de vertaling naar twee dimensies, zoals diepte ook verkleint. Een horizon staat immers haaks op het verticale werkveld dat een schilderij is. Het spiegelend vlak valt daar wel binnen, is verticaal, vlak en ondoordringbaar zoals die muur en zoals elk beeld in een kader, film, foto, schilderij. Een fictie gerecupereerd door de werkelijkheid van verf op drager. Een onbereikbaar oord.
De meeste dagen sta ik op dit soort vlakken te kijken in mijn atelier. Een spiegel plaatst er een klad groen uit de tuin pal naast een stuk gordijn en boven een blad papier, een plaatje, een lijstje: de werkelijkheid herschikt.
In die nevenschikking trekt de spiegel de overzijde binnen, de ruimte ertussen, de daar aanwezige lichamen. Die worden silhouetten, personages. In de vorm van spiegelbeelden kan ik bezoekers in museumzalen zelfs doen binnendringen in iconische kunstwerken. Alsof zij plots even het fictieve Shangri-La bewonen.
Gerolf van de Perre, december 2025
