Drie aspecten van de biënnale van de schilderkunst in MUDEL

Posted By Frederic De Meyer

Een biënnale van de schilderkunst, alleen al die woorden doen elke kunstliefhebber watertanden. Temeer wanneer de organisatie in handen is van drie musea met een uitgesproken eigen visie. Waarom schilderkunst? Misschien omdat deze discipline al aan haar zoveelste leven toe is, maar vermoedelijk evengoed omdat deze drie musea vertrekken vanuit een collectie of een oeuvre waarin schilderkunst een centrale plaats innam – en inneemt.

In vergelijking met de vorige editie kiest het MUDEL voor een meer geconcentreerde aanpak. Met 17 hedendaagse kunstenaars biedt het een boeiend overzicht van enkele toonaangevende namen, maar wordt er ook opvallend langer stilgestaan bij een aantal onder hen, wat de bezoeker de kans geeft zich uitgebreider in hun werk te verdiepen.

De nieuwe garde wordt spaarzaam verweven met de vaste collectie. Het vertrekpunt zijn Jozef Cantré, Gustave De Smet en Frits Van den Berghe, die met drie litho’s aan de ingang – geflankt door een installatie van William Ludwig Lutgens – meteen de toon zetten. De installatie van Nayra Martin Reyes neemt een centrale plek in voor de bietenoogst, omringd door enkele fijne stukken uit de permanente collectie.

©TheArtCouch

Het is onmogelijk om iedereen en alles te behandelen. Je zal je zelf een mentaal pad moeten banen door de vele indrukken die de curatoriale keuzes achterlaten. Wat mij betreft zullen alleszins drie aspecten bijblijven:

Gedurfde keuzes

Directeur Wim Lammertijn schuwt de moeilijke thema’s niet. Emblematisch hiervoor is het werk van Mae Dessauvage, die de grensgebieden van gender en identiteit verkent, of dat van de Iraanse kunstenares Vida Dena, die de onthechting van de ballingschap – waarin elk contact met achtergebleven geliefden onmogelijk wordt – vormgeeft in hartverscheurende tekeningen. De confrontatie met rauwe emoties is vaak brutaal en direct, maar gaat schuil achter een misleidende, troostende schoonheid.

Het doek als medium

Het was de expliciete bedoeling van Wim Lammertijn om schilderkunst in brede zin op te vatten in deze editie. Kunstenaars als Elen Braga, Tinus Vermeersch en William Ludwig Lutgens gaan het canvas zichtbaar te buiten, verbreden of verruimen het idee van de drager – alsof de verf als medium zich de vrijheid toeëigent om nieuwe paden te verkennen en nieuwe dimensies in te palmen.

©TheArtCouch

Abigail Tulis

Bij elke editie is er wel een kunstenaar die mij meer dan anderen bijblijft, of in wie ik me verder wil verdiepen. Dit keer is dat ongetwijfeld Abigail Tulis, wier persoonlijke mythologie het contact met het bovennatuurlijke – dat we zo jammerlijk verloren zijn – tracht te herstellen.

Tulis is een kind van de jaren negentig, geboren in de Bible Belt van Tennessee. Ze begon op jonge leeftijd met beeldhouwen en studeerde figuur en ontwerp aan een atelier in New York. Die academische studies brachten haar op zoek naar een formelere maar tegelijk vrijere beeldtaal, wat leidde tot een studie van objecten in musea en ruimtes doorheen Europa, waarbij ze een eigen visueel documentatiesysteem ontwikkelde.

Haar werk beschouwt ze als een ambacht waarmee ze een persoonlijke mythologie opbouwt – een platform voor de herinnering en de emoties van de toeschouwer. In haar tekeningen legt ze de dramatische spanning tussen haarzelf en haar onderwerp vast, een dromerige en sensuele neerslag van haar zoektocht door de warrige wereld. Zo bouwt ze een uitwendige uitbeelding van een innerlijke wereld, bevolkt door autobiografische, exoskeletachtige wezens. Insecten – met hun emotioneel gevoelige, elegante maar kwetsbare anatomie – worden bijvoorbeeld gekoppeld aan de beschermende kwaliteiten van wapenrusting. Het voelt bewust wat middeleeuws romantisch aan, de periode net voordat het humanisme de vermeende suprematie van de ratio vooropstelde. Het is veelzeggend dat de reeks olieverfschilderijen draaien rond het verhaal van de Dame van Shalott – het middeleeuwse thema van de vrouw die de werkelijkheid enkel via een spiegel mag aanschouwen, op straffe van een vloek. Een veelzeggend beeld voor een kunstenares die de wereld liever doorvoelt dan reproduceert, maar hiermee aanspraak maakt op een irrationele kennis die we al te lang voor onszelf verborgen hielden.

©TheArtCouch

De Biënnale van de schilderkunst loopt tot 18 oktober in Museum Dhondt-Dhaenens, het Roger Raveel Museum en mudel. Ontdek alles op de website van de Biënnale!