Dra: iPad-tekeningen van William Ploegaert

Posted By Patrick Auwelaert

Eerder dit jaar verraste schilder en tekenaar William Ploegaert (1959, Gent) ons met De Pyreneeër, een fraaie hardcover met iPad-tekeningen en met teksten die de kunstenaar aanduidde als ‘kolommen’, een mooier woord dan het Engelse ‘columns’. Recent publiceerde hij opnieuw iPad-tekeningen onder de titel Dra. Het is al zijn vierde uitgave met digitaal tot stand gekomen werk. Straks steekt hij David Hockney nog naar de kroon, die al in 2008 begon te tekenen op zijn iPhone en niet veel later overstapte naar de iPad!

Cross-over

Ploegaerts vorige publicaties met iPad-tekeningen verschenen bij befaamde uitgevers als MER (een imprint van Borgerhoff & Lamberigts) en Snoeck. Dra verscheen in eigen beheer omdat geen enkele uitgever raad wist met het ietwat aparte werk: een stripalbum op glanzend papier met iPad-tekeningen die Ploegaert maakte tussen 2014 en 2025, en die hij zo schikte dat ze een min of meer coherent geheel vormen. In tegenstelling tot een klassieke strip komt er bijna geen tekst in voor, op hier en daar een tekstregel of tekstballon na. Ploegaert laat het dan ook aan ons over om een eigen verhaal samen te stellen, al laat hij de lezer daarover niet helemaal in het ongewisse. Op de achterflap schrijft hij dat Dra het verhaal is van een personage dat, in het vooruitzicht van een naderend vertrek, zijn onmiddellijke omgeving nauwkeurig waarneemt. Het is onduidelijk of het om een definitief dan wel een tijdelijk afscheid gaat.

Verder in de flaptekst gewaagt Ploegaert van ‘een hybride publicatie waarin het tweeslachtige nog wordt versterkt door afwisselende tekenstijlen, een gevolg van de vele mogelijkheden die de applicaties op een iPad bieden’. En vraagt hij zich af of we te maken hebben met een strip, een kunstboek, een graphic novel of een storyboard. Wat ons betreft is dat een nutteloze vraag: we leven in een tijd waarin het begrip cross-over al lang ingeburgerd is. Denken we maar aan de muziek van een rockband als Rage Against the Machine. In 1992 debuteerde het viertal met een titelloos album waarop rap en heavy metal een explosief mengsel vormden. Zo kunnen we nog tal van andere voorbeelden geven, ook uit andere kunstdisciplines. Nee, Ploegaert hoeft zich geen zorgen te maken over de aard van zijn nieuwe publicatie. De belangrijkste vraag is: spreekt het album ons aan of niet? Ook over het antwoord daarop hoeft de kunstenaar zich geen zorgen te maken: het spreekt ons erg aan. Al van bij de eerste tekening worden we op sleeptouw genomen door Ploegaerts universum zoals we dat kennen uit zijn vorige boeken en van zijn Facebookaccount: realistische beelden die dicht bij onze eigen leefwereld staan en die bewust wat slordig uitgewerkt zijn, wat de charme ervan alleen maar vergroot.

©William Ploegaert

Lang afscheid

Het uitgangspunt – een personage dat ergens al dan niet tijdelijk naartoe gaat en nog een laatste blik wil werpen op zijn omgeving – komt goed tot zijn recht in het album. Eerst doet het de tuin aan, waarna het alle kamers van de bijbehorende woning doorloopt en regelmatig inzoomt op voorwerpen zoals een bril, een handschoen, een stapeltje boeken, vazen met bloemen en badkamerspullen. Er komt ook een kat in beeld, Pixie, waarvan gezegd wordt dat ze veel slaapt en al oud is. Opvallend is dat de rondgang in het huis – dat van Ploegaert zelf? – vele uren in beslag neemt, want op een bepaald ogenblik zijn de kamers in het duister gehuld en is er sprake van natriumlampen op straat die maken dat alles in huis op een decor lijkt.

Op pagina 35 wordt gewag gemaakt van dagenlange regen, wat ons de vraag ontlokt of het naderende afscheid meerdere dagen in beslag neemt of dat het om herinneringen gaat van het afscheidnemende personage, dat we in het album nergens te zien krijgen en van wie we ons dan ook geen voorstelling kunnen maken – wat het album alleen maar spannender maakt. In de laatste bladzijden wordt vermeld dat de gordijnen dichtgaan, waarna in de laatste tekening de volgende tekstregel staat: ‘Dra wacht mij een andere reis.’ Een intrigerend slot waaruit de vraag rijst of die andere reis een ander karakter heeft dan de reis in de tuin en doorheen de kamers van het huis.

Macbeth

Wat opvalt als je doorheen het album bladert, is dat tal van tekeningen van een datum voorzien zijn. Dat wijst er al op dat het om autonome werken gaat die door Ploegaert in een bepaalde volgorde zijn geplaatst. Je zou zijn werkwijze wat dat betreft kunnen vergelijken met die van de schilder Robert Devriendt, wiens miniatuurschilderijen tijdens tentoonstellingen zo opgehangen worden dat ze opeenvolgende stills verbeelden uit een speelfilm die de kijker in zijn hoofd moet afmaken. Opmerkelijk zijn ook de culturele verwijzingen in het album. Zo wordt al op de eerste pagina verwezen naar de film Solaris van de Russische regisseur Andrej Tarkovski. Elders ligt op een tuintafel een boek van David Hockney en Henri Matisse – een verwijzing naar de catalogus Un paradis retrouvé van de gelijknamige expo in het Musée Matisse te Nice in 2022. Het bovenste boek van een stapel is dan weer een uitgave van de Franse uitgeverij Gallimard, met het kenmerkende crèmekleurige, typografische omslag. Eén tekening toont in witte letters tegen een inktzwarte achtergrond zelfs een stukje dialoog uit Macbeth van Shakespeare. En voorwaar: ook een beetje humor komt om de hoek piepen, in de vorm van een plaquette boven een kattenluik in de gevel van de woning, waarvan de tekst als volgt luidt: ‘Chat malicieux et plein d’imagination’.

Uit het voorgaande blijkt dat Dra van William Ploegaert een pretentieloos album is waarin het zeer aangenaam verpozen is. Daarvoor zorgen niet alleen de tekeningen, maar ook de afwisseling van het aantal beelden per pagina: nu eens neemt een tekening een volledige bladzijde in beslag, dan weer tref je er twee, drie of vier aan. Wat dat betreft heeft Dra meer het karakter van een graphic novel dan van een stripalbum. Maar wie maalt daarom? Wat telt is het kijkplezier, en daarin worden we niet ontgoocheld: het tekenplezier spat van elke pagina. Dra is dan ook een hebbeding, vooral in de wetenschap dat Ploegaert maar 250 exemplaren van het album liet drukken, die allemaal met de hand genummerd en gesigneerd zijn. Enige haast is dan ook geboden!

William Ploegaert: Dra. Uitgave in eigen beheer, Gent, 2025, 44 blz., softcover, € 30 (verzending en verpakking inbegrepen). Voor een exemplaar: contacteer William Ploegaert via william.ploegaert@skynet.be of via een persoonlijk bericht op Facebook of via Messenger.